Tạo động lực bứt phá từ phát triển nông nghiệp hàng hóa của xã Chiềng Sinh
Từ những nương, vườn sản xuất nhỏ lẻ, hiệu quả kinh tế thấp, xã Chiềng Sinh, tỉnh Điện Biên, đang từng bước hình thành những vùng sản xuất tập trung với cây cà phê và mắc ca thành cây chủ lực. Không chỉ thay đổi cơ cấu cây trồng, địa phương còn hướng tới tổ chức lại sản xuất, xây dựng liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, từng bước đưa nông sản vào chuỗi giá trị hàng hóa.
Đưa cây trồng giá trị kinh tế cao vào sản xuất
Những diện tích cà phê được trồng mới đang dần phủ xanh nhiều khu vực sản xuất ở Chiềng Sinh. Với người dân nơi đây, mỗi cây cà phê được xuống giống không chỉ là thêm một loại cây trên đất mà còn là sự thay đổi trong cách nghĩ, cách làm nông nghiệp.
Nếu trước đây sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và quy mô hộ gia đình, thì nay người dân bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến giống cây, thời vụ, kỹ thuật chăm sóc và thị trường tiêu thụ. Cây gì phù hợp với đất đai, khí hậu, có khả năng tạo ra sản phẩm hàng hóa và đầu ra ổn định được địa phương ưu tiên lựa chọn.
Ông Đỗ Văn Sơn, Chủ tịch UBND xã Chiềng Sinh cho biết, sau một năm thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp, cơ cấu cây trồng trên địa bàn đã có nhiều chuyển biến. Trong đó, cà phê và mắc ca từng bước được xác định là những cây trồng quan trọng trong định hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa tại địa phương.
Từ đầu năm đến nay, tại xã Chiềng Sinh đã trồng mới hơn 860 ha cà phê, nâng tổng diện tích cà phê toàn xã lên hơn 1.180 ha. Cùng với đó, hơn 400 ha mắc ca được trồng xen trong các diện tích cà phê, đưa tổng diện tích mắc ca toàn xã lên gần 1.000 ha.
Đáng chú ý, việc mở rộng diện tích đang được thực hiện gắn với yêu cầu kỹ thuật và khung thời vụ. Đây là bước đầu để địa phương hướng tới xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, thay vì phát triển manh mún, thiếu liên kết.
Trồng xen mắc ca trong vườn cà phê cũng được kỳ vọng giúp khai thác hiệu quả hơn diện tích đất sản xuất. Khi cây mắc ca bước vào thời kỳ cho thu hoạch ổn định, người dân có thêm một nguồn sản phẩm, qua đó mở rộng cơ hội nâng cao thu nhập.
Tuy nhiên, với Chiềng Sinh, câu chuyện nông nghiệp hàng hóa không dừng ở việc có thêm bao nhiêu hecta cây trồng. Điều quan trọng hơn là làm thế nào để những diện tích ấy phát triển bền vững, cho năng suất, chất lượng và có thị trường tiêu thụ.
Đẩy mạnh ứng dụng kỹ thuật
Xã Chiềng Sinh xác định muốn nâng giá trị nông sản phải thay đổi cách tổ chức sản xuất. Người dân không còn đứng riêng lẻ mà từng bước được kết nối với hợp tác xã và doanh nghiệp. Từ cung ứng giống, vật tư, hướng dẫn kỹ thuật đến thu mua, chế biến, tiêu thụ sản phẩm, các khâu được định hướng liên kết chặt chẽ hơn.
Đây cũng là lý do xã chú trọng phát triển kinh tế tư nhân, củng cố các hợp tác xã và tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp. Đến nay, địa phương đã tạo điều kiện cho hơn 200 hộ kinh doanh hoạt động ổn định và thành lập, duy trì 6 hợp tác xã nông nghiệp.
Với cà phê, việc hình thành vùng nguyên liệu lớn được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho chế biến, tiêu thụ và hướng tới xuất khẩu. Với mắc ca, việc phát triển vùng trồng gắn với chế biến sẽ giúp sản phẩm có thêm cơ hội tham gia sâu hơn vào thị trường. Bởi đích đến của Chiềng Sinh không đơn thuần là mở rộng diện tích. Đó là xây dựng một nền sản xuất trong đó người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng tham gia, cùng chia sẻ lợi ích và trách nhiệm.
Tuy nhiên, con đường chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang nông nghiệp hàng hóa không phải lúc nào cũng thuận lợi. Diện tích cà phê, mắc ca tăng nhanh cũng đặt ra yêu cầu lớn về kỹ thuật chăm sóc. Lý do một số hộ chưa tuân thủ đầy đủ quy trình sản xuất, một số diện tích cây bị sâu bệnh. Đối với mắc ca trồng từ những năm trước, có diện tích chưa được chăm sóc, bón phân đầy đủ do người dân còn khó khăn về kinh phí…
Trong khi đó, liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ chưa thực sự đồng bộ. Năng lực quản trị, tổ chức sản xuất của một số hợp tác xã còn hạn chế. Hạ tầng giao thông, thủy lợi và vùng nguyên liệu chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Việc thu hút doanh nghiệp đầu tư vào chế biến nông sản cũng chưa tương xứng với tiềm năng.
Bởi vậy, Chiềng Sinh đang định hướng phát triển sản xuất theo hướng an toàn, từng bước hướng tới hữu cơ; hạn chế sử dụng hóa chất và thuốc diệt cỏ; tăng cường truy xuất nguồn gốc, xây dựng mã vùng trồng và tiêu chuẩn hóa sản phẩm phục vụ chế biến, xuất khẩu.
Địa phương đặt mục tiêu vận động nhân dân trồng mới khoảng 600 ha mắc ca và khoảng 600 ha cà phê. Song song với phát triển diện tích, xã tiếp tục củng cố năng lực quản trị, tài chính và tổ chức sản xuất của các hợp tác xã; tạo điều kiện để các hợp tác xã tiếp cận tín dụng, khoa học kỹ thuật, vật tư đầu vào và thị trường.
Trong đó, doanh nghiệp cũng được xác định là một mắt xích quan trọng. Việc kết nối doanh nghiệp với người dân và hợp tác xã trong cung ứng vật tư, chuyển giao kỹ thuật, chế biến và bao tiêu sản phẩm sẽ góp phần tạo đầu ra ổn định hơn cho nông sản.
Từ những diện tích sản xuất còn nhỏ lẻ, Chiềng Sinh đang từng bước định hình một hướng đi mới cho nông nghiệp. Cà phê và mắc ca không chỉ được trồng để tăng diện tích, mà đang được đặt trong bài toán lớn hơn về vùng nguyên liệu, chất lượng, chế biến và thị trường.
Khi người dân thay đổi tư duy sản xuất, hợp tác xã đủ năng lực tổ chức chuỗi liên kết, doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chế biến và tiêu thụ, giá trị của nông sản sẽ không chỉ nằm ở sản lượng thu hoạch mà còn được gia tăng qua từng công đoạn.
Đó cũng là nền tảng để Chiềng Sinh từng bước biến lợi thế đất đai, khí hậu thành giá trị kinh tế, tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập và mở hướng giảm nghèo bền vững cho người dân. Xa hơn, từ những vùng cà phê, mắc ca đang hình thành hôm nay có thể mở ra một diện mạo mới cho nền nông nghiệp hàng hóa của địa phương.