Tại sao Bắc Kavkaz không bao giờ bình yên

Nhiều người tin rằng các vụ khủng bố trên là những mắt xích trong một dây xích của một kế hoạch tổng thể cực kỳ quỷ quyệt của thế lực quốc tế chống lại nước Nga bằng cách thông qua bàn tay của các phần tử Hồi giáo cực đoan.

Ngày 29/3/2010 đã xảy ra hai vụ nổ trong các ga metro “Lubyanka” và “Park Kultury” ở Moscow, làm chết 39 người và hơn 90 người bị thương. Ngày 31/3/2010 tại Kizlyar thuộc Daghestan một chiếc xe có bom đã phát nổ, sau đó một tên khủng bố trà trộn nổ bom giữa nhóm chuyên viên đang làm việc ở hiện trường. Có 12 người chết và hơn 20 người bị thương.

Một tuần sau vụ đánh bom tại nhà ga điện ngầm ở Moscow, bất chấp những biện pháp cứng rắn của chính quyền liên bang, làn sóng đánh bom khủng bố vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Sáng 5/4, tại nước Cộng hòa Ingusetia ở vùng Bắc Kavkaz thuộc Nga lại xảy ra một vụ đánh bom liều chết nhằm vào một trụ sở cảnh sát địa phương, làm ít nhất 2 cảnh sát thiệt mạng và 3 người bị thương. Khủng bố một lần nữa trở lại nước Nga. Vậy đâu là nguyên nhân của những bất ổn này?

Những kẻ cực đoan muốn tách khỏi Nga

Trong những năm qua, nước Nga đã có nhiều nỗ lực nhằm ngăn chặn chủ nghĩa ly khai ở Chechnya và cải thiện điều kiện kinh tế xã hội, tạo việc làm mới cho người dân ở vùng Bắc Kavkaz. Năm 2009, sau 10 năm đặt Chechnya trong tình trạng khẩn cấp, chính phủ Nga đã chính thức hủy bỏ tình trạng này và đưa nước cộng hòa này trở lại phát triển hòa bình. Ngày 19/1/2010, Tổng thống Nga Dmitry Medvedev đã ký lệnh cho xây dựng vùng liên bang Bắc Kavkaz và khu  liên bang Bắc Kavkaz đã trở thành vùng liên bang thứ 8 của Nga.

Tuy nhiên nhưng thành công của nước Nga trong nỗ lực ổn định vùng đất ly khai và trấn áp khủng bố ở Chechnya cũng như sự ổn định của vùng Kavkaz đang thu hẹp dần đất sống của các nhóm khủng bố và các tổ chức ly khai, đặt chúng trước nguy cơ bị tiêu diệt hoàn toàn. Bằng việc tiến hành các vụ đánh bom nhằm vào dân thường, chủ nghĩa khủng bố muốn “nhắc nhở” chính quyền Nga và toàn thế giới rằng chúng vẫn còn tồn tại.

Đặc biệt, từ khi nỗ lực giành độc lập của lực lượng này thất bại tại cộng hòa Chechnya, các lực lượng Hồi Giáo  ở khu vực Bắc Kavkaz càng quá khích, cam kết quét sạch những kẻ "ngoại đạo" và dựng lên một lãnh tụ của riêng người Hồi Giáo, đồng nghĩa với việc tách các vùng này khỏi Nga.

Bên cạnh đó, việc đánh bom này chính là hành động trả thù của phiến quân Chechnya và những nhóm khủng bố khác sau các chiến dịch truy quét gần đây tại Bắc Kavkaz.

Khủng bố đánh bom các ga metro “Lubyanka” và “Park Kultury” ở Moscow.

Mục đích của chúng là để hạ bệ uy tín của các cơ quan an ninh, cảnh sát quốc gia Nga và qua đó làm xói mòn niềm tin mà lịch sử, nhà nước và nhân dân Nga dành cho Thủ tướng Putin - người đã hồi sinh lại nước Nga từ "đống tro tàn" thời hậu Xô Viết; Bên cạnh đó chọn những nơi đông người để đánh bom, bọn đầu não khủng bố một mặt gián tiếp "vuốt mặt” cơ quan an ninh và cảnh sát Nga, một mặt gây nên sự hoảng loạn, khiếp sợ trong dân chúng nước Nga bởi số lượng người bị chết và thương tổn rất lớn.

Từ chỗ khủng bố tinh thần tại Thủ đô, các thế lực chống Nga khiến cho xã hội bất ổn định, nhân dân nghi ngờ năng lực lãnh đạo của những người đang chèo lái con thuyền Nga vượt qua cơn khủng khoảng kinh tế vừa qua nhằm dẫn tới một sự xáo trộn về chính trị, phá hoại sự đoàn kết dân tộc của người Nga.

Khó khăn kinh tế ươm mầm bất ổn

Mặc dù gần đây đã diễn ra một số cuộc tiếp xúc giữa thủ lĩnh các lực lượng nổi dậy với chính quyền các nước cộng hòa ở Bắc Kavkaz, nhưng tiến trình hòa giải chưa đủ sức thuyết phục những phần tử Hồi giáo cực đoan tin tưởng vào chính sách cởi mở của Moscow. Nghèo đói, thất nghiệp, tham nhũng tràn lan và thiếu lòng tin vào chính quyền vẫn là nguồn gốc chính của tình trạng bạo lực.

Chính nạn thất nghiệp, cuộc sống thấp kém và tình trạng góa bụa của những bà vợ có chồng chết trong chiến tranh ở Chechnya đã khiến họ dễ dàng trở thành kẻ tình nguyện cho các thế lực Hồi giáo cực đoan. Nạn tham nhũng trong các cơ quan chính quyền, cảnh sát đã làm xuất hiện tâm trạng bất mãn trong xã hội. Trong khi đó, các băng đảng tội phạm, tổ chức cực đoan nước ngoài có dư nguồn lực để tài trợ các hoạt động chống phá.

Khi an ninh bị xao nhãng

Moscow đã phạm phải sai lầm chiến lược là ngày 15/4/2009, Moscow quá vội vã trong việc rút quy chế xung đột tiềm tàng ở khu vực này, triệt thoái một phần lực lượng đồn trú ở Grozny với niềm tin chắc chắn rằng, chiến tranh đã kết thúc và giờ là thời điểm vùng đất này mở cửa cho khách du lịch. Tận dụng cơ hội Nga lơ là công tác an ninh, các nhóm Hồi giáo cực đoan hoạt động tích cực trở lại với quân số ngày càng đông.

Lực lượng an ninh Nga đang bảo vệ hiện trường các vụ đánh bom phục vụ điều tra.

Chúng lợi dụng khó khăn kinh tế, tuyển chọn trong đám thanh niên thất nghiệp và "nhồi vào đầu" họ tư tưởng cực đoan, biến hàng nghìn người thành những kẻ mù quáng, sẵn sàng tử vì đạo. Không chỉ mở rộng về quy mô hoạt động và tần suất các vụ tấn công, nguy hiểm hơn, các lực lượng này còn mở cả trường đào tạo chiến binh chuyên nghiệp.

Đối tượng tham gia lực lượng này cũng đang ngày càng trẻ hóa và rất liều lĩnh, dám thách thức lực lượng an ninh, đánh bom cảm tử ở ngay cạnh trụ sở Cơ quan an ninh liên bang Nga.

Trong khi đó, lực lượng an ninh Nga mải ngăn chặn những vụ tấn công lớn mà không lường hết các mục tiêu tấn công nhỏ hơn. Một mô hình mới, trong đó các nhóm khủng bố nhỏ chỉ 3-5 tên hoạch định và thực hiện các hành vi phá hoại.

Phương Tây nhúng tay vào vùng Bắc Kavkaz?

Nhiều người tin rằng các vụ khủng bố trên là những mắt xích trong một dây xích của một kế hoạch tổng thể cực kỳ quỷ quyệt của thế lực quốc tế chống lại nước Nga bằng cách thông qua bàn tay của các phần tử Hồi giáo cực đoan.

Mỹ là quốc gia luôn rất quan tâm đến các lợi ích ở khu vực Bắc Kavkaz vì vị trí đặc biệt quan trọng của khu vực này đối với chiến lược năng lượng của Mỹ. Lượng dầu mỏ chủ yếu của Nga được chuyển tải qua Kavkaz: 50 triệu tấn dầu mỏ được chuyển qua hệ thống của Hãng dầu mỏ Transneft và 22 triệu tấn khác được chuyển qua đường ống dẫn dầu của Nga - Mỹ - Kazakhstan.

Để giảm sự phụ thuộc vào Nga, người Mỹ đã ấp ủ tham vọng xây dựng tuyến đường ống Baku-Tbilisi-Ceyhan từ khá lâu và rất cần có được nguồn dầu mỏ của Kazakhstan để cung cấp cho đường ống này.

Tuy nhiên, do Nga và Kazakhstan đã thoả thuận được hợp tác trong lĩnh vực dầu mỏ (phần lớn dầu mỏ của Kazakhstan sẽ cung cấp cho Nga) nên Mỹ bắt đầu gia tăng sự ủng hộ cho các phiến quân Hồi giáo ly khai ở Bắc Kavkaz để tăng cường hoạt động phá hoại Bắc Kavkaz, phá hoại nỗ lực của Nga trong việc thực hiện thỏa thuận hợp tác chiến lược với Kazakhstan.

Việc gia tăng hoạt động khủng bố ở Bắc Kavkaz còn thúc đẩy Thổ Nhĩ Kỳ hạn chế hoạt động chuyển tải dầu mỏ của Nga qua cảng Bosfor của nước này. Đồng thời Mỹ đang tăng cường hợp tác mạnh mẽ với Ukraine để cho đề án dẫn dầu qua cảng Odetsa không đi theo hướng có lợi cho Nga là các biện pháp của Mỹ nhằm hạn chế hoạt động xuất khẩu dầu mỏ - một nguồn thu nhập quốc dân chủ yếu của nền kinh tế Nga.

Tổng thống Nga Medvedev chủ trì họp giải quyết hậu quả các vụ khủng bố.

Và khi khu vực Bắc Kavkaz bị tàn phá thì các đường ống dẫn dầu chủ yếu của Nga với khoảng 80 triệu tấn sẽ phải đi qua Ucraina, Belorusia, Ba Lan và khu vực Cận Baltic. Lúc đó, sự hợp tác giữa Nga với Kazakhstan trong việc chuyển tải dầu mỏ cũng sẽ không thể thực hiện được, còn khả năng và toàn bộ dầu mỏ khai thác được với công suất khoảng 50 triệu tấn ở biển Caspi sẽ phải chuyển qua đường ống dẫn dầu của Mỹ đi qua Baku-Tbilisi-Ceyhan.

Giải pháp nào cho chính quyền Nga?

Các vụ tấn công khủng bố vừa qua sẽ không chỉ gây bất ổn đối với đời sống xã hội Nga mà còn tác động tiêu cực đến hệ thống chính quyền Nga. Đây là mầm mống của sự bất hoà, gây chia rẽ nội bộ nước Nga. Vụ tấn công khủng bố còn làm gia tăng căng thẳng giữa các tín đồ Thiên Chúa giáo vốn chiếm đa số ở Nga với các cộng đồng Hồi giáo.

Hiện nay các biện pháp an ninh đã được tăng cường nhưng cuộc chiến của Nga chống lại các phần tử nổi dậy khu vực Bắc Kavkaz vẫn đối mặt nhiều khó khăn và các vụ khủng bố vừa qua có thể làm thay đổi bối cảnh chính trị trên toàn nước Nga trong thời gian tới.

 
Sẽ không còn những thường dân Nga vô tội phải chết vì bom đạn của khủng bố?

Để phát huy hiệu quả trong cuộc chiến chống lại các phần tử nổi dậy tại khu vực Bắc Kavkaz, điều này đòi hỏi Nga phải có một giải pháp tổng thể về kinh tế - chính trị - xã hội đối với khu vực này. Thay vì ưu tiên "chiếc gậy", Nga cần phát nhiều "củ cà rốt" hơn, viện trợ... nhiều hơn, tấn công vào gốc rễ bạo lực: thất nghiệp, nghèo đói… và tham nhũng.

Quan tâm phát triển kinh tế, giáo dục và văn hóa đối với khu vực này cũng như củng cố đời sống tinh thần, tín ngưỡng và cải thiện đời sống người dân. Đó chính là đơn thuốc hay để chấm dứt nguồn gốc gây ra tư tưởng cực đoan hiện nay.

Theo Bee.net