Tái bản sách 'Phong trào Đông Du ở miền Nam'
(PLVN) - Nhân kỷ niệm 120 năm Phong trào Đông Du, Tạp chí Xưa và Nay tái bản tập sách “Phong trào Đông Du ở miền Nam”.
Phong trào Đông Du đầu thế kỷ XX là một hiện tượng lịch sử đáng chú ý trong tiến trình vận động yêu nước và canh tân của dân tộc Việt Nam. Trong tổng thể phong trào ấy, sự tham gia của các nhân vật ở Nam kỳ thuộc địa để lại những dấu ấn riêng về quy mô, cách thức tổ chức và nguồn lực xã hội.
Nói về phong trào Đông Du ở miền Nam, cụ Phan Bội Châu luôn nhấn mạnh đến tính cách nghĩa hiệp, trọng nghĩa khinh tài của người Nam bộ. Cụ Phan từng viết trong “Tự phán” rằng: “Mỗi lần thống kê tiền bạc ở trong nước gửi, thấy nhiều nhất là Nam kỳ... hiện thời lưu học sinh ở Nam kỳ đông hơn nên hậu viện trông vào Nam kỳ là vậy”.
Quyển sách là tuyển tập gồm 32 nghiên cứu được tuyển chọn từ hội thảo khoa học tổ chức tại Cần Thơ (năm 2006), tiếp nối chuỗi hội thảo tại Huế, Vinh và Hà Nội, với sự tham gia của nhiều học giả uy tín như Dương Trung Quốc, Đinh Xuân Lâm, Võ Xuân Đàn, Nguyễn Hữu Hiếu, Trương Ngọc Tường, Nguyễn Q. Thắng … Qua hệ thống tư liệu phong phú và những phân tích đa chiều, quyển sách tái hiện một cách toàn diện bức tranh phong trào Đông Du, đặc biệt là tại Nam Kỳ đầu thế kỷ XX.
Nội dung ấn phẩm bao quát từ những nghiên cứu tổng thuật như “Trăm năm nhìn lại cuộc Đông Du” (Dương Trung Quốc), “100 năm nhìn lại Duy Tân hội và phong trào Đông Du của Phan Bội Châu” (Đinh Kim Phúc), đến các khảo cứu cụ thể về phong trào Đông Du ở miền Nam, ở Nam Kỳ giai đoạn 1905–1909, cũng như quá trình hình thành và phát triển từ Trung Kỳ, Bắc Kỳ đến Nam Kỳ. Nhiều bài viết đi sâu phân tích các yếu tố dẫn tới sự hình thành nét riêng của phong trào Đông Du miền Nam, làm rõ vai trò của các lực lượng xã hội như sĩ phu, trí thức, doanh nhân trong việc khởi xướng và duy trì phong trào, cũng như mối liên hệ chặt chẽ giữa Đông Du với các phong trào Duy Tân, Minh Tân, với báo chí, kinh tế và đời sống xã hội đương thời.
Bên cạnh đó, quyển sách khắc họa sinh động chân dung và đóng góp của nhiều nhân vật tiêu biểu: từ các lãnh tụ như Phan Bội Châu, Cường Để đến các nhà hoạt động như Nguyễn Thần Hiến, Trần Chánh Chiếu, Nguyễn Quang Diêu, Trương Duy Toản, Lý Liễu, Đỗ Văn Y…; cũng như các lực lượng xã hội khác như trí thức Mỹ Tho, các nhân vật ở Bến Tre, Cao Lãnh hay vai trò của phụ nữ Nam Kỳ lục tỉnh trong phong trào...
Được tái bản nhân dịp kỷ niệm 120 năm phong trào Đông Du, Phong trào Đông Du ở miền Nam là tài liệu cần thiết cho những ai mong muốn hiểu sâu hơn về một giai đoạn chuyển mình quan trọng của Việt Nam đầu thế kỷ XX.