“Sức mạnh mềm ở biên giới” - Kỳ 2: “Ly cà phê pháp luật” – mô hình sáng tạo của đồn Biên phòng Tân Hà

Từ chuyện phiếm bên ly cà phê đến kiến thức pháp luật

Đưa chúng tôi thực địa cột mốc số 102, Thiếu tá Đào Kim Tĩnh, Phó Chính trị viên Đồn Biên phòng Tân Hà – chỉ cánh đồng mía rộng thẳng cánh cò bay, những rẫy cao su ngút ngàn… và tâm sự: Hiểu được tập tục, thói quen sinh hoạt của người dân là nhiệm vụ đầu tiên của người thực hiện công tác vận động quần chúng. Anh cho biết, bà con ở đây thường đi làm rất sớm. Nếu là đi cạo mủ, họ thường dậy từ lúc 2, 3h đêm. Tầm 9, 10 h là họ về nghỉ ngơi. Buổi tối, họ thường đi ngủ sớm.

“Trước đây, việc tuyên truyền pháp luật chủ yếu được thực hiện thông qua các buổi họp dân hoặc sinh hoạt tập trung do địa phương tổ chức. Tuy nhiên, hình thức này thường khó thu hút đông đủ người dân, nhất là khi thời gian tổ chức chưa phù hợp với nhịp sống, lao động hằng ngày. Bên cạnh đó, tính tương tác còn hạn chế, khiến việc tiếp thu pháp luật chưa thật sự hiệu quả. Thực tiễn ấy đặt ra yêu cầu phải đổi mới cách làm.” - Thiếu tá Đào Kim Tĩnh nói.

Xuất phát từ thực tế đó, sau khi nghiên cứu thói quen sinh hoạt của người dân, lực lượng biên phòng chủ động “đi xuống cơ sở”, tiếp cận người dân ngay tại những không gian sinh hoạt quen thuộc. Quán cà phê trở thành điểm hẹn thân quen, nơi cán bộ và người dân có thể trò chuyện cởi mở, không khoảng cách. Tại đây, cán bộ vừa lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, vừa trao đổi, giải thích những quy định pháp luật gắn trực tiếp với đời sống. Không khí thoải mái giúp người dân dễ chia sẻ, dễ tiếp nhận thông tin. Từ đó, pháp luật không còn là điều xa lạ, mà trở nên gần gũi, thiết thực. Mô hình vận đồng quần chúng với tên gọi “Ly cà phê pháp luật” được các cán bộ, chiến sỹ Đồn Biên phòng Tân Hà bắt đầu áp dụng.

Linh hoạt theo từng đối tượng

Không áp dụng một khuôn mẫu cứng nhắc, mô hình “Ly cà phê pháp luật” được triển khai linh hoạt theo từng nhóm đối tượng cụ thể. Đối với người lao động, nông dân, cán bộ biên phòng thường tiếp cận vào buổi sáng tại các quán cà phê, khi bà con vừa nghỉ tay sau công việc. Với thanh thiếu niên, học sinh, lực lượng các anh lại lựa chọn những khung giờ muộn hơn tại các quán trà sữa, mỳ cay – nơi các em thường lui tới.

Điểm chung của những câu chuyện bên ly cà phê, ly trà sữa, tô mỳ cay là anh không đứng giảng hay thuyết trình một chiều, mà ngồi cùng, trò chuyện, lắng nghe suy nghĩ của người đang ngồi cùng mình.

Câu chuyện bên những “ly cà phê” diễn ra tự nhiên, gắn với đời sống cụ thể của người dân, với những điều người dân đang quan tâm. Có thể là câu chuyện được bắt đầu từ một rẫy khoai mì khảm lá, rẫy mía bị sâu đục thân hay nỗi lo lắng về nấm hồng của cây cao su,đến chuyện tư vấn tuyển sinh, phòng chống đuối nước, chống xâm hại… nhưng tiếp đó sẽ được kết nối nhẹ nhàng tài tình đến các kiến thức về luật biên giới, luật phòng chống ma túy, buôn bán người. Cách làm này giúp người dân dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực hiện.

Theo Thiếu tá Đào Kim Tĩnh: “Ưu điểm lớn nhất của mô hình là tạo sự gắn kết giữa quân với dân. Khi người dân cảm nhận được sự tôn trọng, chân thành, họ sẽ sẵn sàng lắng nghe và chia sẻ. Lực lượng biên phòng cũng chủ động về thời gian, không gian, không bị bó buộc vào hình thức hội họp truyền thống. Việc sử dụng ngôn ngữ đời thường giúp pháp luật trở nên dễ hiểu, không khô cứng. Đây chính là yếu tố quyết định để mô hình đi vào thực chất.”

Tuy nhiên, anh cũng chia sẻ: Việt triển khai cũng gặp những khó khăn nhất định, chủ yếu là kinh phí duy trì thường xuyên. Nguồn kinh phí hiện có chưa thật sự tương xứng với nhu cầu triển khai liên tục. Điều này buộc đơn vị phải tính toán, cân đối và linh hoạt trong tổ chức thực hiện.

Những cách làm gần dân, bền vững

“Ly cà phê pháp luật” là sáng kiến xuất phát từ thực tiễn địa bàn của đồn Biên phòng Tân Hà, được xây dựng trên cơ sở định hướng chung của Đề án 1371 về tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật. Trong khuôn khổ đề án này, mô hình được xem là một cách làm sáng tạo, phù hợp với điều kiện cơ sở. Đơn vị và cá nhân trực tiếp triển khai đã được ghi nhận trong công tác thi đua, khen thưởng. Điều đó cho thấy hiệu quả và tính lan tỏa của mô hình.

Thiếu tá Lê Tấn Bạc, Chính trị viên Đồn Biên phòng Tân Hà cho biết, xuất phát từ thực tế địa bàn và đặc thù sinh hoạt của đồng bào dân tộc, đơn vị nhận thấy buổi sáng là thời điểm bà con thường tập trung uống cà phê, trò chuyện. Đây là khoảng thời gian phù hợp để tổ chức tuyên truyền pháp luật theo hình thức gần gũi, mỗi buổi kéo dài từ 15–30 phút, có khi đến một giờ, mang lại hiệu quả rõ rệt. Qua đó, người dân dần hình thành thói quen cùng bộ đội, lực lượng địa phương và đoàn viên thanh niên ngồi lại trao đổi, vừa sinh hoạt đời thường, vừa tiếp cận các tài liệu tuyên truyền pháp luật một cách tự nhiên.

Hàng tuần, mô hình sẽ được triển khai vào ngày thứ bảy, chủ nhật vào buổi sáng sớm hoặc buổi chiều tối tại các quán cà phê hoặc trà sữa, mì cay nơi nhân dân tập trung đông để tổ chức tuyên truyền. cắn cứ vào nội dung tuyên truyền tổ tuyên truyền sẽ chọn những địa điểm thường tập trung cụ thể như: dân lao động, học sinh và thanh niên…

“Trước đây, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn còn tiềm ẩn nhiều phức tạp do khu vực biên giới có nhiều đường mòn, lối mở, việc qua lại khá thuận lợi. Tuy nhiên, từ khi đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, bà con đã chủ động hơn trong việc cung cấp thông tin cho lực lượng Biên phòng, kịp thời báo tin về các đối tượng lạ mặt, dấu hiệu nghi vấn để phối hợp phòng ngừa. Nhờ đó, các vụ trộm cắp, cướp giật từng xảy ra rải rác trước đây đã giảm rõ rệt, đặc biệt từ khoảng năm 2014 trở lại đây, an ninh trật tự trên địa bàn cơ bản được giữ vững. tình trạng trộm vặt, tệ nạn xã hội và các hành vi vi phạm pháp luật khác giảm nhiều so với trước. ” Thiếu tá Lê Tấn Bạc thông tin.

Theo Thiếu tá Lê Tấn Bạc, nếu chỉ tuyên truyền theo cách truyền thống, tiếp cận từng hộ dân một cách đơn lẻ thì hiệu quả không cao do cách làm còn khô cứng, thiếu sự tương tác. Ngược lại, khi nội dung pháp luật được lồng ghép vào các hoạt động chung của địa phương như sinh hoạt cộng đồng, sinh hoạt Đảng, chương trình văn hóa – xã hội hay khám, chữa bệnh cho người dân, mức độ tiếp thu và lan tỏa cao hơn rõ rệt.

Thiếu tá Đào Kim Tĩnh, Phó Chính trị viên Đồn Biên phòng Tân Hà  tự hào chia sẻ về thành quả hoạt động vận động quần chúng của đơn vị: “Ngoài các hình thức tuyên truyền lồng ghép trong các cuộc họp dân, tuyên truyền qua loa truyền thanh của xã, tuyên truyền trực tiếp cho nhân dân qua lại biên giới, còn thông qua các vụ việc đơn vị đấu tranh thành công, đội tiến hành biên tập thành các tin bài tuyên truyền trên nền tảng mạng xã hội, hội nhóm Zalo, Facebook, thành lập và duy trì các mô hình tuyên truyền như: “Ly cà phê pháp luật”, “Tiết học vùng biên”, “Tiếng loa Biên phòng” trên địa bàn xã qua đó tạo sức lan tỏa rộng rãi giúp bà con nhân dân hiểu rõ hơn các quy định của pháp luật. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quần chúng nhân dân khu vực biên giới về quốc gia, quốc giới, từ đó tích cực tham gia cùng với BĐBP trong quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới. Qua đó, tình yêu biên giới, Tổ quốc được bồi đắp từ sớm cho thế hệ trẻ.