Tất cả trẻ em cần được chăm sóc và bảo vệ

Bảo vệ trẻ em trước hành vi lừa đảo qua mạng

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, vấn đề bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Vấn đề này được đề cập tại Lễ tiếp nhận ý kiến của trẻ em về chương trình bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030 do Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) phối hợp với Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, cùng sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, triển khai hoạt động tham vấn và lấy ý kiến gần 2.800 trẻ em tại 16 tỉnh, thành phố tháng 11/2025.

Theo kết quả khảo sát, 47,9% trẻ em dành 1 - 3 giờ mỗi ngày để sử dụng Internet; 27,1% dưới 1 giờ; 18,8% từ 4 - 6 giờ và có trường hợp sử dụng hơn 10 giờ/ngày. Đáng chú ý, tất cả trẻ em tham gia khảo sát đều từng ít nhất một lần gặp rủi ro trên mạng.

Chương trình bảo vệ và hỗ trợ trẻ em trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030 đặt mục tiêu: Tạo môi trường mạng an toàn, lành mạnh để trẻ khai thác Internet hiệu quả; Trang bị kỹ năng số và kỹ năng tự bảo vệ; Phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm hại trẻ em trên mạng; Tăng cường sự phối hợp giữa Bộ, ngành, địa phương và các tổ chức xã hội; Bảo đảm trẻ em có tiếng nói trong việc xây dựng chính sách liên quan đến quyền và an toàn của mình.

Theo Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam Nguyễn Thị Thanh Hòa, hoạt động tham vấn giúp trẻ em “lên tiếng” và trực tiếp tham gia vào quá trình hoạch định chính sách liên quan quyền và sự an toàn của mình là bước thể hiện rõ ràng quyền tham gia của trẻ em theo luật định. Việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ từ gia đình, nhà trường, cộng đồng và cơ quan quản lý nhà nước - trong đó vai trò của truyền thông và các nền tảng mạng xã hội là vô cùng quan trọng.

Việc bảo vệ trẻ ngay trong gia đình có ý nghĩa then chốt

Bộ Y tế mới tổ chức Hội thảo định hướng công tác bảo vệ trẻ em giai đoạn 2026 - 2030. Theo số liệu của Bộ Y tế, dân số Việt Nam năm 2025 ước đạt 102,3 triệu người, trong đó tỷ trọng nhóm dưới 15 tuổi giảm còn khoảng 22,8%. Nhóm dân số là trẻ em ước khoảng 24,5 triệu người năm 2025.

Tại Hội thảo, ông Vũ Trùng Dương - Trưởng phòng Bảo vệ Bà mẹ và Trẻ em, Cục Bà Mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế cho biết, công tác phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em thời gian qua ở nước ta đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Vì vậy, tỷ lệ trẻ em lao động trái quy định của pháp luật (gọi là lao động trẻ em) giảm, chiếm 1,31% tổng số trẻ em 5 - 17 tuổi. Con số này ở mức thấp so với khu vực và thế giới. Việt Nam được coi là một trong những điểm sáng trong phòng ngừa, giảm thiểu lao động trẻ em ở khu vực và trên thế giới.

Lao động trẻ em cũng giảm nhưng vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế - xã hội còn nhiều biến động, ảnh hưởng từ thiên tai, dịch bệnh, quá trình di cư lao động. Tình trạng dụ dỗ, lừa đảo qua môi trường mạng cũng làm gia tăng nguy cơ trẻ em và người chưa thành niên trở thành lao động trẻ em và bị mua bán, bóc lột sức lao động…

Phát biểu khai mạc Hội thảo, bà Nguyễn Thị Nga - Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em nhấn mạnh, bảo vệ trẻ em là việc thực hiện các biện pháp phù hợp để bảo đảm trẻ em được sống an toàn; phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm hại. Giai đoạn 2026 - 2030, mục tiêu trọng tâm là xây dựng hệ thống bảo vệ trẻ em mang tính toàn diện, liên tục, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành. Theo dự thảo Khung Chương trình quốc gia, quan điểm hành động xuyên suốt là: Tất cả trẻ em cần được chăm sóc và bảo vệ; bảo đảm thực hiện quyền trẻ em. Hệ thống này sẽ tập trung vào mạng lưới bảo vệ, chăm sóc trẻ em dựa vào cộng đồng, kết hợp với cơ chế phối hợp liên ngành, liên cấp theo cả trục dọc và trục ngang.

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, bà Lê Hồng Loan - Trưởng chương trình Bảo vệ trẻ em của UNICEF tại Việt Nam cho rằng, việc bảo vệ trẻ ngay trong gia đình có ý nghĩa then chốt, trong khi việc đưa trẻ vào các cơ sở trợ giúp xã hội chỉ nên là giải pháp tạm thời.

Bộ Y tế đang dự thảo Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2026 - 2030. Mục tiêu của Khung Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật đến năm 2030, phấn đấu giảm 10% trẻ em bị bạo lực, xâm hại tình dục; giảm tỷ lệ lao động trẻ em xuống dưới 1,1%; 100% trẻ em bị xâm hại và có nguy cơ bị xâm hại, khi phát hiện được lập hồ sơ quản lý đúng quy định. Đồng thời, Chương trình đặt mục tiêu 100% lao động trẻ em, 90% trẻ em có nguy cơ trở thành lao động trẻ em khi phát hiện được lập hồ sơ quản lý đúng quy định và có biện pháp hỗ trợ, can thiệp phù hợp, kịp thời.

Đặc biệt, 100% tỉnh, thành phố thành lập và đưa vào hoạt động mô hình cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em chuyên biệt, tích hợp; 90% số xã thành lập và đưa vào hoạt động cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em cấp xã; cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em tại cộng đồng.