TAND tỉnh Ninh Bình: Chủ động, sáng tạo, vận hành hiệu quả sau sáp nhập

Nhân dịp năm mới 2026, phóng viên báo Pháp luật Việt Nam đã trao đổi cùng ông Nguyễn Xuân Sơn, Chánh án Toà án nhân dân tỉnh Ninh Bình về những kết quả của ngành năm qua và định hướng thời gian tới.

PV: Năm 2025 là năm diễn ra nhiều sự kiện quan trọng của đất nước, của tỉnh và của ngành. Từ 1/7/2025, TAND tỉnh Ninh Bình được thành lập trên cơ sở hợp nhất TAND 3 tỉnh: Ninh Bình, Nam Định, Hà Nam. Ông có thể chia sẻ cùng bạn đọc về quá trình tổ chức triển khai thực hiện nhiệm vụ quan trọng này?

Chánh án Nguyễn Xuân Sơn: Năm 2025, có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử đất nước, năm bản lề đánh dấu nhiều sự kiện quan trọng về chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng an ninh; là năm Đảng và Nhà nước ta thực hiện cải cách mạnh mẽ tổ chức, tinh gọn bộ máy, thực hiện chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp.

Tòa án nhân dân khu vực - Ninh Bình được thành lập và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025. Đó là sự kế thừa và phát huy truyền thống vẻ vang của các đơn vị trước sáp nhập, đồng thời nâng tầm quy mô, nguồn lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh hội nhập, cải cách tư pháp và chuyển đổi số mạnh mẽ.

Cũng như các địa phương khác sau khi sáp nhập, Tòa án hai cấp tỉnh Ninh Bình gặp không ít khó khăn lúc đầu: bộ máy tổ chức phải sắp xếp lại, vừa tinh gọn vừa bảo đảm hiệu quả; đội ngũ cán bộ, Thẩm phán có sự biến động, cần thời gian để bố trí hợp lý; cơ sở vật chất trang thiết bị, phương tiện còn thiếu thốn, trụ sở làm việc chưa đồng bộ; khối lượng công việc nhiều, các vụ án ngày càng gia tăng, đòi hỏi phải giải quyết nhanh nhưng đúng quy định của pháp luật, không để tồn đọng.

Trước những nhiệm vụ chưa có tiền lệ, với quyết tâm cao, sự đoàn kết, thống nhất trong nội bộ, TAND tỉnh Ninh Bình đã đề ra nhiều giải pháp và quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo để tạo chuyển biến tích cực trong áp dụng thống nhất pháp luật; lựa chọn, tổ chức xét xử nhiều phiên tòa rút kinh nghiệm, phiên tòa trực tuyến; tăng cường hòa giải, đối thoại; tạo điều kiện để công chức, người lao động, Hội thẩm nhân dân học tập, trau dồi kiến thức; tăng cường kỷ cương, kỷ luật công vụ; ứng dụng công nghệ thông tin, cải thiện cơ sở vật chất nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác nhằm hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ đề ra.

Chúng tôi đã phát động các phong trào thi đua sôi nổi, thiết thực, bám sát nhiệm vụ chính trị, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, triển khai Tòa án điện tử, công khai bản án, quyết định trên cổng thông tin điện tử, bảo đảm minh bạch và quyền tiếp cận thông tin của người dân. Cùng với đó, công tác xây dựng đội ngũ cán bộ được trú trọng, đội ngũ cán bộ, Thẩm phán, Thư ký được bố trí phù hợp với số lượng và chất lượng hiện có, đáp ứng với điều kiện trong tình hình mới.

Kết quả, năm 2025, TAND 2 cấp tỉnh Ninh Bình đã giải quyết 12.389/12.875 vụ, việc; đạt tỷ lệ 96,2%; tăng rõ rệt so với năm 2024 (trong đó, thụ lý tăng 952 vụ; giải quyết tăng 968 vụ).

Đặc biệt, các chỉ tiêu công tác đều đạt và vượt yêu cầu của Quốc hội, TAND Tối cao. Trong đó, TAND 02 cấp đã giải quyết 2.770/2.780 vụ án hình sự, đạt tỷ lệ 99,6%. Công tác xét xử đảm bảo nghiêm minh, đúng pháp luật, không bỏ lọt tội phạm, không làm oan người vô tội.

Các vụ án kinh tế, tham nhũng, chức vụ thuộc diện Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, tiêu cực tỉnh theo dõi đều được xét xử kịp thời, đúng pháp luật, theo tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Công tác hòa giải cũng đạt kết quả cao với 1.799 vụ hòa giải thành, đạt tỷ lệ 84,6%, góp phần giải quyết kịp thời tranh chấp, tiết kiệm chi phí, giữ gìn ổn định trật tự xã hội. Án dân sự đạt tỷ lệ giải quyết 93,7%; Án hành chính giải quyết đạt tỷ lệ 88,9% đều vượt chỉ tiêu Quốc hội yêu cầu.

Công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo được TAND 02 cấp thực hiện nghiêm túc; là một hoạt động thường xuyên, thể hiện sự công khai, minh bạch. Toàn ngành đã tiếp 10.372 lượt công dân; đã tiếp nhận và giải quyết 211 đơn khiếu nại, tố cáo.

Các nhiệm vụ liên quan đến thi hành án hành chính, miễn giảm nghĩa vụ tài chính, công khai bản án, phiên tòa trực tuyến… được triển khai đồng bộ. Tổng số tiền được Tòa án hai cấp xét miễn, giảm các khoản thu nộp ngân sách Nhà nước năm 2025 là 361.207.966 đồng.

PV: Để các phiên tòa bảo đảm xét xử đúng pháp luật, nghiêm minh, khách quan, công bằng, không để xảy ra oan sai hay bỏ lọt tội phạm, theo ông, đâu là “chìa khoá” để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này?

Chánh án Nguyễn Xuân Sơn: Một trong những nhiệm vụ quan trọng chúng tôi tập trung là nâng cao trách nhiệm người đứng đầu; tăng cường kỷ cương trong thực thi nhiệm vụ; hoàn thiện tổ chức và nâng cao năng lực đội ngũ thẩm phán, thư ký phải có bản lĩnh, chuyên môn sâu, liêm chính để mỗi bản án trở thành biểu tượng của công lý và củng cố niềm tin của nhân dân…

Cùng với đó, TAND tỉnh xác định triển khai mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, hoàn thiện nền tảng Tòa án điện tử, tăng cường kết nối dữ liệu; củng cố phối hợp liên ngành trong giải quyết án hình sự, hành chính, dân sự, đất đai; phát huy vai trò hòa giải, đối thoại tại Tòa án khu vực.

Thường xuyên phát huy vai trò của Ủy ban Thẩm phán trong việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc áp dụng pháp luật. Thành lập các tổ Thẩm phán chuyên sâu về từng lĩnh vực giải quyết án (Hình sự, Dân sự, Hành chính) để thảo luận những nội dung còn nhiều quan điểm khác nhau.

Tất cả các vụ án sau khi thụ lý, phân công đều được khẩn trương nghiên cứu hồ sơ, đưa ra xét xử kịp thời, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị, việc tổ chức xét xử đúng hạn luật định, đường lối xét xử đảm bảo tính nghiêm minh.

Các phiên tòa đều được tổ chức theo tinh thần cải cách tư pháp, việc tranh tụng được bảo đảm , không hạn chế thời gian tranh tụng, giúp bảo đảm quyền con người; phán quyết của Hội đồng xét xử đều dựa trên kết quả tranh tụng công khai tại phiên tòa, thể hiện sự dân chủ, công khai và khách quan.

PV: Từ những kết quả đạt được năm 2025 đã khẳng định TAND 2 cấp tỉnh Ninh Bình tiếp tục không ngừng lớn mạnh, trưởng thành toàn diện. Bước sang năm 2026 với nhiều sự kiện trọng đại, ngành TAND tỉnh Ninh Bình có định hướng gì trong xu thể hội nhập và phát triển của đất nước?

Chánh án Nguyễn Xuân Sơn: Năm 2026 là năm diễn ra nhiều hoạt động chính trị quan trọng, đặc biệt là Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; kỷ niệm 80 năm Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội (6/1/2026); thực hiện cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

Trong giai đoạn mới, đòi hỏi TAND 2 cấp tỉnh ninh Bình tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác; tiếp tục học tập, quán triệt sâu sắc các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; các Nghị quyết của Đảng ủy Tòa án nhân dân tối cao, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân tỉnh, Chỉ thị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao. Đặc biệt triển khai thực hiện có hiệu quả các luật sửa đổi, bổ sung mới liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của Tòa án.

Tổ chức giải quyết, xét xử các loại vụ việc nhanh, gọn, dứt điểm, không để kéo dài phát sinh điểm nóng, xét xử nghiêm minh, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của các bên đương sự, bảo đảm  ổn định tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội phục vụ các nhiệm vụ chính trị lớn của đất nước và địa phương.

Tập trung và ưu tiên các nguồn lực cho các Tòa án khu vực; tiếp tục chủ động kiện toàn, bố trí, sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy phù hợp với điều kiện thực tiễn để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Tiếp tục đào tạo nâng cao vai trò đội ngũ Thẩm phán, Thẩm tra viên, Thư ký về bản lĩnh, chuyên môn sâu, liêm chính, xây dựng đội ngũ Thẩm phán có “Tâm sáng và trái tim nhân ái” để mỗi bản án trở thành biểu tượng của công lý và củng cố niềm tin của nhân dân.

Đổi mới phong cách lãnh đạo, phương pháp điều hành đảm bảo sâu sát, chất lượng, hiệu quả trong từng mặt công tác; gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả công tác được giao, trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị trong công tác lãnh đạo, điều hành. Chủ động lựa chọn từ một đến ba giải pháp làm nền tảng đột phá thúc đẩy tiếp tục thực hiện đồng bộ hiệu quả 17 giải pháp để nâng cao chất lượng xét xử; đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, xây dựng Tòa án điện tử, Tòa án số.

Bước sang năm 2026 với tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và quyết tâm cao TAND tỉnh Ninh Bình tin tưởng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, xứng đáng với niềm tin của Đảng, Nhà nước và nhân dân.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!