Tăng cường vai trò điều phối trong phát triển vùng kinh tế trọng điểm

Thành lập Vùng kinh tế trọng điểm Đồng bằng Sông Cửu Long

Ngày 6-5, Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải đã chủ trì Hội nghị giao ban trực tuyến Ban Chỉ đạo điều phối, phát triển các Vùng kinh tế trọng điểm (VKTTĐ) với sự tham dự của lãnh đạo 24 tỉnh, thành phố và các bộ, ngành Trung ương. Tại đầu cầu Đà Nẵng, Chủ tịch UBND thành phố Trần Văn Minh và đại diện các sở, ngành liên quan tham gia hội nghị.

	Quang cảnh buổi giao ban trực tuyến tại Đà Nẵng.

Theo Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải, hiện nay, cả nước có 3 VKTTĐ: phía Bắc, miền Trung và phía Nam với GDP chiếm khoảng 67% GDP cả nước và chiếm 87% giá trị sản xuất công nghiệp; thêm VKTTĐ Đồng bằng Sông Cửu Long, thì các tỷ lệ này được nâng lên 74,6% và 91%. Xuất khẩu chiếm 96,7% cả nước. Thu nhập bình quân đầu người đạt 28 triệu đồng, gấp 2 lần mức trung bình cả nước. Các VKTTĐ thời gian qua đóng một vai trò quan trọng trong phát triển các địa phương cũng như của cả vùng, là động lực cho phát triển cũng như chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Từ kết quả này, Phó Thủ tướng cho rằng, cần phải đánh giá đúng kết quả đạt được cũng như tìm ra những hạn chế trong điều phối giữa các vùng, để từ đó định hướng những giải pháp phát triển VKTTĐ hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Đại diện lãnh đạo Bộ KH-ĐT thay mặt Ban điều phối đã triển khai những nhiệm vụ trong năm 2009; trong đó tập trung cho các chuyên đề như xử lý ô nhiễm môi trường, đào tạo nguồn nhân lực, phòng chống thiên tai...; thưởng phạt nghiêm minh và công bằng đối với các tổ điều phối để nâng cao hiệu quả hoạt động; thực hiện quy chế phối hợp giữa các bộ, ngành với các vùng và địa phương; phát triển các hành lang kinh tế; xây dựng nhà ở cho công nhân trong khu công nghiệp, khu chế xuất; xây dựng trung tâm y tế, giáo dục chất lượng cao, trường đại học quốc tế... tại các VKTTĐ

Đại diện lãnh đạo các bộ, ngành đã báo cáo việc thực hiện chuyên đề liên quan đến các lĩnh vực phụ trách nhằm thúc đẩy sự phát triển của các VKTTĐ trong năm qua và đề xuất những giải pháp, kiến nghị thực hiện trong năm 2009.

Về phát triển VKTTĐ miền Trung (MT), ông Ngô Thịnh Đức, Thứ trưởng Thường trực Bộ Giao thông-Vận tải cho biết, đến nay, việc chuẩn bị đầu tư chủ yếu tập trung cho tuyến đường cao tốc Đà Nẵng-Dung Quất. Theo đó, cơ bản Ngân hàng Thế giới (WB) đã cam kết tài trợ 650 triệu USD cho việc xây dựng tuyến đường quan trọng này và các bộ, ngành liên quan xem đây là 1 trong 3 dự án ưu tiên. Thứ trưởng Ngô Thịnh Đức cũng đề xuất, ngoài phương án tài trợ của WB, thì cần thiết phải phát hành trái phiếu Chính phủ để đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án này mà trước mắt là lập thiết kế. WB cũng đã đồng ý tài trợ 12 triệu USD để thực hiện công đoạn này.

Ngoài ra, các dự án xây dựng, nâng cấp mở rộng cầu, đường trên trục dọc Bắc - Nam và các tuyến quốc lộ khác, hệ thống cảng biển và đường hàng không trong VKTTĐ này cũng đã và đang được triển khai thực hiện nhằm tạo điều kiện kết nối về hạ tầng phát triển trong khu vực này cũng như với cả nước.

Theo báo cáo của Thứ trưởng Bộ Xây dựng Cao Lại Quang về tình hình xử lý chất thải rắn, chất thải nguy hại và cấp nước đô thị, thì ở VKTTĐMT, tổng chất thải rắn (CTR) phát sinh trung bình mỗi ngày là 1.290 tấn, trong tổng số 12.161 tấn của cả 3 vùng; tổng CTR thu gom là 1.030 tấn, đạt tỷ lệ thu gom là 79,84%, thấp nhất trong 3 vùng. Để bảo đảm thực hiện các chủ trương của Chính phủ về quản lý CTR, việc quy hoạch xử lý CTR ở 3 vùng đã được phê duyệt với 7 khu xử lý liên tỉnh, có tổng vốn đầu tư 9.683 tỷ đồng. VKTTĐMT có 3 khu gồm:

Khu xử lý Hương Văn có diện tích 40ha (huyện Hương Trà, Thừa Thiên-Huế) dành cho Đà Nẵng và Thừa Thiên-Huế; khu xử lý Bình Nguyên (huyện Bình Sơn, Quảng Ngãi) có quy mô 70ha dành cho Quảng Ngãi và Quảng Nam; khu xử lý Cát Nhơn (huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định) có diện tích 70ha dành cho tỉnh Bình Định và một số tỉnh phía Nam và phía Tây Bình Định. 

Về tình hình cấp nước, thì tổng công suất cấp nước của VKTTĐMT đạt 300 nghìn m3/ngày trong tổng công suất 3,32 triệu m3/ngày của cả 3 vùng, đạt tỷ lệ bao phủ 50-70% so với tỷ lệ 70-85% của 3 vùng. Để đạt được nhu cầu cấp nước 7 triệu m3/ngày vào năm 2010 và 12 triệu m3/ngày đến năm 2020, thì chi phí đầu tư được dự tính là 30,3 nghìn tỷ đồng và 37,5 nghìn tỷ đồng tương ứng với các mốc thời gian trên. Trong đó, chi phí đầu tư cho VKTTĐMT là 1,785 tỷ (năm 2010) và 6,175 tỷ đồng (năm 2020).

Bên cạnh đó, hội nghị cũng đã nghe báo cáo và kiến nghị những giải pháp của đại diện lãnh đạo các Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tài nguyên-Môi trường, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội về việc giải quyết các vấn đề ô nhiễm môi trường, ô nhiễm các dòng sông; công tác thủy lợi ở các địa phương; tình hình lao động mất việc làm và các giải pháp ổn định công ăn việc làm cho người lao động... tại các VKTTĐ.

Trong phần tham gia thảo luận của các địa phương trong VKTTĐ, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Trần Văn Minh cho rằng, VKTTĐ luôn cần được đầu tư một cách trọng điểm, trong đó cần tập trung vốn cho giao thông và thủy lợi vì đây là 2 lĩnh vực có yếu tố quan trọng đối với tất cả các vùng. Đồng chí Trần Văn Minh cũng yêu cầu, để thực hiện tốt các giải pháp về xử lý môi trường, giảm nhẹ thiên tai do Bộ TN-MT đặt ra, cần phải bố trí kinh phí để triển khai thực hiện các công trình. Đây cũng là vấn đề quan trọng đối với các công trình thuộc các lĩnh vực khác.

Ví dụ như Dự án nâng cấp, mở rộng Sân bay quốc tế Đà Nẵng có quy mô tổng vốn đầu tư 1.345 tỷ đồng, nhưng trong năm 2008 mới cấp 202 tỷ đồng và kế hoạch năm 2009 cấp thêm 300 tỷ đồng, nên còn thiếu khoảng 845 tỷ đồng; như vậy dự án này khó hoàn thành vào năm 2010 như dự kiến. Vì vậy, cần tiếp tục bố trí thêm nguồn vốn cho dự án này trong năm 2009. Về tuyến đường cao tốc Đà Nẵng-Dung Quất, Chủ tịch Trần Văn Minh lo ngại việc không xác định và quyết định sớm được nguồn vốn đầu tư thì dự án sẽ kéo dài.
 
Bên cạnh đó, đại diện lãnh đạo thành phố Đà Nẵng đề nghị cần tăng cường quy hoạch bảo vệ môi trường nước sông Vu Gia; khảo sát, hỗ trợ đầu tư sửa chữa, nâng cấp tuyến đường ĐT 604 từ Đà Nẵng đến Quảng Nam và nối với đường Hồ Chí Minh vì tuyến đường này đang xuống cấp; cần tạo điều kiện đưa khu công nghiệp công nghệ cao của Đà Nẵng vào quy hoạch chung của Chính phủ về công nghệ cao ở các VKTTĐ cả nước.

Những vấn đề này đã được Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải tiếp thu, giải thích ban đầu. Theo đó, việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường, phòng chống thiên tai, hậu quả nước biển dâng... đã giao cho Bộ TN-MT xây dựng phương án, sau đó chuyển cho các địa phương bổ sung, từ đó xây dựng một phương án chung cho cả nước, xây dựng dự án và tìm kiếm nguồn vốn đầu tư. Phó Thủ tướng cũng cho biết các đơn vị liên quan đang đẩy nhanh các công đoạn thực hiện dự án đường cao tốc Đà Nẵng-Dung Quất để từ đó sớm xác định và huy động các nguồn vốn đầu tư cho dự án này...

Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải cho rằng, cùng với những kết quả ban đầu đáng ghi nhận, thì công tác điều phối hoạt động trong các VKTTĐ vẫn còn một số vướng mắc, tồn tại. Để khắc phục tình trạng này, các địa phương cần tăng cường tận dụng vai trò hoạt động của Văn phòng điều phối để giải quyết những vướng mắc trong công tác kết hợp, phối hợp giữa các vùng và các địa phương cũng như các đơn vị liên quan. Đồng thời, để nâng cao công tác điều phối, cần tập trung thực hiện tốt công tác tổng kết đánh giá việc điều phối từng vùng một cách thường xuyên.

Để phát huy hiệu quả hoạt động của các VKTTĐ trong thời gian đến, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành Trung ương phải tiến hành các công tác đã phân công, trong đó tập trung cho công tác quy hoạch để triển khai xây dựng và tìm nguồn vốn triển khai thực hiện các dự án một cách nhanh chóng. Việc thu hút các nguồn vốn cần phải được đa dạng, không trông chờ vào nguồn ngân sách Nhà nước mà cần được xã hội hóa mạnh mẽ hơn nữa...     

Hội nghị đã nghe công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án xây dựng VKTTĐ Đồng bằng Sông Cửu Long. Theo đó, vùng này gồm 4 tỉnh, thành là: Cần Thơ, An Giang, Kiên Giang và Cà Mau. Đây là vùng trọng điểm về sản xuất lúa gạo, nuôi trồng thủy sản, nghiên cứu sinh học và cung cấp giống, trung tâm năng lượng, khí đốt, dịch vụ giáo dục, y tế, thương mại... của cả vùng và khu vực. Các giải pháp cơ bản để phát triển VKTTĐ này là: Tạo điều kiện phát triển kết cấu hạ tầng; xây dựng nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao; ưu tiên cơ cấu chính sách với việc tăng cường ngân sách Nhà nước (kể cả nguồn vốn ODA), nâng mức hỗ trợ thu chi ngân sách; triển khai việc phối hợp liên tỉnh, liên vùng và liên bộ, ngành...

Tin và ảnh: NGUYỄN THÀNH