Sức sống cho nghề thêu ren truyền thống

Tuy nhiên, đầu những năm 90, thị trường Đông Âu biến động, sản xuất của các đơn vị, làng nghề... ngừng trệ. Những người thợ giỏi, công nhân lành nghề mặc dù rất tâm huyết và say mê với nghề truyền thống nhưng hầu hết phải chuyển sang công việc khác. Xã viên ở các HTX hoặc làng nghề phải chuyển hẳn sang làm nông nghiệp.

Từ những năm 90 đến nay, trong khi hàng nghìn lao động có nghề truyền thống thêu ren, đan, móc len, sợi bỏ nghề, vẫn có một số người tâm huyết lưu giữ nghề truyền thống đó. Vài năm gần đây, hoạt động của HTX thủ công mỹ nghệ An Dương khẳng định những hoài bão và tâm huyết của những người luôn khát khao tìm lại và khôi phục bản sắc của nghề truyền thống đan, móc len, sợi. HTX An Dương là cơ sở sản xuất của chị Đoàn Thị Nga và một số chị em là thợ giỏi của Công ty thủ công mỹ nghệ An Hải (trước đây) thành lập bằng nguồn vốn tự huy động trên cơ sở một tổ hợp những người sản xuất nhỏ, lẻ. Năm 1999, chị Nga vận động một số bạn trẻ ở địa phương thành lập tổ sản xuất gần 20 người. Chị dạy nghề cho người lao động, đồng thời tìm tòi, sáng tạo một số kiểu dáng sản phẩm mới phù hợp với yêu cầu thị trường; liên kết với một số đơn vị để gia công sản phẩm theo đơn đặt hàng. Từ một tổ nhóm đan, móc sản phẩm từ len, sợi nhỏ, lẻ, cơ sở phát triển động theo Luật HTX, thu hút 200 lao động vào làm việc. Từ chỗ gia công sản phẩm cho một số đơn vị để xuất khẩu, gần đây, cơ sở sản xuất của chị thu hút được hợp đồng xuất khẩu trực tiếp với đối tác tại Pháp. Sáng tác mẫu ở cơ sở sản xuất của chị Nga từng đoạt giải ba cuộc thi sáng tạo kiểu dáng sản phẩm thủ công mỹ nghệ do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức. Hiện, 2 sản phẩm váy sợi cotton, túi đính hạt cườm được sản xuất bằng nghề truyền thống của những người thợ thủ công tại cơ sở sản xuất của chị Nga được trưng bày triển lãm tại Pháp và Đức.

Khát khao khôi phục nghề truyền thống còn có các chị Bùi Thị Kim Dương ở phường Cát Cụt, quận Lê Chân; chị Đỗ Thị Lập ở phố Lê Lai, quận Ngô Quyền. Vốn là những người thợ thêu giỏi ở HTX Sông Hương năm xưa, khi HTX giải thể, hầu hết các đồng nghiệp chuyển sang nghề khác, nhưng các chị vẫn không rời xa nghề truyền thống. Hằng ngày, các chị dành thời gian miệt mài với đường kim, mũi chỉ để sáng tạo các tác phẩm nghệ thuật bằng chính đôi bàn tay khéo léo. Bằng tâm huyết với nghề truyền thống các chị làm ra những bức tranh thêu nghệ thuật độc đáo như những bức tranh có tên gọi 'Cháy rừng', 'Tâm hồn'... được người xem yêu thích. Tác phẩm của các chị được gửi tham gia triển lãm ở một số hội chợ. Hai bức tranh thêu tay 'Tinh khiết' , 'Thiếu nữ và bông hồng' từng đoạt Huy chương vàng tại Hội chợ triển lãm hội nhập và phát triển tổ chức tại Trung tâm triển lãm quốc tế Hải Phòng.

Những người thợ thêu ren, đan, móc len, sợi mặc dù tâm huyết khôi phục ngành nghề truyền thống nhưng vẫn còn nhiều trăn trở, băn khoăn. Chị Dương cho biết: Bước đầu khôi phục nghề truyền thống, các chị gặp nhiều khó khăn. Sản phẩm của nghề thêu ren thường rất kỳ công, để sáng tạo được những sản phẩm đặc sắc đòi hỏi người thợ rất nhiều yếu tố, không chỉ cần cù, chăm chỉ mà phải có khả năng sáng tạo nghệ thuật linh hoạt. Những người làm tranh thêu mong muốn thành phố có một phòng trưng bày triển lãm để người dân được chiêm ngưỡng sản phẩm; đồng thời qua đó quảng bá giới thiệu với bạn hàng để mở rộng thị trường tiêu thụ. Để đạt được điều đó rất cần sự quan tâm, giúp đỡ của các cấp ngành thành phố giúp cho những người làm nghề truyền thống này từng bước tìm lại hình ảnh của mình như 'một thời hoàng kim' trước đây.