Suy ngẫm về giáo dục: Học là không sợ hãi

Suy ngẫm về giáo dục: Học là không sợ hãi
0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) -Cuốn sách “Cuộc đời phía trước” (tựa gốc “Life Ahead”) của Krishnamurti - triết gia, nhà tư tưởng người Ấn Độ tập hợp nội dung từ các buổi diễn thuyết mà Krishnamurti dành cho những bạn trẻ đang còn ngồi trên ghế nhà trường, sắp bước chân vào ngưỡng cửa đại học và rồi sẽ giáp mặt với cuộc đời.

Đức Đạt Lai Lạt Ma coi Krishnamurti là một trong những nhà tư tưởng vĩ đại nhất của thời đại, cả Phương Đông lẫn Phương Tây đều chào đón ông như bậc đạo sư uyên bác nhất. Trong gần 60 năm, Krishnamurti đã có vô vàn buổi nói chuyện về mọi chủ đề, với thính giả từ một vài cá nhân cho đến hàng ngàn người, ở bất cứ nơi nào có người sẵn lòng lắng nghe.

Vị triết gia, nhà tư tưởng người Ấn Độ cật lực chỉ trích nền giáo dục cũ kỹ. Từ đó, ông trình bày về môi trường học tập đúng nghĩa mà trong đó, người học trò không phải học trong sợ hãi, không bị so sánh, không nuôi dưỡng tham vọng thành đạt.

“Giáo dục không chỉ đơn thuần là nhồi nhét thông tin, kiến thức vào trí não, giáo dục phải giúp học sinh hiểu mà không sợ hãi cái mênh mông phức tạp của cuộc sống này”. Một nền giáo dục chân chính, theo Krishnamurti, sẽ giúp học sinh vượt qua nỗi sợ để sống và tư duy trong tự do. Đó cũng là năng lực cốt lõi duy nhất giúp mỗi người tự tin giáp mặt cuộc đời.

Thi cử, đánh giá, những bảng điểm xếp loại học sinh; kỷ luật, so sánh, khen thưởng; những điều được-làm và không-được-làm mà người trẻ phải chịu từ cha mẹ, trường học, xã hội... tất cả những điều này đều bị Krishnamurti gọi là “sự cưỡng bách”.

Sự cưỡng bách hiện diện dưới nhiều hình thái khác nhau, nhưng rốt lại, đều “đánh” vào nỗi sợ hãi và dung dưỡng tham vọng trong mỗi cá nhân. “Không phải các em cảm thấy bụng dạ đau thắt lại khi phải thi cử sao?”, Krishnamurti đặt câu hỏi, “Các em không thấy thần kinh căng thẳng, lo âu sao? Các em có biết thử thách đó tác động lên các em suốt đời ra sao không?”

Nỗi sợ hãi, như ta đang thấy, giam hãm người học trò trong khuôn khổ của kiến thức, tư tưởng, giáo điều… Vì sợ hãi, người học dễ rơi vào lệ thuộc, sao chép, vâng lời. Sợ hãi cũng tạo thành tham vọng. Khi sợ sệt, khi bị so sánh lẫn nhau, học trò cố làm mọi thứ chỉ để nhận về cái nhìn hài lòng và sự ban thưởng. Khi trưởng thành, người đó cũng sẽ chọn nghề nghiệp vì lòng tham chứ không phải vì họ yêu những gì mình chọn.

Và chính sợ hãi làm con người mất đi năng lực truy vấn và khám phá mọi thứ một cách độc lập. Quá trình tư duy của họ lẫn cách nhìn cuộc sống đều bị giới hạn trong một ranh giới vô hình.

“Tất cả những thứ đó tạo thành một loại rào giậu, rồi các em sống trong đó; và khi sống trong phạm vi rào giậu kín bưng đó, các em nói các em đang sống tự do, phải không? Người ta có thể nào được tự do trong lúc đang sống trong tù ngục không?”, nhà tư tưởng đặt câu hỏi.

Trong “Cuộc đời phía trước”, ngôn từ của Krishnamurti thẳng thừng, sắc bén, đôi lúc đầy gay gắt khi chỉ trích lối giáo dục cũ kỹ - điều gần như tất cả chúng ta đều đã hoặc đang trải qua.

Krishnamurti cho rằng việc học đúng đắn nhất thiết phải bắt đầu từ việc gạt phăng đi nỗi sợ; người học cần được đắm mình trong bầu không khí an toàn, thoải mái, giàu tình yêu từ thầy cô.

Bên cạnh đó, chính mỗi học sinh phải biết bất mãn, biết tự phản kháng. “Các em không phải là một cục bột để nhào nặn, các em không phải là một loại thạch cao để đổ khuôn”, ông gay gắt. Theo Krishnamurti, người học phải không ngừng để ý chính mình để nhận ra nỗi sợ xuất phát bên trong lẫn từ môi trường bên ngoài.

Khi nỗi sợ hãi không còn, những thiên tính, xúc cảm và sự nhạy cảm nơi người học mới được đánh thức. Họ sẽ nhìn thấy được những năng lực đích thực sâu xa của mình, sẽ làm việc vì lòng yêu thích thật tâm chứ không phải vì tham vọng.

Đồng thời, một người không sợ hãi sẽ có đủ cởi mở và sáng tạo để đối mặt với những vấn đề, sự kiện tức thời - và họ cũng sẽ giáp mặt cuộc đời bằng một trí não biết truy vấn cùng lối tư duy tự do như thế. Cuộc sống này tựa như dòng sông, không ngừng trôi chảy, không bao giờ đứng yên, chỉ có sự nhạy cảm và tự do mới giúp ta đối mặt được với dòng sông ấy, chứ không phải khuôn khổ hay kiến thức nào.

Và người tự do chính là người có trí tuệ thực sự, theo Krishnamurti, là “con người được phát triển toàn diện” mà mọi hệ thống giáo dục cần hướng đến.

Đây là cuốn sách mà bất cứ học sinh, sinh viên nào cũng cần đọc qua một lần, để những câu chữ tuôn tràn của Krishnamurti thúc ép họ suy nghĩ rốt ráo về con đường họ đang đi lẫn cuộc đời họ sắp sửa chạm mặt.

“Cuộc đời phía trước” cũng là tác phẩm cần thiết với bất cứ thầy cô, phụ huynh hay nhà giáo dục nào, những người chịu trách nhiệm để tạo ra “bầu không khí không sợ hãi” quanh những học trò.

Tin cùng chuyên mục

Ảnh minh họa.

Cội mai trắng

(PLVN) -  Cha tôi vẫn gọi vườn của mình là “ngôi vườn ký ức”. Giữa cuộc sống bộn bề, đô thị hóa nhiều nếp nhà cổ của làng đã sụm ngã, nhiều vườn hoa biến mất nhường cho nhà bê tông cốt thép, thì nếp nhà có tuổi đời gấp ba tuổi cha cùng với vườn hoa là một đặc sản của cuộc đời.

Đọc thêm

Miền sương giăng

Miền sương giăng
(PLVN) - Cả đàn bị cản lại bởi tấm lưới rộng lạnh lùng mỏng tang nhưng nguy hiểm. Mình giãy, các sợi dây đan vào nhau càng rối. Càng giãy lưới vây càng siết lại, mình kiệt sức, rõa cánh ra muốn buông xuôi.

Vinh danh những tấm gương anh hùng

Vinh danh những tấm gương anh hùng
(PLVN) - Chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XII, nhiệm kỳ 2022 - 2027, Nhà xuất bản Kim Đồng ra mắt các ấn phẩm mới vinh danh những tấm gương anh hùng trong lịch sử và những tấm gương anh hùng thời hiện đại.

Mẹ

Mẹ
(PLVN) - Tiếng lợn kêu eng éc xuyên qua màn đêm, xuyên qua bức vách, len lỏi vào những giấc mơ của hai chị em tôi. Cu Thạo choàng tỉnh, giật mình, xoay người từ cuối giường lộn lại ôm ghì lấy tôi. Một tay tôi luồn xuống dưới gáy Thạo cho nó gối đầu, tay kia tôi xoa lưng nó. Giấc ngủ trở lại nhưng không hiểu sao những giấc mơ bình yên biến mất, thay vào đó là những cơn ác mộng.

Tìm hiểu câu chuyện của 108 phi công chiến đấu Việt Nam

Tìm hiểu câu chuyện của 108 phi công chiến đấu Việt Nam
(PLVN) - Triển lãm lần đầu tiên giới thiệu câu chuyện của 108 phi công Việt Nam - những nhân chứng đã từng tham gia chiến đấu bảo vệ nền độc lập dân tộc, thống nhất đất nước. Đặc biệt, trong đó là câu chuyện của những phi công trực tiếp tham gia chiến đấu đánh bại cuộc tập kích đường không chiến lược bằng B.52 của đế quốc Mỹ cuối năm 1972.

Nhật ký chiến trường “Lính chiến”

Nhật ký chiến trường “Lính chiến”
(PLVN) -  CLB “Trái tim người lính Việt Nam” phối hợp với Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam; Tạp chí môi trưởng và Đô thị Việt Nam và CLB “Mãi mãi tuổi 20” tổ chức giới thiệu tác phẩm nhật ký chiến trường “Lính chiến” của tác giả Phạm Hữu Thậm.

“Ai đó chạy cùng ta” - Trưởng thành ở Jerusalem

“Ai đó chạy cùng ta” - Trưởng thành ở Jerusalem
(PLVN) - Văn chương luôn dành sự lưu tâm đặc biệt đến một vài độ tuổi của con người. Ở những độ tuổi ấy, con người chạm đến ngưỡng kinh nghiệm của mình, một cuộc khủng hoảng xuất hiện, mà nó chỉ có thể được giải quyết bằng một cuộc phiêu lưu, thông qua đó con người rũ bỏ cái tôi cũ để bước vào một chặng đường mới. “Ai đó chạy cùng ta” của David Grossman nói về một bước ngoặt như thế: tuổi thành niên.

Xóm vịt giời

Xóm vịt giời
(PLVN) -  Đã hơn hai mươi năm nay kể từ ngày chú Cưởng lấy vợ và đưa thím Thõn về xóm nhà bè sống, mọi người dường như chưa bao giờ thấy chú cười. Thời gian, sự vất vả đã thắp lên khuôn mặt chú những vẻ khắc khổ ác nghiệt nhất, để rồi nó biến thành những cư xử khó đăm đăm đối với vợ con và những người xung quanh.

Một bước lên thiên đường

Một bước lên thiên đường
(PLVN) - Một đứa con gái bị mẹ sinh ra rồi ném ra ngoài đường, kèm theo căn bệnh chết người. Điều đó là một định mệnh đau thương, như một tấm chứng minh thư nhắc cho tôi biết mình là ai. Người cứu tôi là một nhà sư.

Chúng ta sống, là vì...?

Chúng ta sống, là vì...?
(PLVN) -  Sau tập tản văn đầu tiên “Chúng ta sống có vui không?” xuất bản cuối năm 2021, mới đây, nhà thơ Nguyễn Phong Việt đã trở lại với tản văn “Chúng ta sống, là vì...?" với những trang viết đầy chiêm nghiêm mà rất đỗi bình yên về đời sống.

Lá thư quên gửi

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Ngày đó, tôi cứ nghĩ rằng Di thích tôi và vì tôi cũng thích Di nên tôi đã viết cho Di một bức thư… Bức thư mà mãi cho đến giờ tôi vẫn không nhận được câu trả lời…

Lời hứa

Lời hứa
(PLVN) -  Trời đã nhá nhem tối nó mới đi làm về, sương của màn đêm lạnh toát chỉ đủ bao bọc lên tay chân nó chứ không che lấp được mùi mồ hôi nồng thấm trên áo quần khi nó vất vả cả ngày hè bên ngoài.

[Truyện ngắn] Rừng tái sinh

[Truyện ngắn] Rừng tái sinh
(PLVN) - Ông đưa bàn tay run run đặt vào bờ vai đầy đặn, nham nhở những mụn vá của người đàn bà, định an ủi một câu gì đó. Hình như chỉ chờ có thế,....

Duyên nợ ở đời, nơi ấy là tình yêu

Chuyện tình yêu, hôn nhân, vỡ tan là cái duyên ở đời.
(PLVN) - “Thuở ấy có em”, một sáng tác theo phong cách Jazz của nhạc sĩ Huỳnh Anh, với những câu hát tình tứ cho một cuộc tình trọn vẹn: “Thuở ấy có em anh yêu cuộc đời, yêu đôi môi hồng điểm nét son tươi. Yêu đôi tay ngà làn má thắm, tóc xanh buông lả lơi, nhớ em nhớ bao thuở ấy…”.

Hoa ly sa đỏ thắm

Ảnh minh họa
(PLVN) - Xa Ngán Tý. Cái tên gì mới nghe đã thấy ngao ngán, ngái xa. Vừa nhận quyết định về huyện Xén Mần công tác, tôi được trưởng phòng giáo dục điều lên xã Pá Vấy Sủ, rồi lại được hiệu trưởng phân công về điểm trường Xa Ngán Tý.

"Hố đen sâu thẳm"

"Hố đen sâu thẳm"
(PLVN) - Pyun Hye-Young là một trong những đại diện tiêu biểu của văn học Hàn Quốc đương đại, tác giả tiểu thuyết “Hố đen sâu thẳm”.

Tháng 10 với triển lãm tranh “Sắc thu”

Tháng 10 với triển lãm tranh “Sắc thu”
(PLVN) - “Sắc thu” là tên triển lãm tranh của 2 họa sĩ Thành Long và Cẩm Vân diễn ra từ ngày 24 -30/10/2022 tại Trung tâm triển lãm 29 Hàng Bài, Hà Nội, với 50 tác phẩm được sáng tác trong 2 năm gần đây của 2 tác giả.

Vẻ đàn bà

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Hơn cả quyến rũ, hơn cả dịu dàng, nếu có từ nào mà tôi thích dùng nhất để tả về đàn bà, chính là ngọt ngào.