Tân Phước kiến tạo đô thị cảng thông minh, tìm cách giữ lại giá trị từ Cái Mép Hạ
Sở hữu lợi thế tiếp giáp cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải và nằm trong không gian Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ, phường Tân Phước (TP HCM) đang tìm hướng chuyển từ địa bàn hậu cần cảng sang đô thị cảng thông minh. Mục tiêu được đặt ra không chỉ là mở rộng kho bãi, công nghiệp mà còn giữ lại giá trị gia tăng, tạo việc làm chất lượng cao và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Quy hoạch phải đi trước một bước
Ngày 21/8, UBND phường Tân Phước phối hợp với Viện Quy hoạch Xây dựng TP HCM tổ chức hội thảo “Kiến tạo đô thị cảng thông minh Tân Phước - hạt nhân của Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ trong cực tăng trưởng phía Nam TP HCM”.
Hội thảo thu hút hơn 100 nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và đại diện doanh nghiệp tham dự. Phó Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Công Vinh dự và phát biểu chỉ đạo.
Theo ông Nguyễn Công Vinh, Tân Phước đang đứng trước cơ hội phát triển lớn khi tiếp giáp cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải và nằm trong không gian Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ.
Mục tiêu phát triển không chỉ dừng ở việc xây dựng một hệ thống cảng biển hiện đại mà phải hình thành hệ sinh thái đô thị cảng thông minh. Đây sẽ là nơi hội tụ các dòng hàng hóa, vốn, dữ liệu, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Vì vậy, công tác quy hoạch phải đi trước một bước cả về thời gian lẫn tư duy, trong đó hạ tầng số, dữ liệu và trung tâm điều hành thông minh cần được xem là những hạ tầng thiết yếu.
TS Đỗ Thiên Anh Tuấn (Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright) cho rằng, Tân Phước cần khai thác đồng bộ lợi thế cảng biển, logistics, giao thông đa phương thức, năng lượng và khu thương mại tự do.
Việc kết nối những lợi thế này sẽ giúp mở rộng không gian phát triển kinh tế biển, đồng thời nâng cao giá trị gia tăng được tạo ra và giữ lại tại địa phương. Thay vì chỉ cung cấp mặt bằng, kho bãi hoặc dịch vụ vận chuyển, Tân Phước cần hướng tới những công đoạn có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng.
Không phát triển bằng cách mở rộng kho bãi
Tại hội thảo, các chuyên gia đề xuất nghiên cứu mô hình đô thị phát triển gắn với giao thông công cộng, kết hợp đường sắt lưỡng dụng, logistics, khu công nghiệp và Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ. Theo hướng này, hạ tầng giao thông không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại mà còn giữ vai trò tổ chức lại không gian phát triển của toàn khu vực.
Mạng lưới vận tải đa phương thức được kỳ vọng giảm áp lực lên đường bộ, tăng khả năng kết nối giữa cảng biển với các trung tâm sản xuất, sân bay và thị trường tiêu thụ. Tuy nhiên, những mô hình trên mới là đề xuất tại hội thảo và cần tiếp tục được nghiên cứu, cụ thể hóa trong các quy hoạch, chương trình và dự án có thẩm quyền phê duyệt.
Chuyển đổi số được xác định là một trong những nền tảng quan trọng của mô hình đô thị cảng thông minh. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, mô hình bản sao số Digital Twin và các nền tảng dữ liệu có thể hỗ trợ dự báo, điều hành giao thông, quản lý môi trường, quy hoạch và chuỗi logistics theo thời gian thực.
Cùng với đó, Tân Phước cần xây dựng cơ chế huy động hiệu quả nguồn lực đất đai, tài chính đô thị và đầu tư theo phương thức đối tác công tư, ưu tiên những ngành công nghệ cao, dịch vụ cảng biển và logistics có giá trị gia tăng.
Bí thư Đảng ủy phường Tân Phước Dương Ngọc Châu nhấn mạnh địa phương không đặt mục tiêu phát triển bằng cách gia tăng diện tích kho bãi hoặc chỉ chạy theo tỷ lệ lấp đầy đất công nghiệp. Điều Tân Phước hướng tới là giá trị gia tăng được giữ lại tại địa phương, cơ hội việc làm tốt hơn và chất lượng sống của người dân được nâng lên.
Mô hình được định hướng là đô thị cảng tích hợp “sản xuất - dịch vụ - sinh thái”, lấy cảng nước sâu và khu thương mại tự do làm nền tảng kết nối toàn cầu, logistics thông minh và công nghiệp công nghệ cao làm động lực tăng trưởng, còn hạ tầng xanh bảo đảm phát triển bền vững.
Chủ tịch UBND phường Tân Phước Huỳnh Trung Sơn cho biết, địa phương sẵn sàng phối hợp với các nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp nghiên cứu, thử nghiệm những mô hình mới trong phạm vi pháp luật cho phép. Những lĩnh vực được ưu tiên gồm logistics số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế tuần hoàn và các giải pháp công nghệ phục vụ quản trị đô thị.
Các sáng kiến, đề xuất tại hội thảo sẽ được nghiên cứu, cập nhật vào Đề án phát triển phường Tân Phước giai đoạn 2026–2035, tầm nhìn đến năm 2050. Qua đó, địa phương hướng tới xây dựng đô thị cảng hiện đại, xanh, thông minh, có năng lực kết nối quốc tế và bảo đảm người dân được thụ hưởng thành quả phát triển.