Tám đột phá để Lào Cai trở thành trung tâm giao thương kinh tế

Việc sáp nhập tỉnh Lào Cai và Yên Bái, hình thành một tỉnh Lào Cai mới đã mở ra nhiều lợi thế rất lớn cho sự phát triển của tỉnh. Vậy theo ông, đâu là mấu chốt để Lào Cai vươn mình trong năm 2026 và những năm tiếp theo theo?

- Tỉnh Lào Cai sau sáp nhập có diện tích tự nhiên 13.256,92km², dân số đạt khoảng trên 1,7 triệu người, với 33 dân tộc (trong đó dân tộc thiểu số chiếm khoảng 57,6%); 182,086km đường biên giới trên đất liền tiếp giáp với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Với vị trí là trung tâm kết nối dọc của hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, kết nối ngang Đông - Tây giữa các tỉnh biên giới phía Bắc giáp Trung Quốc, Lào Cai đã và đang phát huy tốt vai trò “cầu nối” kinh tế, văn hóa, mở ra không gian phát triển rộng lớn và đầy tiềm năng cho vùng và cả nước; Lào Cai đang trở thành trung tâm kết nối giao thương kinh tế giữa Việt Nam và các nước ASEAN với vùng Tây Nam - Trung Quốc...

Nhiệm kỳ 2025 - 2030 là nhiệm kỳ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng mở đầu kỷ nguyên phát triển mới, tỉnh Lào Cai đã xác định mục tiêu trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế, phát triển theo hướng xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc. Với mục tiêu trên, tỉnh Lào Cai xác định các điểm “mấu chốt”, nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu cần triển khai trong năm 2026 và các năm tiếp theo, đó là:

Một là, về hạ tầng giao thông: Đối với đường bộ, phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư để đẩy nhanh tiến độ, quyết tâm hoàn thành việc mở rộng tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai đoạn Yên Bái - Lào Cai lên 4 làn xe - trục “xương sống” của tỉnh trong năm 2026…); Đối với đường sắt, quyết liệt chỉ đạo thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, dự án tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, hoàn thành xây dựng cơ bản vào năm 2030 để hàng hóa từ cảng biển quốc tế sẽ đi thẳng tới cửa khẩu Lào Cai và ngược lại, giảm chi phí logistics một cách căn bản, tạo ra lợi thế cạnh tranh lớn cho tỉnh; Đối với đường hàng không, tập trung mọi nguồn lực để khởi công và đưa vào khai thác Cảng hàng không Sa Pa trước năm 2030, tạo thêm một phương thức vận tải cao cấp cho tỉnh nhà, thu hút các chuyên gia, nhà đầu tư và hàng hóa giá trị cao; Đối với đường thủy, đánh thức tiềm năng của tuyến vận tải thủy trên sông Hồng, kết nối với các cảng cạn ICD, tạo thành một mạng lưới vận tải khép kín, chi phí thấp.

Hai là, về hạ tầng khu kinh tế cửa khẩu, khu, cụm công nghiệp: Đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch để thu hút đầu tư; đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật (điện, nước, giao thông) trong và ngoài các khu, cụm công nghiệp. Tập trung đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật các khu, cụm công nghiệp: Khu công nghiệp Trấn Yên, di chuyển Khu công nghiệp Đông Phố Mới, Cụm công nghiệp Phú Thịnh 1, Phú Thịnh 2, Phú Thịnh 3... đồng thời, tiếp tục thu hút đầu tư tăng tỷ lệ lấp đầy các khu công nghiệp: Phía Nam, Minh Quân, Âu Lâu… Tăng cường thúc đẩy thương mại điện tử và Khu hợp tác kinh tế qua biên giới, thúc đẩy cơ chế thông quan hàng thương mại điện tử qua biên giới tại Khu hợp tác kinh tế qua biên giới và tiến tới hình thành một khu thương mại tự do tại khu vực Kim Thành - Bản Vược.

Ba là, về hạ tầng du lịch: Kiên trì mục tiêu đưa du lịch Lào Cai lên một tầm cao mới, hình thành nên một chuỗi các điểm đến đẳng cấp: “Kỳ vĩ Sa Pa”, “Huyền thoại Mù Cang Chải”, “Trong xanh Thác Bà”, “Sắc màu Bắc Hà”, “Linh thiêng Bảo Hà - Đông Cuông”…, phấn đấu đạt mục tiêu đến 2030 đón 15 triệu lượt khách, doanh thu 70.000 tỷ đồng.

Bốn là, về hạ tầng số: Xây dựng Lào Cai thành một trung tâm dữ liệu của khu vực, phát triển hạ tầng 5G, nền tảng cho chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Đặc biệt, phải đi đầu trong việc xây dựng cửa khẩu thông minh, tự động hóa quy trình, giảm thời gian thông quan, hướng tới mục tiêu “thông quan không giấy tờ, không tiếp xúc”.

Năm là, về hạ tầng kỹ thuật thiết yếu: Ưu tiên hỗ trợ nguồn lực cho tỉnh triển khai dự án khắc phục xử lý tình trạng ngập, úng khu vực ven sông Hồng, khu vực trung tâm tỉnh Lào Cai và vùng phụ cận; tập trung đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật về thoát nước, tiêu úng, kè chống sạt lở, kết hợp chỉnh trang đô thị, bảo đảm an toàn dân cư, ổn định sản xuất, thích ứng với biến đổi khí hậu và tạo nền tảng cho phát triển đô thị bền vững. Bên cạnh đó, tỉnh cũng cam kết bảo đảm về tiến độ giải phóng mặt bằng, kiến nghị Trung ương tiếp tục đầu tư dự án đường dây 500kV đến sát biên giới, chuẩn bị sẵn sàng các điều kiện để kết nối hạ tầng xuyên quốc gia.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026, ngoài việc chú trọng cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh hạ tầng số thì Lào Cai sẽ có cách làm khác biệt ra sao để “giữ chân” lâu dài các nhà đầu tư lớn và tiếp tục thu hút các nhà đầu tư khác?

- Để phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026, tỉnh Lào Cai xác định phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh khác biệt của địa phương, đồng thời chú trọng đổi mới sáng tạo làm động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững.

Lợi thế lớn nhất, khác biệt nhất của Lào Cai chính là Khu kinh tế cửa khẩu, do đó tỉnh Lào Cai sẽ tập trung triển khai các giải pháp đủ mạnh để biến kinh tế cửa khẩu thực sự trở thành động lực tăng trưởng. Tỉnh sẽ xây dựng và trình Chính phủ phê duyệt Đề án thí điểm Khu hợp tác kinh tế qua biên giới và tiến tới hình thành một khu thương mại tự do tại khu vực Kim Thành - Bản Vược với cơ chế, chính sách ưu đãi vượt trội, đủ sức hấp dẫn để thu hút các tập đoàn đa quốc gia, các doanh nghiệp lớn của ASEAN và Trung Quốc đặt nhà máy, trung tâm logistics, tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu ngay trên đất Lào Cai. Cùng với đó, tập trung phát triển các dịch vụ logistics đẳng cấp quốc tế; thu hút đầu tư có chọn lọc vào khu kinh tế; chú trọng phát triển dịch vụ chất lượng cao - tạo dựng thương hiệu và đẳng cấp quốc tế.

Tập trung cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng phát triển nhanh, bền vững, trong đó tập trung phát triển dịch vụ chất lượng cao trên các lĩnh vực: Du lịch, thương mại, tài chính - ngân hàng,…

Không ngừng cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và tập trung phát triển nguồn nhân lực, “Lấy doanh nghiệp làm động lực, người dân làm trung tâm”. Trọng tâm là: Đẩy mạnh cải cách hành chính. quyết tâm đến năm 2030 phải cắt giảm tối thiểu 30% thủ tục hành chính, đưa Lào Cai vào nhóm 10 - 15 tỉnh, thành có chỉ số cải cách hành chính cao nhất trong cả nước, lan tỏa tinh thần “Doanh nghiệp phát tài, Lào Cai phát triển”, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo, thấm sâu vào từng cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị. Ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng chiến lược, kế hoạch đào tạo tổng thể, đề xuất cơ chế, chính sách đãi ngộ hấp dẫn để thu hút nhân tài, nhất là nguồn nhân lực giỏi về logistics, thương mại quốc tế, tài chính, công nghệ thông tin và thành thạo ngoại ngữ. Phấn đấu đến năm 2030, hình thành được một trường đại học để đáp ứng nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho tỉnh. Phát triển cộng đồng doanh nghiệp, hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa lớn mạnh, khuyến khích khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo. Tạo điều kiện để hình thành các doanh nghiệp lớn, có đủ sức dẫn dắt, tạo ra các chuỗi liên kết giá trị.

“Doanh nghiệp phát tài, Lào Cai phát triển”, Lào Cai lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo.

Thưa ông, để phát triển kinh tế biên mậu theo định hướng đã đặt ra, Lào Cai cần chú trọng, tập trung vào những vấn đề gì?

- Tỉnh Lào Cai hội tụ đầy đủ các yếu tố để trở thành một trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế, với vị trí chiến lược quan trọng, với 182km đường biên giới tiếp giáp tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), nằm trên hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, rút ngắn khoảng cách giao thương với vùng Tây Nam Trung Quốc và ASEAN. Hạ tầng giao thông đa dạng, kết nối đồng bộ giữa đường bộ cao tốc, đường sắt tốc độ cao, đường hàng không và vận tải thủy trên sông Hồng, thuận lợi để tạo thành một trung tâm logistics hiện đại.

Bản sắc văn hóa đậm đà và con người Lào Cai luôn đoàn kết, yêu nước, kỷ cương, văn minh, hiếu khách, luôn gìn giữ truyền thống, sẵn sàng, chủ động hội nhập và luôn có khát vọng vươn lên. Triết lý phát triển của tỉnh Lào Cai là “Xanh - Hài hòa - Bản sắc - Hạnh phúc”; phát huy lợi thế về tỷ lệ che phủ rừng (đạt trên 60%) để đẩy mạnh tăng trưởng xanh và chuyển đổi năng lượng; hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và tiến bộ, công bằng xã hội; lấy con người làm trung tâm, mọi chủ trương, chính sách đều nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống, sự hài lòng và hạnh phúc của Nhân dân.

Tỉnh ủy Lào Cai đã xây dựng Đề án “Xây dựng Lào Cai trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế giữa Việt Nam và các nước ASEAN với vùng Tây Nam - Trung Quốc”.

Đồng thời, tỉnh xác định phát triển kinh tế biên mậu là một nhiệm vụ quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa Lào Cai trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế của vùng và cả nước, với các giải pháp trọng tâm, đột phá như sau:

Thứ nhất, kiên định mô hình chiến lược “Một hành lang, Hai cánh”: Tỉnh Lào Cai tổ chức không gian phát triển dựa trên “Hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh”. Trong đó, phát huy sức mạnh cộng hưởng của hai vùng.

Vùng thứ nhất là Vùng sản xuất trong nội địa và phía Nam (Cánh sản xuất), đóng vai trò “hậu phương” cung cấp nguồn hàng. Với lợi thế ngành công nghiệp gắn với các mặt hàng Apatit, sắt, đồng…, trên 143.000ha quế và trên 500.000ha rừng sản xuất, Lào Cai sẽ chuyển từ xuất khẩu gỗ/quế thô sang chế biến sâu, tạo ra các sản phẩm giá trị cao ngay tại địa phương; đối với các sản phẩm công nghiệp, sẽ tập trung phát triển các khu, cụm công nghiệp theo hướng chế biến sâu khoáng sản, thu hút phát triển các ngành công nghiệp hiện đại.

Vùng thứ hai là Vùng gắn với phát triển kinh tế cửa khẩu (Cánh logistics và cửa khẩu), đóng vai trò “mũi nhọn” mở đường ra thế giới, tập trung các dịch vụ logistics, kho bãi và tài chính hiện đại.

Thứ hai, tiên phong thí điểm thể chế vượt trội: Lào Cai đang quyết liệt hoàn thiện để trình Chính phủ Đề án thí điểm xây dựng Khu hợp tác kinh tế qua biên giới với mô hình “Hai nước, hai khu - Kết nối hạ tầng, phối hợp vận hành”. Đây là “chìa khóa” để tháo gỡ các “điểm nghẽn” về cơ chế, tạo ra một không gian giao thương đặc biệt tự do và thuận lợi.

Thứ ba, hiện đại hóa hạ tầng “mềm” bằng Cửa khẩu số: Tỉnh Lào Cai không chỉ mở rộng đường sá mà tập trung xây dựng Cửa khẩu thông minh tại Kim Thành và Bản Vược. Việc áp dụng xe tự hành (IGV), soi chiếu tự động và số hóa toàn diện thủ tục sẽ giúp tỉnh Lào Cai hướng tới mục tiêu thông quan 24/7, giảm tối đa thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Thứ tư, đột phá về hạ tầng kết nối giao thông: Năm 2026 là năm bản lề để đưa cầu đường bộ biên giới Bản Vược - Bá Sái vào vận hành (dự kiến 01/9/2026). Song song đó, tỉnh đang phối hợp đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án mở rộng đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai lên 04 làn xe đoạn qua địa phận tỉnh Lào Cai (hoàn thành trong năm 2026) và triển khai dự án đường sắt khổ tiêu chuẩn Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng (hoàn thành trong năm 2030). Đây là điều kiện tiên quyết để vận chuyển hàng hóa nhanh nhất, hiệu quả nhất.

Thứ năm, xây dựng Trung tâm logistics hạt nhân: Tỉnh Lào Cai đang hình thành Khu logistics Kim Thành - Bản Vược (quy mô 235ha) trở thành một điểm kết nối chính trong chuỗi trung chuyển quốc tế. Tại đây sẽ tích hợp đầy đủ các dịch vụ: kho ngoại quan, kho lạnh, gia công đóng gói, tài chính... để giữ lại giá trị gia tăng tại địa phương thay vì chỉ là điểm trung chuyển.

Thứ sáu, tái cơ cấu sản phẩm xuất khẩu: Chuyển từ “xuất thô” sang “xuất tinh”. Tỉnh Lào Cai ưu tiên các sản phẩm chế biến sâu từ lợi thế của tỉnh mới (như các sản phẩm sau phốt pho, tinh dầu quế, gỗ ván bóc, dược liệu...) và các mặt hàng nông sản giá trị cao (sầu riêng, yến sào) để nâng cao kim ngạch bền vững.

Thứ bảy, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh: Tỉnh Lào Cai tiếp tục nghiên cứu, đề xuất và thực hiện áp dụng các khung ưu đãi cao nhất về thuế và đất đai cho các nhà đầu tư vào lĩnh vực logistics và chế biến. Đồng thời, tinh gọn bộ máy, cải cách thủ tục hành chính để “trải thảm đỏ” đón các nhà đầu tư chiến lược.

Thứ tám, phát triển nguồn nhân lực logistics: Con người là yếu tố quyết định. Tỉnh đang liên kết đào tạo đội ngũ nhân lực logistics, xuất nhập khẩu chuyên nghiệp, am hiểu luật pháp quốc tế và công nghệ số để vận hành nền kinh tế biên mậu hiện đại.

Kịch bản tăng trưởng năm 2026 đã được tỉnh Lào Cai nghiên cứu xây dựng rất kỹ lưỡng theo lộ trình “tăng tốc dần đều”: quý I khởi động, quý II tăng tốc với nông sản, và bùng nổ vào quý III, IV khi hạ tầng mới đi vào hoạt động. Với sự chuẩn bị đồng bộ từ quy hoạch, hạ tầng đến con người, Lào Cai tự tin sẽ hoàn thành mục tiêu đã đề ra, khẳng định vị thế “cực tăng trưởng” của vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.

Năm 2026, Lào Cai định hướng tập trung vào mục tiêu gì đưa du lịch trở thành ngành kinh tế đột phá, phát triển bền vững và gắn liền với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc?

- Mục tiêu của ngành du lịch Lào Cai là xây dựng Lào Cai thành trung tâm “du lịch bốn mùa” của cả nước, hướng đến mang tầm quốc tế với các sản phẩm du lịch đặc sắc gắn với cảnh quan thiên nhiên, khí hậu và bản sắc văn hóa các dân tộc, chất lượng cao, đồng bộ về hạ tầng du lịch, là điểm đến hấp dẫn, thân thiện và an toàn gắn với hình ảnh chủ đạo “Lào Cai - Nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc”.

Năm 2026, du lịch Lào Cai đặt mục tiêu đón trên 11 triệu lượt khách, trong đó: đón 2 triệu lượt khách quốc tế; tổng thu từ du lịch ước đạt 51 nghìn tỷ đồng, tăng khoảng 9,67% so với năm 2025.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, ngành du lịch sẽ ưu tiên ba nhóm định hướng trọng tâm:

Một là, phát triển hệ thống sản phẩm du lịch đặc sắc, chất lượng cao và bền vững, xây dựng thương hiệu “Du lịch bốn mùa”. Trên cơ sở phát huy lợi thế nổi trội, Lào Cai tập trung phát triển ba nhóm sản phẩm chủ đạo là: Sản phẩm du lịch đặc thù, khác biệt (như: du lịch qua biên giới; tuyến du lịch ruộng bậc thang xuyên biên giới; du lịch băng tuyết - “ôn đới trong lòng nhiệt đới”; du lịch thể thao mạo hiểm; du lịch giải trí và nghỉ dưỡng cao cấp); Sản phẩm du lịch chính (gồm: du lịch nghỉ dưỡng - chăm sóc sức khỏe, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, nông nghiệp, du lịch văn hóa - tín ngưỡng, lễ hội, MICE và du lịch đường sông, hồ); Sản phẩm du lịch bổ trợ (như: du lịch ẩm thực, chợ phiên, làng nghề truyền thống, trải nghiệm thiên nhiên và văn hóa bản địa).

Hai là, ưu tiên đầu tư phát triển các điểm đến trọng tâm, trong đó Khu du lịch quốc gia Sa Pa được xác định là hạt nhân, hướng tới điểm đến mang tầm quốc tế với hạ tầng hiện đại, dịch vụ cao cấp và sản phẩm khác biệt. Cùng với đó, thu hút đầu tư tại Bắc Hà, Y Tý, hồ Thác Bà, Mù Cang Chải để hình thành mạng lưới điểm đến quốc gia.

Ba là, tập trung đầu tư hạ tầng du lịch đồng bộ và kết nối, đặc biệt là hạ tầng giao thông chiến lược như Cảng hàng không Sa Pa, mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai, các tuyến kết nối liên vùng, hình thành “cung đường di sản” Sa Pa - Mù Cang Chải; song song với đầu tư cơ sở lưu trú, khu nghỉ dưỡng, khu vui chơi giải trí, hạ tầng phục vụ du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và các sản phẩm trải nghiệm chất lượng cao.

Có thể thấy, sức hút của du lịch Lào Cai không chỉ đến từ vẻ đẹp thiên nhiên mà còn đến từ những giá trị bản sắc và nhân văn độc đáo. Lào Cai chứa đựng một tài nguyên di sản văn hóa đồ sộ với 54 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, 04 di sản đại diện của nhân loại (gồm: Nghệ thuật Xòe Thái, Nghi lễ và trò chơi kéo co, Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái; Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ của người Việt), 207 di tích được xếp hạng (trong đó: 01 di tích cấp quốc gia đặc biệt, 34 di tích quốc gia, 172 di tích cấp tỉnh phân bố ở hầu khắp các xã, phường), cùng hệ thống thiết chế văn hóa phủ kín 100% các thôn bản vùng cao.

Đặc biệt, Lào Cai có 2 nghệ nhân nhân dân và 43 nghệ nhân ưu tú - những “báu vật nhân văn sống” đang ngày đêm gìn giữ, trao truyền hồn cốt dân tộc trong cộng đồng. Sức hút của du lịch Lào Cai còn đến từ cách làm du lịch ngày càng chuyên nghiệp, mang tính cộng đồng và lan tỏa sâu sắc những câu chuyện về đất và người nơi biên cương Tổ quốc, từ những bản làng yên bình đến các khu nghỉ dưỡng đẳng cấp; từ những câu chuyện mộc mạc của người dân đến thương hiệu quốc tế của Fansipan. Bước sang năm 2026 Lào Cai sẽ từng bước khẳng định vị thế trung tâm du lịch của vùng Tây Bắc, hướng tới tầm vóc quốc gia và quốc tế.

Trân trọng cảm ơn ông!