Tạo hành lang pháp lý bảo vệ chủ quyền số quốc gia, bảo đảm an ninh dữ liệu

Thông tin tại cuộc họp, đại diện Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an - Cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết, dự án Luật được xây dựng nhằm xác lập chủ quyền số quốc gia; khẳng định quyền tối cao, bất khả xâm phạm của Nhà nước đối với tài nguyên dữ liệu quốc gia, thiết lập hệ thống kiểm soát và hệ thống mật mã tiên tiến, độc lập để bảo vệ lợi ích dân tộc trong kỷ nguyên số, kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.

Đồng thời, hoàn thiện hành lang pháp lý an ninh phi truyền thống, lấp đầy các khoảng trống pháp lý về quản trị thuật toán, trí tuệ nhân tạo (AI) và lưu thông dữ liệu xuyên biên giới, thiết lập các tiêu chuẩn và quy định bảo đảm an ninh trong các khâu xây dựng, phát triển, sử dụng, lưu trữ dữ liệu trong quá trình chuyển đổi số mà các luật hiện hành chưa điều chỉnh chuyên sâu.

Cùng với đó, bảo vệ quyền và các lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; tạo ra môi trường số tin cậy, bảo vệ dữ liệu cá nhân của công dân và bí mật kinh doanh của doanh nghiệp trước các nguy cơ tấn công mạng, tống tiền và lộ lọt thông tin; thúc đẩy kinh tế số tự chủ chiến lược, tự cường công nghệ, chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị kỹ thuật số tạo điều kiện cho dòng chảy dữ liệu an toàn, thúc đẩy Việt Nam trở thành trung tâm dữ liệu của khu vực.

Chính sách của dự án Luật được xây dựng trên các quan điểm bao gồm kiên định mục tiêu an ninh quốc gia là trọng yếu, thường xuyên, đặt lợi ích quốc gia dân tộc lên trên hết. Dữ liệu cốt lõi, quan trọng phải được lưu trữ nội địa và bảo vệ bằng mật mã quốc gia. Không đánh đổi an ninh dữ liệu lấy lợi ích kinh tế thuần túy.

Lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm. Chính sách phải minh bạch, khả thi, hạn chế mức thấp nhất tạo thêm thủ tục hành chính, tạo cơ chế thông thoáng tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp phát triển kinh tế số trên nền tảng quy định cần thiết và hiệu quả của an ninh dữ liệu.

Chính sách phải đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ, tuân thủ Hiến pháp, phù hợp với Luật An ninh mạng và các luật chuyên ngành khác. Tránh chồng chéo về thẩm quyền giữa các cơ quan quản lý nhà nước. Tiếp cận dựa trên rủi ro, không cào bằng việc áp dụng biện pháp quản lý. Dữ liệu càng quan trọng cấp độ bảo vệ càng cao. Dữ liệu thương mại thông thường được khuyến khích lưu chuyển tự do để tối ưu hóa giá trị và phát triển.

Đồng thời, tham khảo có chọn lọc pháp luật về an ninh dữ liệu của một số nước, phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam. Chủ động hội nhập và tương thích quốc tế, nội luật hóa các tiêu chuẩn quốc tế phù hợp về an ninh dữ liệu

Dự thảo Luật quy định về hoạt động xử lý, phân loại dữ liệu theo cấp độ, bảo đảm an ninh dữ liệu toàn diện; quyền và nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân; hành lang pháp lý cho chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực và hợp tác quốc tế nhằm bảo vệ chủ quyền dữ liệu và an ninh, trật tự đất nước.

Bảo vệ dữ liệu cá nhân là một nội dung quan trọng thuộc bảo đảm an ninh dữ liệu. Các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân không được điều chỉnh bởi các chính sách của dự án Luật An ninh dữ liệu sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đối tượng áp dụng bao gồm cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam; cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài trực tiếp tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động xử lý dữ liệu tại Việt Nam hoặc dữ liệu của công dân Việt Nam. Cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến các hoạt động về dữ liệu tại Việt Nam.

Hồ sơ chính sách của dự án Luật đề xuất 6 nhóm chính sách bao gồm hoàn thiện thể chế quản lý tài nguyên dữ liệu và xác lập chủ quyền dữ liệu quốc gia; bảo đảm an ninh dữ liệu theo cấp độ rủi ro và quản lý xuyên suốt vòng đời dữ liệu; bảo đảm an ninh trong lưu trữ và chuyển giao dữ liệu xuyên biên giới; quản trị an ninh đối với hệ thống trí tuệ nhân tạo và công nghệ mới; phát triển kinh tế dữ liệu, đổi mới sáng tạo và tự chủ công nghệ gắn với bảo đảm an ninh dữ liệu; đa dạng hóa nguồn lực tài chính, phát triển nhân lực và thúc đẩy hợp tác quốc tế về an ninh dữ liệu.

Phát biểu tại cuộc họp, nêu kinh nghiệm thực tiễn tại Hàn Quốc, Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao nhấn mạnh, việc xây dựng Luật an ninh dữ liệu là nhu cầu rất cấp bách trong tình hình hiện nay.

Tại cuộc họp, các thành viên Hội đồng thẩm định cơ bản nhất trí với sự cần thiết xây dựng  dự án Luật An ninh dữ liệu nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về bảo vệ chủ quyền số quốc gia, bảo đảm an ninh dữ liệu, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số, xã hội số và bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng.

Các ý kiến phát biểu cũng cơ bản thống nhất với 6 nhóm chính sách được đề xuất trong Hồ sơ chính sách của dự án Luật; đánh giá các nhóm chính sách đã bám sát yêu cầu thực tiễn trong công tác quản lý nhà nước về dữ liệu, an ninh dữ liệu; đồng thời bước đầu tiếp cận theo hướng quản trị dữ liệu hiện đại, dựa trên phân loại rủi ro, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển kinh tế số với nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Đại diện Ban Cơ yếu Chính phủ đề nghị rà soát, điều chỉnh các quy định về thẩm quyền quản lý, cung cấp và thẩm định mật mã của cơ yếu; về thẩm quyền thanh tra, kiểm tra, giám sát an toàn mật mã để tránh trùng lặp và chồng chéo.

Cùng với đó, một số ý kiến cũng đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo trong quá trình xây dựng dự thảo Luật An ninh dữ liệu tiếp tục rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; tránh chồng chéo, giao thoa hoặc phát sinh xung đột trong tổ chức thực hiện giữa các cơ quan quản lý nhà nước. Trong đó, cần đặc biệt nghiên cứu, bảo đảm phù hợp với các quy định của Luật Cơ yếu, Luật An ninh mạng, Luật Dữ liệu, Luật Giao dịch điện tử... và các quy định pháp luật có liên quan về bảo vệ bí mật nhà nước, bảo vệ hạ tầng thông tin quan trọng, an toàn thông tin mạng và bảo vệ dữ liệu.

Nghiên cứu cơ chế phối hợp, phân công trách nhiệm rõ ràng giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong công tác quản lý, bảo vệ dữ liệu và bảo đảm an ninh dữ liệu nhằm bảo đảm tính thống nhất, hiệu quả, tránh chồng chéo trong tổ chức thực hiện.

Đại diện Ngân hàng Nhà nước chỉ ra, dự thảo Luật đang quy định dữ liệu cấp thấp khi tích tụ đạt ngưỡng “tự động” chuyển phân loại sang cấp cao hơn nhưng thiếu ngưỡng định lượng cụ thể. Trong khi đó, Ngân hàng tập trung khối lượng dữ liệu lớn, không xác định được khi nào hệ thống “tự động” trở thành Cấp độ 3 (dữ liệu quan trọng) hoặc Cấp độ 4 (dữ liệu cốt lõi) để áp dụng biện pháp tương ứng. Do đó, đề nghị ban hành ngưỡng định lượng trước khi áp dụng; thay cơ chế “tự động” bằng cơ chế thông báo/xác nhận cấp độ để bảo đảm minh bạch.

Kết luận nội dung cuộc họp, Phó Chủ tịch Hội đồng thẩm định Nguyễn Thị Hạnh đánh giá cao quá trình soạn thảo cũng như Hồ sơ chính sách dự án Luật.

Nhấn mạnh dữ liệu là lĩnh vực mới, bà Nguyễn Thị Hạnh đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát Hồ sơ dự án Luật để đảm bảo hài hoà, đồng bộ giữa các quy định của dự thảo Luật với quy định của các Luật có liên quan; tránh mâu thuẫn, chồng chéo trong quy định về thẩm quyền giữa các cơ quan quản lý nhà nước, thủ tục hành chính.

Phó Chủ tịch Hội đồng thẩm định đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu ý kiến của các thành viên Hội đồng thẩm định để tiếp tục hoàn thiện Hồ sơ chính sách dự án Luật đảm bảo tiến độ, chất lượng.