SUV có thực hiện được tính năng off-road?

Dòng xe Sport Utility Vehicle hay SUV thường trang bị hệ dẫn động bốn bánh 4WD hoặc 4x4 và được biết đến với khả năng off-road nổi trội thích nghi trên mọi địa hình. Tuy vậy SUV ngày nay được thiết kế không thực sự thực hiện chức năng offroad của mình và thậm chí nhiều nhà sản xuất còn ghi rõ điều này trong các tài liệu hướng dẫn đi kèm của chính nó.

Điều này hoàn toàn hợp lý bởi theo điều tra của các nhà sản xuất xe hơn 90% chiếc SUV sản xuất ra hiếm khi được người dùng sử dụng để thực hiện offroad. Do vậy khi thiết kế những mẫu xe SUV hiện đại các nhà sản xuất cũng có khá nhiều thay đổi cho phù hợp với cách sử dụng của khách hàng ngày nay. Bên cạnh những mẫu SUV trong nước như Land Cruiser, Ford Escape,... dòng SUV nhập khẩu cũng rất được những khách hàng người Việt ưa chuộng. SUV nhập khẩu góp mặt với đủ các nhãn hiệu từ cao cấp cho tới bình dân như Mercedes GL, Audi Q7 hay Cadillac SRX, BMW X5, Lexus GX 470... Nếu sử dám cùng những chiếc SUV này để off-road thì chắc hẳn bạn phải là một tay chơi lắm của nhiều tiền, hoặc là kẻ có niềm đam mê chinh phục địa hình vô bến bờ.

Trong lịch sử phát triển các dòng xe hơi thì SUV phổ biến ở Mỹ, Canada, và Úc từ những năm đầu thập kỷ 90 bởi nhiều nguyên nhân. Khách hàng thường yên mêns SUV vì nó có cabin rộng, chiều cao và khả năng an toàn cao. Thêm vào đó những chiếc SUV đầy đủ có khả năng mang vác nhiều hơn những chiếc xe du lịch khác, nó cho phép kéo móc, hoặc chuyên chở cả những chiếc thuyền nhỏ, và đặc biệt thích hợp cho những chuyến dã ngoài trong rừng. Hình dáng những chiếc SUV mang nhiều nét nam tính mạnh mẽ, nó thực sự có sức hấp dẫn rất riêng biệt. Với những đặc điểm ưu việt đó, dòng xe SUV có thể vượt qua nhiều điều kiện đường xá khó khăn và thậm chí SUV còn khiến các chị em mê mẩn ngắm nhìn bởi "chất nam tính" của nó.

Kể từ khi chào đời, SUV thường được sử dụng để khám phá khả năng offroad theo những cách mà các dòng xe khác không thể tới được. Ở Úc, Trung Quốc, Mỹ và nhiều nước Châu Âu  có nhiều câu lạc bộ off-road sử dụng SUV trang bị hệ dẫn động 4WD hình thành cho mục đích khám phá dạng này. Tuy nhiên nếu muốn thực hiện những chuyến off-road với địa hình rừng núi, với nhiều dốc và ngầm, SUV cần phải được trang bị đầy đủ tính năng theo đúng nghĩa của một chiếc xe off-road.

Theo thiết kế truyền thống, SUV thường được thiết kế với khoảng cách gầm cao, cùng vị trí ghế ngồi khoang lái cao so với các xe thông thường. những đặc điểm đó giúp người lái có thể vận hành xe trên nhiều loại địa hình, và khả năng quan sát đường được tốt hơn. Nhiên liệu sử dụng trong động cơ xe SUV cũng phải đảm bảo độ tin tưởng khi vận hành chiếc xe. Những chiếc SUV thế hệ cũ thường có kết cấu hệ thống treo, hệ thống truyền lực, vi sai khác với các mẫu SUV hiện đại. Trong quá khứ những chiếc SUV có khả năng off-road tốt nhất có dầm cầu dạng chữ I, trước và sau, được trang bị treo sử dụng nhíp lá, treo lò xo hoặc thanh xoắn.

Nhưng với thiết kế dạng này khả năng vận hành trên địa hình phức tạp của chiếc xe không cao, xe dễ lật và độ bền kém. Giải nghĩa này cho biết tại sao nhiều hệ SUV dẫn động 4x4 sau này đi đến dùng treo trước độc lập, với bộ phận đàn hồi bằng thanh xoắn hoặc lò xo. Dầu diesel thường là nhiên liệu thích hợp để chiếc SUV có mức tiêu hao nhiên liệu thấp nhất, và khả năng “dã chiến” tốt nhất trong điều kiện đường xá trơn ướt. Nhiều người nghĩ rằng bất kỳ chiếc xe nào trang bị với hệ thống AWD khi lái sẽ có sự lôi cuốn hoàn hảo, có thể đi bất kỳ nơi đâu, và sẽ ít sa lầy trừ khi người lái không quen vận hành SUV.

Trên thực tế, hệ thống dẫn động 4WD với vi sai thường sẽ chỉ có thuận lợi hơn hệ dẫn động 2 bánh truyền thống bởi khả năng vượt lầy, do mỗi bánh lái chỉ nhận ¼ mô-men quay từ động cơ truyền xuống thay cho ½ như những xe 1 cầu chủ động. Do vậy lợi thế 4WD chỉ nổi bật khi bộ điều khiển khóa vi sai hoặc điều khiển điện tử được thêm vào. Khóa vi sai là đặc trưng cơ bản của các xe dẫn động 4x4 điều khiển bằng tay khóa vi sai cầu trước, trung tâm, cầu sau, làm cho các bánh xe quay cùng tốc độ nhằm tăng khả năng vượt lầy.

Về cơ bản khung gầm SUV thường được dùng chung với dòng bán tải, các phiên bản số tự động thay cho số sàn là lựa chọn thích hợp khi chạy off-road bởi vì nó thường có thể điều khiển hoàn toàn hệ thống truyền động. Lợi ích số tự động đem lại là khả năng giúp kéo bánh xe bị lầy thoát khỏi mặt đường trơn, khả năng lái vận hành cách trôi chảy chiếc xe, thực tế hộp số tự động đã hóp phần làm tăng tuổi thọ cho động cơ. Nó sẽ không cho phép động cơ vận hành quá tải do người điều khiển gây ra. Tại Bắc Mỹ và Ấn Độ chiếc SUV được biết tới đơn giản là 4WD hoặc 4x4, tại Anh chúng được phân loại như một chiếc xe giành cho vùng nông thôn. Ở Úc nghành công nghiệp ôtô gần đây công nhận thuật ngữ SUV thay cho 4WD trong mô tả về chiếc xe dòng này và phân khúc trên thị trường, mặc dù thuật ngữ 4WD vẫn được sử dụng cho những chiếc xe có khả năng dẫn động 4x4 và những đặc điểm khác.

Trên thực tế, thời nay chủ nhân của những chiếc SUV rất ít khi hoặc thậm chí chưa bao giờ offroad tính năng khi sử dụng một chiếc SUV. Do đó có thể hiểu một số xe dòng SUV đã được thiết kế làm giảm độ cao gầm, và hệ thống treo được thiết kế lại cho phù hợp điều kiện sử dụng phổ biến chạy trên đường quốc lộ và thành phố. Mặc dù vậy với sự phổ biến của hệ thống treo khí nén, nhiều chiếc SUV như  Touareg của VW và Range Rover của Land Rover... có thể nâng cao gầm giúp chiếc xe có khả năng offroad nếu cần và nâng cao gầm giúp chiếc xe có thể di chuyển dưới điều kiện thời tiết tuyết dày.

Những năm gần đây, thị trường xe thể thao đa dụng xuất hiện một kiểu thiết kế mới có tên gọi Crossover. Đó là kiểu thiết kế kết hợp những đặc điểm của những mẫu sedan và những mẫu SUV truyền thống, những chiếc Crossover mới thường tiết kiệm nhiên liệu hơn, dễ điều khiển hơn, êm ái và an toàn hơn do khung gầm được đưa xuống thấp. Đặc điểm quan trọng nữa là những chiếc Crossover không có khả năng vượt những địa hình hiểm trở như SUV, thường trang bị hệ dẫn động 2x4. Chúng chỉ có khả năng đối phó được với các vũng lầy, đoạn đường ngập nước hay chướng ngại vật nhỏ. Sẽ thật tai hại nếu đem những chiếc Crossover mà điển hình như Captiva, Nissan Murano, Infiniti FX hay Lexus RX... đi off-road. Quả là một thách thức quá lớn đối với những chiếc xe đó, bởi nó không thể vượt qua nổi những dốc, ghềnh... có địa hình phức tạp. Hơn thế nữa giá trị và độ bền của chiếc xe sẽ bị giảm sút nhanh chóng. Những mẫu SUV truyền thống được chế tạo dựa trên khung sườn xe bán tải, trong khi đó Crossover lại dựa trên khung sườn của dòng sedan, vì vậy chiếc Crossover thường có khả năng an toàn kém hơn SUV. 

Ngoài những ưu điểm trên thì dòng xe SUV cũng bị chê bởi nhiều nguyên nhân, mà nguyên nhân quan trọng nhất là khả năng tiêu tốn nhiên liệu và thải nhiều khí thải độc hại. Một nguyên nhân khác liên quan tới độ an toàn của chiếc xe là có vị trí cản trước cao với các thanh đòn ngang rắn chắc. Những điều này liên quan tới người đi bộ, người đi xe đạp và người sử dụng phương tiện xe khác phải gánh chịu, rất dễ bị tổn thương nếu va chạm với một chiếc SUV, so với các va chạm những loại xe thông thường khác. Những chiếc SUV do có kết cấu gầm cao nên cũng rất dễ lật  nếu xảy ra va chạm trên đường. Trong diện tích thành phố, SUV cũng bị phê phán bởi nhiều vấn đề, nguyên nhân bởi chiều dài, chiều rộng của nó lớn hơn những mẫu xe khác nên ngăn cản luồng di chuyển của các phương tiện giao thông trên đường. SUV cũng là nguyên nhân gây khó khăn khi điều khiển xe trong giao lộ, kích cỡ to lớn của nó sẽ che khuất nhiều chiếc xe nhỏ, hạn chế tầm nhìn của các phương tiện tham gia giao thông khác.

Nhu cầu sử dụng SUV ở Việt Nam ngày càng gia tăng, mặc dù chủng loại không nhiều nhưng các mẫu như Toyota Land Cruiser được lắp ráp trong nước cũng được khách hàng tin tưởng và đánh giá cao. Những mẫu SUV này rất thích hợp sử dụng để off-road  tính năng thực thụ trong những chuyến du lịch khám phá vượt dốc, ngầm... trên các cung đường của vùng Tây Bắc. Cảm giác khám phá sẽ rất thú vị, đặc biệt khi bạn sử dụng chiếc SUV của chính mình. Nhưng đừng nên dại dột mà thử cảm giác off-road nếu chiếc xe mà bạn đang sử dụng là một Crossover như Nissan Murano hay Captiva... bởi chiếc xe của bạn sẽ nhanh chóng bị loại khỏi cuộc chơi và tệ hơn nữa bạn sẽ phải mất một số tiền không nhỏ để sửa chiếc xe của mình. 

Theo đánh giá của chúng tôi trong các mẫu xe SUV hiện đang lắp ráp trong nước thì chiếc Ford Escape và Toyota Land Cruiser là mẫu xe SUV có khả năng off-road tốt nhất, rất ổn định khi di chuyển trên mọi địa hình, thác ghềnh, cho tới ngầm đá. Chiếc xe đặc biệt thích hợp cho các cuộc chinh phục khám phá vùng đồi núi Tây Bắc.

• Thu Luu
  Ảnh: Diễn đàn Otofun