Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý
Việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý đang trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả, chất lượng phục vụ người dân. Thông qua việc số hóa hồ sơ, triển khai các nền tảng tư vấn pháp lý trực tuyến, kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan liên quan, hoạt động trợ giúp pháp lý ngày càng minh bạch, thuận tiện và dễ tiếp cận hơn, đặc biệt đối với người yếu thế ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bảo dân tộc thiểu số.
Thời gian qua, công tác trợ giúp pháp lý (TGPL) có nhiều dấu ấn nổi bật khi nhiệm vụ về TGPL được triển khai đồng bộ trong tất cả các Chương trình mục tiêu quốc gia, đối tượng thụ hưởng chính sách được mở rộng; hàng trăm nghìn vụ việc được thụ lý, giải quyết đã bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, đặc biệt là đối tượng yếu thế, góp phần thúc đẩy công bằng xã hội, bảo đảm quyền con người, quyền công dân.
Công tác TGPL tiếp tục được quan tâm, xác định là nhiệm vụ quan trọng trong 03 Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG phát triển KTXH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030, giai đoạn I: Từ năm 2021 đến năm 2025; CTMTQG giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, CTMTQG xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025) và ghi nhận trong 02 Chương trình mục tiêu quốc gia mới (CTMTQG phòng, chống ma túy đến năm 2030; CTMTQG về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035), ngày càng khẳng định là chính sách có ý nghĩa nhân văn sâu sắc trong các chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước.
Bên cạnh tập trung hoàn thiện về mặt thể chế, tổ chức, hoạt động của các Trung tâm TGPL, Chi nhánh TGPL tiếp tục được kiện toàn để phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp; vai trò, tính chuyên nghiệp của trợ giúp viên pháp lý ngày càng được nâng cao; số lượng vụ việc trợ giúp pháp lý bằng hình thức tham gia tố tụng tăng liên tục hằng năm, góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật.
Cụ thể, Thông tư số 05/2022/TT-BTP ngày 05/9/2022 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định mã số, tiêu chuẩn và xếp lương đối với chức danh nghề nghiệp viên chức trợ giúp pháp lý; Thông tư số 09/2024/TT-BTP ngày 06/9/2024 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định tiêu chuẩn, điều kiện xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp viên chức trợ giúp viên pháp lý; xây dựng Nghị định sửa đổi Nghị định số 144/2017/NĐ-CP về hướng dẫn thi hành Luật Trợ giúp pháp lý; tiếp tục chỉnh lý dự thảo Đề án “Nâng cao vai trò, hiện đại hóa, phát triển TGPL giai đoạn 2025 2030, tầm nhìn đến năm 2045”;… Các nội dung về phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực TGPL và phân định thẩm quyền cho địa phương đã được quy định trong các VBQPPL mới ban hành: Nghị định 121/2025/NĐ-CP, Thông tư số 08/2025/TT-BTP, Thông tư số 09/2025/TT-BTP, Thông tư số 11/2025/TT-BTP.
Trong giai đoạn 2021-2025, cả nước đã tiếp nhận, thụ lý mới 254.346 vụ việc TGPL; tham gia tố tụng là 224.060 vụ việc. Số vụ việc đã kết thúc là 154.796, trong đó tham gia tố tụng là 126.640 vụ việc.
Trong năm 2026, Bộ Tư pháp tiếp tục thực hiện hiệu quả Luật TGPL, nội dung TGPL được sửa đổi tại 02 Luật được Quốc hội thông qua năm 202466 và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành; triển khai Dự án xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017. Tiếp tục tăng cường và nâng cao hơn nữa hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về TGPL; bám sát tình hình thực tiễn công tác và hoạt động TGPL tại các địa phương, kịp thời dự báo khó khăn, vướng mắc phát sinh để tham mưu, chỉ đạo và tổ chức thực hiện.
Bên cạnh đó, phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, các tổ chức, đơn vị có liên quan trong triển khai nhiệm vụ TGPL, nhất là phối hợp TGPL trong hoạt động tố tụng, nghiên cứu đổi mới việc đánh giá chất lượng vụ việc TGPL; đẩy mạnh công tác truyền thông và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong lĩnh vực TGPL. Triển khai hiệu quả 02 Chương trình mục tiêu quốc gia về phòng chống ma túy và phát triển văn hóa; tiếp tục phối hợp với bộ, ngành có liên quan xây dựng, hoàn thiện Chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số.