Tai nạn lao động: Báo động cả về số lượng và hậu quả
Theo tổng hợp của Ban Chính sách kinh tế-xã hội (Liên đoàn Lao động thành phố), 10 tháng qua, trên địa bàn thành phố xảy ra 17 vụ tai nạn lao động nghiêm trọng làm 17 người thiệt mạng, tăng gần 2 lần cùng kỳ năm 2009.
Theo tổng hợp của Ban Chính sách kinh tế-xã hội (Liên đoàn Lao động thành phố), 10 tháng qua, trên địa bàn thành phố xảy ra 17 vụ tai nạn lao động nghiêm trọng làm 17 người thiệt mạng, tăng gần 2 lần cùng kỳ năm 2009.
Nghề khai thác đá ở các xã Kỳ Sơn, Lại Xuân, Liên Khê (Thủy Nguyên)
Những vụ tai nạn thương tâm
Vào hồi 11 giờ 30 21-10-2010, tại Công ty đóng tàu Hồng Hà, nhóm công nhân do ông Phạm Văn Uyên, sinh năm 1960 là tổ trưởng có nhiệm vụ vệ sinh thiết bị trong trạm BA cung cấp điện cho công ty. Trong quá trình làm việc, trạm BA 35 kV phóng điện làm ông Uyên và anh Hoàng Bính Dần, sinh năm 1986 bị thương nặng. Mọi người đưa 2 nạn nhân đi cấp cứu, song do vết thương quá nặng, anh Dần tử vọng. Ông Uyên đang được điều trị tại Hà Nội. Nguyên nhân ban đầu được xác định, điều kiện làm việc của nhóm công nhân không bảo đảm nên xảy ra tai nạn đáng tiếc.
Trước đó không lâu, vào hồi 17 giờ, chiều 5-10, tại Tân Cảng Đình Vũ (Cảng Hải Phòng) xảy ra vụ tai nạn lao động làm anh Nguyễn Đức Dũng, sinh năm 1971, thường trú tại khu dân cư Lũng Bắc, phường Đằng Hải (quận Hải An), là công nhân lái xe cẩu chuyên dụng thiệt mạng tại chỗ. Vào thời điểm đó, anh Dũng cùng 2 đồng nghiệp đang lái xe cẩu vào hầm tàu SUNRISE EXPRESS- quốc tịch Xingapo, có trọng tải hàng chục nghìn tấn, chuyên chở ôtô, xe xích… cập Tân Cảng Đình Vũ để bốc hàng. Trong lúc đang loay hoay tìm lối đi cho xe, anh bị cần cẩu văng phải rơi xuống boong.
Trong số 17 vụ tai nạn nặng, gây chết người, đa số đều có con nhỏ. Có 7 trường hợp có vợ và đang nuôi 2 con nhỏ. Đặc biệt là trường hợp của chị Nguyễn Thị Hằng, công nhân Công ty cổ phần giấy Mỹ Hương đang nuôi con nhỏ 11 tháng tuổi. Những tai nạn lao động thảm khốc không chỉ để lại nỗi đau về tinh thần cho các gia đình, mà những người bị thiệt mạng còn là lao động chính trong gia đình (có 15 trường hợp là lao động chính). Như vậy, gánh nặng để lại cho xã hội không nhỏ.
Nguyên nhân của các vụ tai nạn được các cơ quan quản lý nhà nước xác định sơ bộ do thiết bị không an toàn (6 trường hợp), thiếu thiết bị bảo hộ (9 trường hợp), người lao động chưa được huấn luyện đầy đủ (7 trường hợp)…Số người bị tai nạn lao động liên quan đến điện chiếm tỷ lệ lớn.
Công nhân điện là một trong những nghề nguy hiểm, chỉ cần một sơ suất nhỏ trong thao tác có thể phải đổi bằng cả tính mạng
Điều tra, xử lý còn chậm, doanh nghiệp lẩn trách nhiệm
Trong số 17 trường hợp bị tai nạn trong 10 tháng năm 2010, số vụ được điều tra, xử lý và có kết luận cuối cùng không nhiều. Thực tế cho thấy, khi một vụ tai nạn lao động thương tâm xảy ra, thường sau đó được khởi tố, điều tra. Động thái này phần nào thể hiện quyết tâm của cơ quan tố tụng. Nhưng rốt cuộc việc xử lý lại bỏ ngỏ, trách nhiệm được chỉ rõ về mặt pháp nhân, nhưng lại không chỉ ra được trách nhiệm cá nhân. Phía pháp nhân thì cho rằng, một quyết định dù là ai ký thì cũng phải thông qua tập thể. Chỉ có thể xử lý hình sự đối với trách nhiệm cá nhân.
Thậm chí, người bị chết do tai nạn lao động, các doanh nghiệp đều cho rằng do “vi phạm quy trình” để “lẩn” trách nhiệm, vì sợ ảnh hưởng đến thành tích của đơn vị nên “giải quyết nội bộ” hoặc không làm các chế độ, đền bù thỏa đáng cho người bị nạn theo quy định của pháp luật. Trường hợp của anh Q. làm việc tại Công ty cổ phần thép Vạn Lợi khá thương tâm. Anh bị tai nạn trong quá trình sản xuất, bị chấn thương sọ não, gẫy xương hàm, xương sườn… Nhưng trong quá trình người bệnh được đưa đi cấp cứu lại không được khám, chiếu chụp tổng thể nên chỉ phát hiện bị gãy xương sườn. Sau vài ngày điều trị, người bệnh vẫn không thể ăn uống bình thường, tiếp tục chiếu chụp mới phát hiện bị gãy xương hàm, phải chuyển lên bệnh viện ở Hà Nội điều trị. Mặc dù người bị tai nạn được hưởng nguyên lương, song vợ là công nhân dệt may, đang nuôi con nhỏ, phải nuôi người ốm nên kinh tế gia đình gặp nhiều khó khăn.
Hằng năm thành phố đều phát động Tuần lễ quốc gia an toàn vệ sinh lao động, phòng, chống cháy nổ. Các đơn vị, doanh nghiệp cam kết tổ chức huấn luyện vệ sinh an toàn lao động cho người lao động nhưng khi có tai nạn xảy ra kiểm tra mới phát hiện số người được tập huấn chưa nhiều. Nguyên nhân là do công tác thanh tra, kiểm tra chưa thường xuyên, hoặc kiểm tra nhưng chủ yếu nghe báo cáo nên không nắm được tình hình cụ thể tại đơn vị. Hơn nữa, theo cơ chế hiện nay, thanh tra viên lao động có thể kiểm tra đột xuất, nhưng chỉ được phạt tối đa 200 nghìn đồng/lỗi đối với người lao động chứ không xử phạt được người sử dụng lao động. Số lượng thanh tra viên ít không thể tổ chức kiểm tra thường xuyên.
Việc chậm trễ, thiếu kiên quyết trong xử lý các vụ tai nạn lao động cùng với mức xử phạt tối đa không quá 20 triệu đồng/lần vi phạm khiến không ít doanh nghiệp, nhà thầu coi thường pháp luật và tính mạng người lao động. Những rủi ro có thể phòng ngừa, những cái chết đáng lý không xảy ra, nhưng thực tế vẫn xảy ra và ngày càng đáng lo ngại.
Hiện Quốc hội đang xem xét thông qua Luật Khiếu nại, Luật Tố tụng hành chính, Thanh tra (sửa đổi) sẽ tại điều kiện cho người bị tai nạn lao động có quyền khởi kiện các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp để xảy ra tai nạn và tăng quyền cho cơ quan thanh tra trong quá trình điều tra, xử lý.
Khôi Nguyên