Tái tạo thành công da mặt bằng... da lưng

Viện Bỏng Quốc gia vừa thực hiện thành công ca ghép da mặt bằng da tự thân. Đây cũng là ca tái tạo da mặt bằng da tự thân đầu tiên trong cả nước. Sự thành công của ca phẫu thuật đã mang đến niềm vui cho những người không may bị biến dạng khuôn mặt.

Bệnh nhân trước (bên trái) và sau khi phẫu thuật

Hậu quả đau lòng từ hóa chất

Cách đây gần 2 năm, trong khi thực hành môn hóa tại trường, chỉ vì một chút sơ suất, cậu bé Châu A Dũng (16 tuổi, ở xã Sa Pả, huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai) đã bất ngờ bị hóa chất bắn vào người khiến toàn bộ vùng mặt, cổ, ngực của em đều bị tổn thương nặng nề.

Sau hơn 1 tháng nằm viện, nhờ những nỗ lực và sự cố gắng của các y, bác sỹ, Dũng đã thoát “án tử” nhưng những vết sẹo bỏng bị co kéo, xù xì khiến khuôn mặt em dị dạng, miệng co nhỏ làm em khó ăn, khó nói và nói ngọng.

Phần vì mặc cảm với khuôn mặt xấu xí, phần vì không nói được nhiều, Dũng chỉ còn tạm biệt sách vở, thầy cô và bè bạn, ngày ngày quanh quẩn trong gian nhà nhỏ nơi vùng núi rừng heo hút.

Mãi cho đến gần 2 năm sau, em mới quay trở lại Viện Bỏng Quốc gia với mong ước được trở lại cuộc sống như bình thường.

TS.Vũ Quang Vinh - Phó chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật tạo hình, Viện Bỏng Quốc gia cho biết, sẹo di chứng bỏng vùng cằm, cổ, mặt bệnh nhân chiếm 10-15% trong tổng số các di chứng bỏng. Trong khi đó, vùng mặt không chỉ là một vùng có chức năng thẩm mỹ quan trọng nhất của con người mà còn là nơi có chức năng và giải phẫu quan trọng như đầu vào của cơ quan tiêu hóa, hô hấp, thị giác và thính giác.

Do vậy, các biến dạng vùng này như kéo trễ miệng làm bệnh nhân không thể nói và nuốt, thậm chí còn làm lộn mi gây chảy nước mắt liên tục viêm kết giác mạc ảnh hưởng rất lớn đến thị lực, sẹo bít tắc lỗ mũi, lỗ tai gây cản trở hô hấp và sức nghe của bệnh nhân. Thường thì, tác động về thẩm mỹ với bệnh nhân bỏng vùng mặt thường gây ra những sang chấn rất lớn về tâm lý của người bệnh, khiến họ ngại tiếp xúc, với trẻ nhỏ có thể dẫn đến bệnh tự kỷ, không dám đến trường, với người lớn có thể trở thành gánh nặng của gia đình và xã hội vì họ không thể quay lại với công việc lao động bình thường được.

Đứng trước thực tế này, các bác sỹ Viện Bỏng Quốc gia đã nghiên cứu để lựa chọn một phương pháp ghép da tốt nhất cho bệnh nhân Dũng, giúp em có thể tự tin để hòa nhập cộng đồng.

Tái tạo da mặt bằng... da lưng

Do tính chất đặc thù vùng mặt, TS. Vinh cho hay, chất liệu thay thế phải đủ rộng để không chỉ che phủ, trả lại chức năng vận động của các cơ quan và giác quan, mà còn phải đạt được độ mỏng, hoặc độ dày (tùy theo mục đích tạo hình), độ mềm mại cần thiết cũng như hòa đồng về màu sắc với tổ chức da lành xung quanh, cho nên vạt da luôn là chất liệu tạo hình được các tác giả quan tâm và lựa chọn và các vạt da lân cận vùng mặt và các vạt tự do luôn là lựa chọn ưu tiên hàng đầu.

Thế nhưng, một vấn đề khó đặt ra là lấy đâu ra một “nguyên liệu” đáp ứng được đủ các yêu cầu như vậy. Vì trên thế giới, đã có một nhà nghiên cứu công bố trên cơ thể không có vạt da tự thân nào đủ rộng để tái tạo lại toàn bộ khuôn mặt. Do vậy, tác giả cho rằng ghép mặt lấy từ… tử thi là cách lựa chọn tối ưu khi tái tạo toàn bộ khuôn mặt. Thế nhưng các bác sĩ ở Viện Bỏng quốc gia đã không đầu hàng.

Tuy nhiên, để tái tạo toàn bộ khuôn mặt bệnh nhân di chứng bỏng cần hội tụ các tiêu chuẩn: vạt phải rộng; mỏng và lân cận tổn khuyết để có cùng màu sắc và cấu trúc. Bởi vậy, TS.Vinh đã phải cùng các đồng nghiệp của mình phải tìm kiếm các nguồn mạch máu trên da vùng lưng và để tạo vạt rộng, các bác sỹ phải sử dụng hai hoặc ba nguồn mạch máu cấp màu cho da…

“Hãy thử hình dung khi cắt toàn bộ sẹo trên khuôn mặt mà vạt da không đủ và không có mạch máu để nối phục hồi cấp máu cho vạt da thì điều gì sẽ xảy ra?” - trước khi tiến hành TS.Vinh và đồng nghiệp đã đặt ra rất nhiều  tình huống để đề phòng bất trắc. Chính vì áp lực lớn như thế nên các anh phải cân nhắc, đắn đo rất nhiều trước khi tiến hành ca phẫu thuật. Tuy nhiên, trước ưu việt của phương pháp ghép da này, các bác sỹ Khoa Phẫu thuật tạo hình, Viện Bỏng Quốc gia đã quyết định thực hiện ca ghép.

Hiện, vùng da ghép của em Dũng đã đạt hơn 80% so với trước khi bỏng cả về thẩm mỹ lẫn chức năng. Phần da này cũng đã hòa nhập với cơ thể, tương thích cả về màu sắc cũng như độ mềm mại. Đặc biệt, em Dũng đã có thể mở rộng miệng và nói chuyện như bình thường. “Sau khi bị tai nạn, em cứ tưởng sẽ không dám gặp ai nữa. Nhưng nhờ có các bác sỹ, em đã lại nói được, nhất là lấy lại được tự tin để gặp lại mọi người và tiếp tục đi học. Thật không thể tin được. Cảm ơn các bác sĩ!” - không giấu được sự xúc động, Dũng chia sẻ.

Trà Long