Tác động tâm lý của pháp lý
Việc chính phủ Serbia bắt giữ tướng Radko Mladic – người được ví như một đồ tể trong cuộc nội chiến ở Liên bang Nam tư trước đây – và việc dẫn độ ông Mladic cho Tòa án đặc biệt của LHQ về xét xử các tội ác chiến tranh ở Nam Tư trước đây làm khuấy động trở lại những chuyện quá khứ liên quan đến một trong những thời kỳ lịch sử đen tối nhất ở Châu Âu.
Hà Lan có lý do riêng để cản trở việc Serbia được gia nhập EU và vẫn kiên quyết đặt điều kiện tiên quyết cho Serbia. Điều kiện đó chính là việc phải bắt giữ và giao nộp ông Mladic cho Tòa án nói trên để đưa ra xét xử. Chuyện liên quan đến vụ thảm sát hơn 8000 người theo Đạo Hồi ở Srebrenica (Bosnia) cách đây 16 năm. Cái biệt danh „đồ tể“ dành cho ông Mladic cũng xuất xứ từ đó.
Thời ấy, trong vòng một tuần, quân đội của tướng Mladic đã bắt giữ, sàng lọc và sát hại hơn 8000 người theo đạo Hồi ngay trước mắt của hơn 400 binh lính Hà Lan trong lực lượng LHQ được đưa đến để gìn giữ hòa bình trên bán đảo. Sự kiện này trở thành vụ bê bối chính trị lớn ở Hà Lan, khiến chính phủ Hà Lan khi đó bị đổ, các chính phủ sau phải sửa đổi khá cơ bản học thuyết quân sự và an ninh, bản thân cả chính phủ Hà Lan lẫn LHQ bị khởi kiện mà đến nay vẫn chưa xử lý xong.
Cho nên bây giờ, việc bắt giữ và tới đây sẽ xét xử ông Mladic tác tác động như thể chữa bệnh tâm lý đối với Hà Lan, giúp đất nước này thoát ra được một cơn ác mộng. Cũng vì vụ việc này mà quân đội Hà Lan không còn chấp nhận cung cách chỉ huy kép như ở Bosnia (có nghĩa là vừa do LHQ vừa do quốc gia cử quân đến cùng chỉ huy), cho phép quân đội Hà Lan tham gia vào các chiến dịch quân sự quốc tế của LHQ được phép mang đầy đủ vũ khí và có thể hành động với sự trợ giúp của không quân Hà Lan. Cũng vì thế mà Hà Lan chỉ cử một đơn vị nhỏ đến Afghanistan với nhiệm vụ đào tạo và huấn luyện cho quân đội Afghanistan và không được phép nổ súng. Cũng chính vì thế mà Hà Lan chỉ ủng hộ chung chung, chứ không tham chiếm trực tiếp vào cuộc chiến tranh ở Libia.
Đối với một vài quốc gia khác ở Châu Âu cũng vậy. Họ kỳ vọng vào việc xét xử tướng Mladic như bám giữ vào một phương cách có thể giúp họ vượt qua được nỗi ám ảnh về tội lỗi và sai lầm đã mắc phải ở Nam Tư trước đây. Thời đó, những lợi ích riêng và tính đạo đức giả trong quan điểm chính sách đã làm họ bị lu mờ cả lý trí và đạo lý. Vụ việc này chưa cần đưa ra xét xử mà xem ra đã có được tác động tâm lý đối với không ít bên.
Thiên Lang