TAND TP Đà Nẵng thí điểm số hóa hồ sơ vụ án ngay từ khâu tiếp nhận

Theo TAND TP Đà Nẵng, thực hiện chủ trương chuyển đổi số của TAND tối cao, thời gian qua Tòa án hai cấp của thành phố đã tiến hành chỉnh lý khối lượng lớn hồ sơ lưu trữ hình thành từ năm 1975 đến nay nhằm phục vụ công tác số hóa dữ liệu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc số hóa hồ sơ sau khi vụ án đã được giải quyết chủ yếu phục vụ mục đích lưu trữ, chưa tạo ra thay đổi căn bản trong hoạt động tố tụng.

Từ thực tiễn đó, TAND thành phố đã lựa chọn cách tiếp cận chủ động hơn khi triển khai số hóa hồ sơ ngay từ giai đoạn tiếp nhận và thụ lý vụ án. Theo mô hình này, toàn bộ tài liệu, chứng cứ phát sinh trong suốt quá trình giải quyết vụ án từ sơ thẩm đến phúc thẩm, giám đốc thẩm và tái thẩm đều được hình thành và quản lý dưới dạng dữ liệu số.

Chánh án TAND TP Đà Nẵng Nguyễn Chí Công cho hay, chuyển đổi số trong hoạt động Tòa án không chỉ đơn thuần là ứng dụng công nghệ thông tin mà còn là sự thay đổi toàn diện về tư duy quản lý, phương thức điều hành và cách thức phục vụ nhân dân.

Việc số hóa được áp dụng đối với hồ sơ vụ án hình sự do Viện kiểm sát chuyển sang, các vụ án dân sự, hành chính và những vụ việc khác thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án. Dữ liệu số hóa sẽ được lưu trữ tại hệ thống máy chủ của TAND TP. Đà Nẵng và các Tòa án khu vực, sử dụng song song với hồ sơ giấy và bảo đảm nghiêm ngặt các yêu cầu về bảo mật thông tin.

Theo ông Công, đây là nền tảng quan trọng để từng bước hình thành hồ sơ vụ án điện tử, giảm phụ thuộc vào giấy tờ truyền thống, nâng cao hiệu quả quản lý và rút ngắn thời gian xử lý vụ việc, đồng thời tăng cường tính minh bạch trong hoạt động xét xử.

Bên cạnh việc số hóa hồ sơ, điểm nhấn của đợt thí điểm lần này là việc triển khai thủ tục hành chính tư pháp phi địa giới hành chính. Trước đây, khi khởi kiện hoặc tham gia tố tụng, người dân phải nộp hồ sơ đúng Tòa án có thẩm quyền giải quyết. Nếu nộp sai địa chỉ, người dân phải đi lại nhiều lần để hoàn tất thủ tục.

Với mô hình mới, người dân có thể nộp đơn khởi kiện, tài liệu và chứng cứ tại bất kỳ Tòa án nào thuận tiện nhất. Tòa án tiếp nhận sẽ hướng dẫn, cập nhật thông tin và chuyển hồ sơ đến đơn vị có thẩm quyền thông qua hệ thống liên thông nội bộ.

Chánh án TAND TP Đà Nẵng Nguyễn Chí Công cho rằng, mô hình này không làm thay đổi thẩm quyền xét xử nhưng thay đổi căn bản phương thức phục vụ, chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy phục vụ người dân, hạn chế tình trạng “cát cứ” trong hoạt động hành chính tư pháp.

Để bảo đảm vận hành hiệu quả, TAND TP Đà Nẵng đã xây dựng hệ thống hành chính tư pháp liên thông giữa Tòa án thành phố và 12 Tòa án khu vực. Hệ thống này cho phép thông tin được cập nhật và xử lý thống nhất trên nền tảng số chung.

Quá trình triển khai thí điểm được thực hiện đồng bộ với việc ban hành quy trình tạm thời, thống nhất biểu mẫu nghiệp vụ và tổ chức tập huấn cho đội ngũ thẩm phán, thẩm tra viên và thư ký Tòa án nhằm bảo đảm việc thực hiện đúng quy trình, hiệu quả và thực chất.

Cán bộ, công chức trong toàn hệ thống nâng cao tinh thần trách nhiệm, thái độ chuẩn mực trong phục vụ nhân dân, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm trong quá trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ.

Ông Nguyễn Biên Thùy, Phó Chánh án TAND tối cao đánh giá cao tinh thần chủ động, sáng tạo của tập thể lãnh đạo và cán bộ, công chức TAND TP Đà Nẵng trong việc tiên phong triển khai các mô hình cải cách tư pháp gắn với chuyển đổi số.

Theo ông Thùy, chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, mang tính đột phá của ngành Tòa án nhằm nâng cao chất lượng xét xử, quản lý và phục vụ nhân dân. Việc xây dựng Tòa án điện tử không chỉ dừng ở ứng dụng công nghệ thông tin mà còn là quá trình đổi mới toàn diện phương thức quản trị, quy trình nghiệp vụ và văn hóa làm việc.

Việc thí điểm thủ tục hành chính tư pháp phi địa giới hành chính tại Đà Nẵng thể hiện sự chuyển đổi từ tư duy quản lý theo địa bàn sang tư duy phục vụ người dân, giúp giảm thời gian, chi phí đi lại và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Ông Thùy cũng đề nghị Thành ủy, HĐND và UBND TP Đà Nẵng tiếp tục quan tâm hỗ trợ nguồn lực, đặc biệt là đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, bảo đảm an toàn, an ninh mạng và điều kiện vận hành hệ thống trên môi trường điện tử.

Đối với Tòa án hai cấp TP Đà Nẵng, Phó Chánh án TAND tối cao yêu cầu tăng cường vai trò lãnh đạo của cấp ủy, đề cao trách nhiệm người đứng đầu trong chuyển đổi số; xây dựng quy trình nghiệp vụ chặt chẽ, bảo đảm an toàn dữ liệu và nâng cao năng lực công nghệ thông tin cho đội ngũ cán bộ, công chức. Đồng thời,  Phó Chánh án TAND tối cao bày tỏ tin tưởng mô hình thí điểm tại Đà Nẵng sẽ trở thành kinh nghiệm thực tiễn quan trọng để nghiên cứu, hoàn thiện và nhân rộng trên phạm vi cả nước, góp phần xây dựng nền tư pháp hiện đại, minh bạch, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.