Tập trung vào quy hoạch hạ tầng đô thị

Bộ Xây dựng vừa có tờ trình với Chính phủ về việc xây dựng Luật Quy hoạch đô thị. Theo Bộ Xây dựng, thời gian qua công tác quy hoạch và phát triển đô thị còn thiếu nhiều cơ sở pháp lý, do đó cần có Luật Quy hoạch đô thị.

Thực trạng

	Khu đô thị nam cầu Trần Thị Lý được quy hoạch mới và đang lấp đầy công trình nhà ở.

Tính đến nay, cả nước đã có 743 đô thị các loại, trong đó có 2 đô thị loại đặc biệt (thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh), 3 đô thị loại I, 14 đô thị loại II, 36 đô thị loại III, 41 đô thị loại IV, 647 đô thị loại V. Tỷ lệ đô thị hóa đạt gần 30%. Bộ mặt đô thị Việt Nam nói chung đã có nhiều khởi sắc theo hướng văn minh, hiện đại. Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, trong công tác quy hoạch và quản lý phát triển đô thị còn những hạn chế làm ảnh hưởng xấu đến sự phát triển các đô thị và kinh tế - xã hội.

Việc quản lý, sử dụng đất đai trong đô thị còn lãng phí, tổ chức quản lý không gian đô thị, nhất là không gian ngầm còn bất cập. Tình trạng ô nhiễm môi trường đô thị chậm được cải thiện. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật và các dịch vụ đô thị còn nhiều yếu kém, không đáp ứng yêu cầu phát triển của thực tế xã hội. Việc đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng kỹ thuật thiếu kế hoạch, không đồng bộ, gây lãng phí lớn. Các vấn đề nhà ở, giao thông đang gây nhiều bức xúc; hình ảnh các đô thị Việt Nam còn thiếu bản sắc.

Thực trạng nêu trên có nhiều nguyên nhân, trước hết là do công tác quy hoạch và quản lý phát triển đô thị còn thiếu cơ sở pháp lý. Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ, hiệu lực pháp lý thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu quản lý toàn diện về xây dựng phát triển đô thị. Sự phân công, phối hợp trong quản lý đô thị giữa các cơ quan Nhà nước ở Trung ương và địa phương cũng như giữa các ngành thực hiện chưa tốt, còn phân tán, chồng chéo, không thống nhất, không rõ trách nhiệm.

Vai trò của chính quyền đô thị, đặc biệt là của cơ quan quản lý kiến trúc đô thị là rất cần thiết nhưng chưa được thiết lập rõ ràng. Việc tổ chức triển khai thực hiện cũng như việc kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy hoạch được duyệt còn yếu kém, chưa thu hút được sự tham gia rộng rãi của cộng đồng. Quy trình, thủ tục về lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch còn mất nhiều thời gian, chưa đáp ứng được thực tế yêu cầu phát triển đô thị hiện nay; chất lượng quy hoạch chưa cao, chưa đồng bộ với phát triển kinh tế - xã hội; nguồn nhân lực phục vụ cho công tác lập quy hoạch cũng như triển khai thực hiện quy hoạch còn thiếu về số lượng và chất lượng chưa cao.

Các nội dung cơ bản

Về tổ chức lập quy hoạch đô thị gồm quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết. Đối với đô thị trực thuộc Trung ương, yêu cầu phải lập quy hoạch chuyên ngành hạ tầng kỹ thuật. Các đô thị đều phải có quy hoạch chung. Quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết được lập cho các khu vực trong đô thị. Về trình tự, thủ tục thẩm định, phê duyệt quy hoạch đô thị, Luật đưa ra các quy định mới nhằm cải tiến theo hướng đơn giản hóa, cải cách thủ tục hành chính, phân định rõ quyền hạn, trách nhiệm quản lý của từng cơ quan Nhà nước đối với từng loại quy hoạch đô thị. Về thẩm quyền phê duyệt quy hoạch, Luật quy định theo hướng phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền địa phương.

Về điều chỉnh quy hoạch, phải dựa trên cơ sở kết quả rà soát, đánh giá quy hoạch hiện hành và làm rõ nguyên nhân phát sinh những bất cập trong quá trình triển khai thực hiện quy hoạch. Việc điều chỉnh có thể ở mức độ điều chỉnh tổng thể hoặc điều chỉnh cục bộ.

Đối với khâu tổ chức thực hiện, Luật quy định trách nhiệm, hình thức công bố, công khai và cung cấp thông tin về quy hoạch, cấp chứng chỉ quy hoạch, cắm mốc giới theo quy hoạch đã được phê duyệt. Theo đó, chậm nhất 30 ngày kể từ ngày đồ án quy hoạch được phê duyệt, UBND các cấp có trách nhiệm công bố rộng rãi đồ án quy hoạch trong phạm vi địa giới hành chính mà mình quản lý. Quy hoạch phải được công khai thông qua các hình thức như trưng bày thường xuyên các bản vẽ, sơ đồ, mô hình, sa bàn…

Về quản lý quy hoạch và kiến trúc đô thị, căn cứ đồ án quy hoạch được duyệt, UBND các cấp có trách nhiệm ban hành quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị phù hợp với yêu cầu thực tế của địa phương. Các loại đất trong đô thị phải được quản lý, sử dụng đúng mục đích, chức năng đã được xác định trong đồ án quy hoạch đô thị được duyệt.

“Kiến trúc sư trưởng đô thị được đề cao vì đây là chức danh quản lý đặc thù về kiến trúc đô thị nhằm tạo ra diện mạo đô thị có bản sắc được xã hội thừa nhận, giữ gìn và trở thành bản sắc văn hóa của từng vùng, từng địa phương; khắc phục tình trạng chắp vá hiện nay trong kiến trúc đô thị ở nước ta. Luật Quy hoạch đô thị quy định chức danh Kiến trúc sư trưởng chỉ áp dụng tại các thành phố trực thuộc Trung ương, có tính đặc thù, có ý nghĩa quốc gia về văn hóa, lịch sử cần bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị”. (Tờ trình của Bộ Xây dựng với Chính phủ về đề án Luật Quy hoạch)

Bài và ảnh: TRIỆU TÙNG