Tám giải pháp hiện đại hóa nền giáo dục Việt Nam
Lần đầu tiên, một đề tài nghiên cứu đề xuất các giải pháp hiện đại hóa giáo dục Việt Nam được chuẩn bị một cách khá kỹ lưỡng và được Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật Việt Nam công bố ngày 15-4.
Với chức năng tư vấn, phản biện chủ trương chính sách của Đảng và Chính phủ về các lĩnh vực giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam đề xuất 8 giải pháp hiện đại hóa nền giáo dục Việt Nam :
- Đề nghị Quốc hội hoãn việc thông qua Luật Giáo dục sửa đổi trong khóa họp lần này, chừng nào còn nhiều vấn đề quan trọng nổi cộm chưa được làm rõ.
- Đề nghị Chính phủ nghiên cứu, điều chỉnh lại Chiến lược phát triển Giáo dục và Đào tạo 20 năm đã ban hành.
- Kiến nghị Nhà nước sắp xếp, thiết kế lại cơ cấu hệ thống Giáo dục quốc dân (thành lập mới Ủy ban Giáo dục và Đào tạo quốc gia điều hành vĩ mô nền Giáo dục và Đào tạo của cả nước thay Hội đồng Giáo dục quốc gia chỉ làm chức năng tư vấn cho Thủ tướng); thành lập lại Tổng cục Dạy nghề; quy định chặt chẽ và quản lý nghiêm việc đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ...
- Kiến nghị Chính phủ cho dừng ngay việc làm chương trình SGK.
- Thành lập Ủy ban độc lập để lựa chọn các chuẩn mực và hệ thống tiêu chí đánh giá nền giáo dục.
- Nhà nước cho khảo sát lại toàn bộ vấn đề đầu tư, chi tiêu ngân sách nhà nước và tiền đóng góp của dân.
- Nhà nước cần khẳng định rõ ràng chủ trương vận dụng những mặt mạnh của cơ chế thị trường vào việc phát triển nền Giáo dục và Đào tạo.
- Kiến nghị Chính phủ mạnh dạn cải cách cơ chế quản lý Giáo dục và Đào tạo theo hướng: Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung vào chức năng quản lý nhà nước, mạnh dạn phân cấp, phân quyền có chọn lọc cho địa phương. Trao quyền tự chủ nhiều hơn cho cơ sở, cho các trường đại học và cao đẳng.
Theo báo cáo đề tài nghiên cứu, cơ cấu đào tạo còn lệch lạc: 42,78% số sinh viên theo học ngành luật và kinh tế. Tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp bị thất nghiệp tăng dần qua từng năm (64% năm 1997, 80% năm 1998 và 90% năm 1999).
Những thông tin mới nhất cho thấy chất lượng nguồn nhân lực của Việt Nam đang giảm dần, có sự mất cân đối nghiêm trọng trong cơ cấu nguồn nhân lực, 'thầy' nhiều hơn 'thợ'. Theo xếp hạng quốc tế, năm 2000, chất lượng nguồn nhân lực của Việt Nam xếp thứ 53/59, thay cho mức 39/59 năm 1998. Chỉ có 17% lao động được đào tạo nghề, hơn 85% lao động có việc làm
Báo cáo cũng chỉ rõ những mâu thuẫn giữa đầu tư lớn về chất xám, sức lực, tiền của của Nhà nước, nhân dân, nhưng hiệu quả đào tạo thấp. Để hoàn tất chương trình giáo dục phổ thông, mỗi học sinh phải mất 12 năm (mỗi ngày trung bình từ 8 đến 10 giờ). Tuy nhiên, theo các chuyên gia, thì nội dung chủ yếu trong sách vở có không dưới 30% là những điều không cần thiết. Học sinh đại học và trung học chuyên nghiệp thì không được dùng thời gian vào nghiên cứu, sáng tạo và thực hành. Việc sử dụng các nguồn đầu tư cho giáo dục còn lãng phí. Hậu quả, nền giáo dục của Việt Nam bị mất rất lớn về thời gian và lỡ cơ hội, giáo dục đã tụt hậu tới 5-7 năm, so với sự phát triển hợp lý của nó.(Nhân dân)