Tăng cường phối hợp, nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực

TNLPTC thể hiện ở nhiều hình thức khác nhau

Khai mạc Hội nghị, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Doãn Anh Thơ nêu rõ, Hội nghị có ý nghĩa thiết thực để ba cơ quan trao đổi thẳng thắn, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, nhận diện những khó khăn, vướng mắc và cùng đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp trong thời gian tới.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước cũng khẳng định, KTNN xác định việc tăng cường phối hợp với Bộ Công an và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao không chỉ là yêu cầu trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm chung nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác PCTNLPTC; bảo vệ tài sản công, lợi ích của Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Tham luận tại Hội nghị, các đại biểu đã tập trung chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn trong nhận diện, phòng ngừa và đấu tranh với các hành vi TNLPTC.

Các ý kiến đều thống nhất cho rằng, thời gian qua, tình hình vi phạm, tội phạm về TNLPTC diễn biến phức tạp; có mối quan hệ đan xen, tác động qua lại lẫn nhau.

Nhận diện các thủ đoạn, hành vi vi phạm chủ yếu trong công tác phòng, chống tội phạm về TNLPTC, ông Phạm Trường Giang - Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, Bộ Công an cho biết, qua thực tiễn đấu tranh, Cục Cảnh sát kinh tế nhận thấy tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thể hiện ở nhiều hình thức khác nhau như câu kết hình thành “nhóm lợi ích”, thao túng ngay từ khâu xây dựng chính sách, quy hoạch hoặc thông thầu, sử dụng doanh nghiệp “sân sau”, lợi dụng định giá tài sản, đầu tư công, hợp thức hóa hồ sơ và che giấu, phân tán tài sản...

Trong khi đó, ông Phạm Văn Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Công tố và kiểm sát điều tra án kinh tế, tham nhũng, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao - nhấn mạnh một số hành vi vi phạm liên quan đến lĩnh vực thuế và kế toán như hành vi áp dụng hai hệ thống sổ sách kế toán; hợp pháp hóa dòng tiền; lợi dụng chức vụ, quyền hạn để can thiệp; định hướng hoặc hợp thức hóa quyết định; che giấu quyền sở hữu và lợi ích thực tế; cắt nhỏ giao dịch, sử dụng nhiều tầng trung gian để che giấu dòng tiền; lợi dụng cơ chế đấu thầu, đấu giá, đầu tư, mua sắm tài sản công; lợi dụng chính sách, cơ chế đặc thù để tạo các lợi ích cục bộ…

Qua thực tiễn kiểm toán ngân sách địa phương, Kiểm toán trưởng KTNN khu vực VI Ngô Minh Kiểm cũng chia sẻ việc nhận diện các vấn đề lãng phí, tiêu cực.

Cụ thể như, trong quản lý thu ngân sách, lãng phí, tiêu cực thể hiện qua các hành vi như xác định chưa đầy đủ các nguồn thu, chưa huy động toàn bộ nguồn thu ngân sách nhà nước; nợ thuế còn lớn, đặc biệt là nợ tiền sử dụng đất; việc định giá, xác định giá đất còn nhiều bất cập…

Trong quản lý chi ngân sách và phân bổ vốn, lập phân bổ vốn chưa sát thực tế, không giải ngân hết, gây lãng phí nguồn lực; bố trí kinh phí vượt nhu cầu; nâng tổng mức đầu tư từ khâu lập dự án; chuyển nguồn ngân sách lớn (gồm đúng và không đúng quy định), không chi hết trong năm; ứng vốn đầu tư quá hạn chưa thu hồi; ứng tiền nhưng nhà thầu không đủ năng lực, dẫn đến khó thu hồi; chi sai nhiệm vụ, sai định mức, sai đối tượng; mua sắm tài sản vượt nhu cầu, mua về không sử dụng hoặc không phù hợp thực tế; chi hỗ trợ không đúng đối tượng, không đảm bảo tiêu chí…

Về chi đầu tư xây dựng, việc đề xuất chủ trương đầu tư khi chưa làm rõ nhu cầu; quy mô lớn so với thực tế; dự án chậm tiến độ, thi công dở dang kéo dài; dự án hoàn thành nhưng ít sử dụng hoặc không sử dụng; thiết kế chưa hợp lý, chưa tiết kiệm; biện pháp thi công chưa tối ưu; mức giảm giá thầu rất thấp; “cài cắm” các tiêu chí không phù hợp để hạn chế cạnh tranh…

Xây dựng cơ chế nhận diện sớm các lĩnh vực có nguy cơ tham nhũng cao

Để nâng cao hiệu quả PCTNLPTC qua kiểm toán ngân sách địa phương, ông Ngô Minh Kiểm đề xuất một số giải pháp như tập trung vào kiểm toán các vấn đề, lĩnh vực nhạy cảm dễ xảy ra TNLPTC; chuyển từ kiểm toán từng nội dung cụ thể sang kiểm toán chuỗi quản lý nguồn lực; tăng cường kiểm toán hoạt động và đánh giá hiệu quả, lãng phí; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu trong kiểm toán để xác định những vùng, nghiệp vụ cần tập trung kiểm tra; nâng cao chất lượng xác định nguyên nhân và trách nhiệm; nâng cao chất lượng kiến nghị và theo dõi thực hiện kiến nghị kiểm toán; tăng cường phối hợp giữa KTNN với các cơ quan kiểm tra, thanh tra và cơ quan bảo vệ pháp luật; nâng cao năng lực và trách nhiệm nghề nghiệp của kiểm toán viên.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đề xuất cần xây dựng cơ chế nhận diện sớm các lĩnh vực có nguy cơ tham nhũng cao, tập trung vào các lĩnh vực thường xuyên phát sinh lợi ích kinh tế lớn như đất đai, tài chính - ngân hàng, đầu tư công, đấu thầu, mua sắm công, quản lý tài sản công, cổ phần hóa, quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, khai thác tài nguyên.

Đáng chú ý, các đại biểu đề xuất tăng cường cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin giữa KTNN, Bộ Công an và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, qua đó kịp thời phát hiện dấu hiệu vi phạm, xác định hậu quả và ngăn chặn việc tẩu tán tài sản.

Trong đó, Phó Cục trưởng C03, Bộ Công an đề xuất thiết lập cơ chế phối hợp, trao đổi thông tin định kỳ và đột xuất giữa ba cơ quan ngay từ khâu nhận diện rủi ro, không chờ đến khi có vụ việc.

Trên cơ sở kết quả điều tra và công tác nắm tình hình, Cơ quan điều tra cung cấp cho KTNN phương thức, thủ đoạn phạm tội mới và danh mục các lĩnh vực nhạy cảm, rủi ro cao để KTNN tham khảo khi xây dựng kế hoạch kiểm toán và xác định trọng yếu, rủi ro kiểm toán.

Tại Hội nghị, các đại biểu cũng nhấn mạnh việc xây dựng cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ nhận diện sớm; nghiên cứu bộ chỉ báo cảnh báo rủi ro chung đối với các lĩnh vực nhạy cảm, trên nguyên tắc phối hợp ngay từ khâu nhận diện dấu hiệu rủi ro, thay vì chỉ phối hợp sau khi vụ án đã được phát hiện.

Đồng thời, sớm phối hợp tham mưu hướng dẫn liên ngành về nhận diện, định giá, thu giữ, bảo quản, xử lý tài sản mã hóa trong tố tụng hình sự; chú trọng thu hồi tài sản tham nhũng ngay từ giai đoạn đầu, xác định công tác xác minh, truy tìm, phong tỏa và thu hồi tài sản là một nhiệm vụ xuyên suốt trong quá trình tố tụng…/.