Tăng cường chuyển đổi số trong ngành Giáo dục

Bộ GD&ĐT đã số hóa thông tin của hơn 28 triệu người học, nhà giáo thuộc hơn 50.000 cơ sở giáo dục; số hóa hơn 16 triệu học bạ năm học 2025 - 2026 và trên 8 triệu văn bằng, chứng chỉ; hơn 28 triệu hồ sơ người học, đội ngũ đã được xác thực căn cước với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nhiều dịch vụ như đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT, tuyển sinh đại học xét tuyển, tra cứu kết quả, nhập học đã được thực hiện trên môi trường số.

So với những năm trước, những thay đổi này có thể được coi là những bước tiến. Nhưng công tác CĐS của ngành Giáo dục vẫn còn một số tồn tại: Chất lượng và khả năng khai thác dữ liệu chưa tương xứng quy mô dữ liệu đã hình thành; phần mềm quản lý ở cơ sở còn tình trạng phân tán, thiếu chuẩn hóa, khó liên thông; hạ tầng và an ninh mạng, an ninh dữ liệu còn hạn chế; học liệu số dùng chung chưa đáp ứng yêu cầu; ứng dụng thông minh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh nhưng hành lang pháp lý và năng lực kiểm soát rủi ro, bảo vệ dữ liệu cá nhân, độ tin cậy của nội dung và liêm chính học thuật chưa theo kịp...

Trước thực tế này, tại cuộc làm việc, lãnh đạo Chính phủ đã chỉ ra cụ thể những vấn đề trong CĐS mà ngành Giáo dục cần làm ngay, để việc CĐS trong ngành Giáo dục không còn là yếu tố “mông lung”, hay “khó cụ thể”. Theo đó, mỗi Cơ sở dữ liệu, nền tảng số phải xác định rõ người dùng, nghiệp vụ được thay đổi, giấy tờ được cắt giảm, quyết định quản lý được hỗ trợ và lợi ích cụ thể mang lại cho người học, nhà giáo, cơ sở giáo dục, người dân… ra sao. Chuyển mạnh từ dữ liệu phân tán sang dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”; từ phần mềm riêng lẻ sang nền tảng số dùng chung; từ ứng dụng AI tự phát sang ứng dụng AI an toàn, có kiểm soát và có trách nhiệm.

Một nhiệm vụ cụ thể khác, là Bộ GD&ĐT cần chủ trì, phối hợp rà soát, hoàn thiện cơ sở pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình khai thác học bạ số, văn bằng, chứng chỉ số thay giấy tờ; chuẩn hóa dữ liệu học bạ điện tử, văn bằng, chứng chỉ số, mã định danh người học, hồ sơ học tập suốt đời và tích hợp xác thực trên VNeID. Về cắt giảm thủ tục hành chính (TTHC), với 251 TTHC của 17 Bộ, ngành có thể sử dụng dữ liệu học bạ, văn bằng, chứng chỉ, cần rà soát, đề xuất phương án thay thế thành phần hồ sơ, tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ các TTHC này. Với 47 TTHC thuộc Bộ GD&ĐT có thể thay thế thành phần hồ sơ bằng dữ liệu từ các Bộ, ngành, cũng cần cắt giảm thành phần hồ sơ, tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ.

Lãnh đạo Chính phủ chỉ đạo, ngay từ năm học 2026 - 2027, mỗi địa phương, cơ sở giáo dục, cán bộ quản lý và nhà giáo phải lựa chọn một số việc cụ thể, thiết thực trong CĐS để triển khai đồng bộ, tạo chuyển biến, chứ không làm theo cách hình thức. Đổi mới giáo dục trước hết phải bắt đầu từ đổi mới phương thức quản lý, quản trị, dạy và học; mà trong đó CĐS chính là công cụ quan trọng để thực hiện. Khi đã xác định rõ ràng như vậy, thì vấn đề CĐS trong ngành Giáo dục sẽ mang lại những hiệu quả thiết thực; thể hiện qua những số lượng phần mềm, dữ liệu đã số hóa, chất lượng giáo dục, hiệu quả quản trị, mức độ thuận tiện, chất lượng dịch vụ, sự minh bạch và hài lòng của người học, nhà giáo, phụ huynh, nhà trường.