Tạo không gian xanh cho thành phố

Ngày 1-12, Hội thảo Cây xanh với thành phố Đà Nẵng do Liên hiệp các Hội KH&KT phối hợp với Sở Tài nguyên-Môi trường tổ chức đã thu hút gần 50 nhà khoa học trong và ngoài nước, cùng đại diện các cơ quan quản lý trên địa bàn thành phố tham gia. Qua đó, đã phân tích những tồn tại trong công tác trồng cây xanh, cũng như hiến kế để Đà Nẵng không những tăng diện tích cây xanh mà còn phát huy hiệu quả cây xanh trong việc phòng chống gió bão, tạo vẻ đẹp cảnh quan đô thị…

Cây xanh trên đường Nguyễn Tất Thành.

Theo báo cáo của các cơ quan chức năng, tỷ lệ cây xanh tính trên đầu người ở thành phố Đà Nẵng rất thấp, với khoảng từ 0,4 đến gần 1m2/người. Nếu so với thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội, tỷ lệ này của Đà Nẵng thấp hơn cả chục lần, còn so với Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam 362:2005 chỉ đạt khoảng… 1/20.
 
Độ che phủ của cây xanh đã ít như vậy nhưng lại tồn tại nhiều vấn đề khá nan giải, như cây xanh trên các tuyến phố chưa đồng nhất về chủng loại, độ tuổi. Đặc biệt, hầu hết cây xanh trên các đường phố Đà Nẵng chưa có được không gian sinh trưởng thuận lợi, do nhiều cây xanh trồng trên hệ thống cống, phía trên thì vướng hệ thống dây điện, điện thoại.
 
Chưa hết, nhiều cây xanh trên nhiều tuyến phố rơi vào tình trạng lệch tán, nghiêng ra lòng đường, vì thế rất dễ bị ngã đổ khi có mưa bão. Qua công tác chỉnh trang đô thị trong những năm gần đây, đã có gần 8 ngàn cây xanh, trong đó có gần 2 ngàn cây cổ thụ bị chặt bỏ, khiến cây xanh của thành phố đã ít càng ít hơn. Đặc biệt, việc vài năm gần đây tần suất bão mạnh xuất hiện khá nhiều, đã “góp phần” làm thưa thớt thêm cây xanh trên địa bàn thành phố.

Để giải quyết tình trạng này, nhất là để đạt mục tiêu Thành phố môi trường, nhiều hiến kế của các nhà khoa học và quản lý đã được đưa ra. Theo PGS-TS Trần Hợp, giảng viên Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Nẵng cần có những bước đi thích hợp và khoa học cho công tác này.

Trước hết, phải đánh giá hiện trạng cây xanh trên địa bàn thành phố, từ đó tìm ra cái được và chưa được. Ở đây, việc chọn trồng loại cây gì cần có sự phân loại từng tuyến đường cụ thể, rồi từ đó mới chọn được loại cây phù hợp. Ví dụ, đối với những đường nằm ven biển nên ưu tiên trồng các loại cây mà lịch sử đã chứng minh rất phù hợp như thông, nho biển, cọ Mỹ, phong ba…
 
Với các tuyến đường xương cá phía trong các tuyến đường trên thì nên trồng các loại cây có chiều cao, tán rộng như xà cừ, lim  xẹt, bàng Đài Loan… Các tuyến đường trung tâm thành phố thì trồng các loại cây sao, sưa, phượng vĩ là phù hợp. Riêng các dải phân cách thì trồng cây huỳnh liên, chà là, muồng tây… vừa đẹp vừa bảo đảm tiêu chí của ngành giao thông.

Ý kiến của ông Nguyễn Đăng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng, lại rất quan tâm đến công tác xã hội hóa việc trồng cây xanh. Theo ông Hải, xã hội hóa việc trồng cây xanh tức thành phố phải làm tốt công tác quy hoạch đường gì trồng cây nào, cũng như hỗ trợ tư vấn cho người dân trong việc trồng và chăm sóc cây xanh.

Đặc biệt là các ngành giao thông, xây dựng cần có sự thống nhất trong các vấn đề về kỹ thuật. Có như vậy, việc mọi người trồng cây và chăm sóc cây xanh mới được thuận lợi và phát triển tốt. Bên cạnh đó cũng cần xử lý nghiêm những đối tượng cố ý phá hoại cây xanh, hoặc tự ý nhổ cây xanh do thành phố trồng và thay vào đó những loại cây theo sở thích của mình.

Ở góc độ quy hoạch, ông Hồ Duy Diệm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch đô thị thành phố, có cái nhìn về không gian cây xanh rộng mở hơn. Theo ông, Đà Nẵng được thiên nhiên ưu ái khi có đến 95% đất đai là đất rừng và đất nông nghiệp, đó là điều rất quý.

Vì vậy, thành phố phải sớm có quy hoạch tổng thể về trồng cây gây rừng. Đà Nẵng cần phải ưu tiên việc này để “đưa thành phố vào rừng và đưa rừng vào thành phố”. Vì vậy, việc tăng diện tích cây xanh tính trên đầu người không đơn thuần ở tăng diện tích cây xanh trên các trục đường, mà  cần quan tâm chăm sóc cây xanh ở các “lá phổi” của thành phố như Bà Nà-Núi Chúa, Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn.

Ông Nguyễn Công Khanh, chuyên gia Hệ thống của bang Florida- Hoa Kỳ, rất ấn tượng với ý tưởng “Một tỷ cây xanh để cưu mang miền Trung đất Việt”. Theo ông Khanh, với đặc điểm đất đai, thời tiết của miền Trung nói chung và Đà Nẵng nói riêng, việc trồng hai loại cây  mà ông đặt tên là Thần Diệu và Đậu Dầu (có tên khoa học là Moringa Oleifera và Pongamia Pinnata), có đặc điểm là bộ rễ cắm sâu xuống đất cả chục mét rồi từ đó mới mọc rễ ngang nên rất vững chãi, chịu được bão lớn. Tuy nhiên, điều đáng nói ở đây là hai loại cây này có thể “tự nuôi sống mình” mà không cần đến nguồn ngân sách Nhà nước.

Vì cây Thần Diệu có thể khai thác để chế biến thực phẩm có giá trị dinh dưỡng, còn cây Đậu Dầu thì có thể chế xuất làm nhiên liệu cho động cơ không gây ô nhiễm môi trường.

Chưa thể có ngay một “quyết sách” cho cây xanh thành phố, chỉ sau một cuộc hội thảo, tuy nhiên hy vọng rằng, các ý kiến tâm huyết của các đại biểu tại hội thảo sẽ là một nguồn thông tin quý báu cho việc trồng cây xanh ở Đà Nẵng trong những năm đến.

Bài và ảnh: Thanh Vân