Tại sao giới trẻ ngày càng dễ vấp ngã?

Khi học văn hóa là “gánh nặng”

Chị Thủy nhận xét: “Báo chí đã nói nhiều về việc trẻ em thời nay khổ vì phải dành quá nhiều thời gian để học kiến thức ở trường mà không có thời gian học các kỹ năng sống khác. Từng là giáo viên tiểu học, mình hiểu sâu sắc tình trạng này. Ở nhà các em được bố mẹ chiều, chăm sóc không thiếu thứ gì, đến trường thầy cô chỉ kiểm soát được việc học của các em. Bố mẹ và nhà trường chỉ yêu cầu các em đạt tiêu chuẩn con ngoan, trò giỏi nên khi ra ngoài đời, các em thiếu các kỹ năng làm chủ cuộc sống”. 

Tại Trường THPT dân lập Hàng hải, lịch học của các em học sinh được lên như sau: mỗi ngày một buổi học chính và hai buổi học thêm, với tổng số lên tới 50 – 60 tiết/ tuần. Cô Nguyễn Thị Tài, mẹ em Phạm Văn Công vừa tốt nghiệp Trường THPT dân lập Hàng hải cho biết: “Nhiều người bảo tôi chiều con vì không bắt nó làm gì. Nhưng thử hỏi thời gian đâu nó làm việc nhà được! Đi học về, nó tắm, ăn cơm xong là 22 giờ; sau đó lại tiếp tục học đến 24 giờ”.

“Giới trẻ Việt Nam có mặt còn thua kém so với trẻ em nước ngoài, không phải vì chất xám mà vì vấn đề kỹ năng sống. Đến năm 2009, thông tin phát triển là vậy mà có em gái 16 tuổi còn nhét vitamin C vào âm đạo vì có người mách cách đó phòng tránh thai khi quan hệ tình dục”, chị Thủy nói.

Học kỹ năng sống một cách hệ thống, tại sao không?

Ở thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội, nhiều trung tâm giáo dục kỹ năng sống cho giới trẻ đi vào hoạt động hiệu quả. Nhưng ở Hải Phòng, mới chỉ có một trung tâm dạy về những kỹ năng sống như: học cách sống tự lập, tự chủ, tự tin, trách nhiệm sống với bản thân, … để có thể ứng phó tích cực với cuộc sống của tổ chức phi chính phủ DOME (trụ sở ở tầng 4  tòa nhà Vietnamairlines, số 166 Hoàng Văn Thụ quận Hồng Bàng).

Em Hà My, 9 tuổi, tham gia lớp học kỹ năng sống tự lập dành cho học sinh tiểu học cho biết: “Các cô ở đây cho cháu biết chọn cách ứng xử với những hành động không tốt. Cháu biết cảm ơn người giúp đỡ mình, xin lỗi khi mình làm sai. Các cô nói  không sợ làm sai, chỉ sợ  không biết cách sửa sai để lần sau không mắc lỗi  nữa”.

Phương pháp mà DOME đưa ra để giáo dục cho học sinh là gặp vấn đề, phán đoán (Diagnosis), xác định mục tiêu (Objective), xác định phương thức (Method), đánh giá (Evaluation) và đưa ra những hành động phản ứng phù hợp.

“Tại sao đàn ông phương Tây bao giờ cũng nhường phụ nữ lên xe buýt trước mà ở mình thì không? Tại sao khi gặp tai nạn, ở các nước khác, người ta dừng lại, gọi cấp cứu và đưa người bị nạn vào bệnh viện, còn ở Việt Nam mọi người dừng lại rất nhiều nhưng phần lớn chỉ để xem và gây ách tắc giao thông? Đó là điều em phải đặt câu hỏi khi học xong vấn đề trách nhiệm của bản thân với xã hội”, Thu Trang, 17 tuổi,  tham gia khóa học về kỹ năng sống và những kỹ năng mềm trong công việc, tâm sự.

Nhiều người vẫn nghĩ kỹ năng sống là bản năng thích nghi của con người, nhưng điều đó hoàn toàn sai lầm. Cách ứng xử được giáo dục thành những phản xạ, hành thói quen, nếp sống. Những kỹ năng sống tốt như tự lập, tự chủ, lịch sự, … được định hướng ngay từ đầu sẽ giúp cho việc hoàn thiện nhân cách của thanh thiếu niên tốt hơn. Mô hình giáo dục kỹ năng sống cần được nhân rộng và cần được xã hội quan tâm đúng đắn vì tương lai thế hệ trẻ. Các nhà quản lý giáo dục cũng nên có những đánh giá, nghiên cứu về vấn đề này trong thực tế ở Hải Phòng, để đưa ra những giải pháp phù hợp và hiệu quả.

Đặng Tuyền