Tai nạn giao thông, tại sao và làm thế nào?

Dưới đây là bản lược dịch bài viết của Tiến sĩ Kevin Watkins-Đại học Oxford, nói về tình trạng tai nạn giao thông đang ngày càng gia tăng tại các quốc gia đang phát triển. Chúng tôi xin giới thiệu với quý vị và các bạn như một tài liệu tham khảo để mỗi chúng ta có thêm ý thức đảm bảo an toàn cho mình và cho mọi người mỗi khi tham gia giao thông, cũng như có trách nhiệm với công việc  mỗi ngày của mình, góp phần vào giảm thiểu tai nạn giao thông.

Tai nạn giao thông hàng năm cướp đi sinh mạng của hơn 1,2 triệu người trên toàn cầu, 50 triệu người khác phải mang thương tật suốt đời. Phần lớn những nạn nhân này sống ở các quốc gia đang phát triển.

Tuần tới, Đại Hội đồng Liên Hợp quốc sẽ thông qua việc triệu tập cuộc họp cấp bộ trưởng đầu tiên bàn về an toàn giao thông đường bộ. Con số nạn nhân của tai nạn giao thông cũng nhiều không kém số nạn nhân của các bệnh dịch nguy hiểm khác. Đối với trẻ em trong độ tuổi từ 5-14, tai nạn giao thông là nguyên nhân gay tử vong nhiều nhất và là nguyên nhân lớn thứ 2 sau HIV/AIDS gây tử vong cho những người trong độ tuổi từ 15-29.

Những cung đường đựợc cho là nguy hiểm nhất thế giới là ở châu Phi. Nếu như ở Anh, tỷ lệ là 10.000 xe mới làm một người chết thì ở Ethiopia và Uganda, con số này là 190 người. Số người chết vì tai nạn giao thông gia tăng nhanh nhất ở châu Á và Mỹ La tinh, mặc dù đầu tư về đường sá và phương tiện giao thông ở các khu vực này cũng gia tăng.

Thiệt hại do tai nạn giao thông gây ra chiếm từ 1-2% tổng thu nhập của các nước đang phát triển. Tại một số nước, hơn một nửa số bệnh nhân nặng đều là các nạn nhân của tai nạn giao thông. Đối với các nước nghèo, tai nạn giao thông gia tăng làm cho quốc gia đó ngày càng nghèo hơn.

Có nhiều lý do khiến tạn nạn giao thông  ngày càng nghiêm trọng ở nhiều nước, như: Tài xế lái ẩu, xe không đảm bảo độ an toàn, hạ tầng giao thông kém, các quy định về chế tài còn lỏng lẻo…Ngoài ra, sự chưa đầy đủ trong các quy định của pháp luật và sự quan tâm chưa đúng mức của một vài chính phủ khiến người dân luôn phải đối mặt với mối nguy hiểm tính mạng mỗi khi ra đường.

Dehli (Ấn Độ) là nơi bạn có thể dễ dàng chứng kiến hiện thực hỗn độn trong hoạt động giao thông. Có thể nói đây là thủ đô của các vụ tai nạn xe cộ, với hơn 2.000 người chết trong một năm. Trong nội đô, người ta tran giành từng khoảng trống trong giao thông với xe tải, xe buýt, xe tay… Trên đường cao tốc, những tài xế xe 4x4 và xe tải có thể lao sát qua chân những phụ nữ đang vác củi, bởi đường cao tốc chạy qua những khu dân cư, còn trẻ con luôn mạo hiểm tính mạng để băng qua đường.

Thực ra, giảm thiểu số tai nạn giao thông không phải là diều quá khó khăn. Khi xây dựng các tuyến giao thông, những cơ quan có trách nhiệm cần đặc biệt chú ý tới vấn đề đảm bảo an toàn tính mạng cho những người tham gia giao thông. Từ năm 2000, Rwanda đã giảm được số người chết bởi tai nạn giao thông do giảm tốc độ xe lưu thông. Các quốc gia khác như Thái Lan và Việt Nam đã đưa Luật Giao thông vào giảng dạy trong các trường học, cũng như bắt buộc người đi xe máy đội mũ bảo hiểm. Ở Bogota-Colombia, những biện pháp đảm bảo an toàn giao thông đã làm giảm số người chết do tai nạn giao thông xuống ít nhất trong một thập kỷ qua.

Nếu không nhận được sự quan tâm đúng mức của Chính phủ, số người chết vì tai nạn giao thông sẽ tăng, đồng nghĩa với sự phát sinh những bất ổn xã hội và bất ổn chính trị, thậm chí ảnh hưởng tới sự tăng trưởng kinh tế.

Như trường hợp vùng Nam Sahara thuộc châu Phi. Hai năm trước đây, các nước G8 đã đầu tư 1,2 tỷ USD để vùng này phát triển hệ thống đường cao tốc. Khoản chi cho đảm bảo an toàn giao thông đường bộ chỉ chiếm 1% tổng kinh phí xây dựng đường. Ủy ban An toàn giao thông đường bộ toàn cầu muốn Đại Hội đồng Liên Hợp quốc lập một quỹ khoảng 300 triệu USD để phát triển hệ thống đường bộ ở các quốc gia đang phát triển. Vấn đề là ở chỗ chính phủ các quốc gia này không nên ỷ lại vào sự giúp đỡ của quỹ nêu trên bởi người dân của họ vẫn phải hàng ngày tham gia giao thông trên các tuyến đường. Nên nhớ rằng đây đã là thế kỷ 21.

• Minh Khôi (lược dịch)