Sức mạnh cộng đồng đẩy lùi tệ nạn ma túy (Kỳ 1)

14 ngày chống chọi với “dị cảm dòi bọ”

“Trên địa bàn phường đang tổ chức cai nghiện tại cộng đồng cho 3 người mắc nghiện ma túy, có 2 người đang ở ngày thứ hai - ngày “dị cảm dòi bọ” tấn công họ mạnh nhất”. Phó chủ tịch UBND phường An Dương (quận Lê Chân) Đỗ Quang Huy mở đầu câu chuyện với chúng tôi bằng một khái niệm lạ hoắc. Thấy tôi ngạc nhiên, anh Nguyễn Thanh Giang, Phó giám đốc Trung tâm Cai nghiện ma túy tại cộng đồng giải thích: “Quá trình cắt cơn cho một người cai nghiện ma túy tại cộng đồng diễn ra trong vòng 14 ngày. Những ngày đầu, đặc biệt là ngày thứ 2, do cơ thể người nghiện đột ngột bị cắt nguồn “cung” ma túy nên có hiện tượng bứt rứt khó chịu như có dòi bọ ngọ nguậy trong xương thịt. Qua ngày thứ hai, các hiện tượng này giảm dần, tới ngày thứ 14 giai đoạn cắt cơn kết thúc và chuyển sang giai đoạn theo dõi, chống tái nghiện”. Muốn được tận mắt chứng kiến cảnh người cai nghiện tại cộng đồng chống lại “dị cảm dòi bọ”, tôi đề nghị được tới thăm một số người đang cai nghiện.

Trên đường tới khu dân cư số 5, phường An Dương đang cai nghiện ma túy, tôi tưởng tượng ra những gương mặt tái dại, cảnh vật vã, đập phá của những người nghiện thiếu thuốc…Tuy nhiên, những cảnh tôi gặp trái ngược hẳn (cũng có thể khi tôi tới thăm chưa phải lúc người nghiện “vã thuốc”). Trong căn hộ tồi tàn chẳng còn gì đáng giá tại tổ 44 khu dân cư số 5, phường An Dương,  anh N.T.D – người cai nghiện lò dò đi từ gác xép xuống tiếp chúng tôi. Nhìn D, không thấy biểu hiện của sự vật vã. D cho biết: “Đây là lần cai nghiện thứ 2 của tôi, cách đây 2 năm tôi đã tự cai một lần nhưng không thành công. Khi đó chưa có thuốc, chưa được hướng dẫn quy trình cai, tôi cai “vo” bằng cách tự mua xích giam mình trong phòng, khi nào “vã” quá thì dội nước lạnh vào người”. Khi được hỏi về “dị cảm dòi bọ”, D cười: “Đúng là mỗi khi lên cơn “vã” thuốc, nhất là trong ngày thứ 2 cai ma túy, người nghiện cảm thấy bứt rứt khó chịu như có hàng trăm con dòi, bọ đang gặm nhấm xương thịt mình vậy. Lần cai “vo” trước, tôi vật vã, chỉ muốn đâm đầu vào tường vì không chịu được. Lần này, được sử dụng thuốc cai nghiện, được điều trị theo phác đồ nên cảm giác đau nhức xuất hiện ít và nhẹ hơn trước nhiều”.

Ở cùng dãy nhà với D, anh Lê Công Lanh cũng đang điều trị cắt cơn cai nghiện. Ở tuổi 50, anh Lanh có “thâm niên” hơn 10 năm nghiện ma túy. Cũng giống như D, anh Lanh từng tự cai nghiện “vo” và cũng thất bại. Lần này, được sự giúp đỡ của bà con khu phố, đặc biệt là tổ công tác xã hội thường xuyên tới động viên tinh thần anh tôi vượt qua thời điểm khó khăn nhất của việc cai nghiện. Những lời động viên của gia đình, hàng xóm và các ban, ngành là một liều thuốc tinh thần giúp người nghiện đoạn tuyệt với ma túy.

Những người “Vác tù và hàng tổng”

Tới thăm Nguyễn Đình Hưng người đang cai nghiện ma túy tại tổ 5, cụm 1, phường Lãm Hà, quận Kiến An, chúng tôi chứng kiến cảnh những người hàng xóm thay phiên nhau trông nom Hưng.

Sinh năm 1985, 5 năm nghiện ma túy, Hưng đã đẩy gia đình mình vào cảnh kiệt quệ. Nhiều lần chứng kiến Hưng, làm khổ gia đình, gây mất trật tự xóm phố, anh Đỗ Văn Quân cùng xóm khuyên bảo nhưng Hưng vẫn chứng nào tật nấy. Không thể để Hưng tự hủy hoại bản thân, ảnh hưởng tới người khác, anh Quân quyết định họp cả xóm bàn biện pháp giúp Hưng cai nghiện. Cuộc họp có sự tham gia của 15 hộ dân. Nhiều ý kiến cho rằng nên đưa Hưng đi cai nghiện tập trung, tuy nhiên Hưng đã từng đi cai nghiện tập trung rồi lại tái nghiện. Cuối cùng mọi người thống nhất để Hưng cai nghiện tại nhà, các hộ trong xóm góp được hơn 1 triệu đồng hỗ trợ gia đình cai nghiện cho Hưng. Sau khi vận động được Hưng đồng ý cai nghiện, anh Quân đặt làm một bộ khóa, xích để Hưng tự khóa chân và giao cho anh giữ chìa khóa. Những ngày đầu cai cắt cơn, Hưng vật vã, đập phá, thậm chí chửi mắng, dọa đánh anh Quân. Nhưng với trách nhiệm, tình cảm, anh vẫn tận tình chăm sóc và kiên quyết không mở khóa. Khi tôi tới thăm, Hưng đã cai nghiện được 10 ngày, sức khỏe dần bình phục. Ông Bùi Đình Uyên, bố dượng của Hưng tâm sự: “Gia đình tôi gần như hết cách để khuyên bảo Hưng cai nghiện, rất may chúng tôi còn có những người hàng xóm nhiệt tình, trách nhiệm như anh Quân. Gia đình hy vọng lần này với sự giúp đỡ của hàng xóm, láng giềng và hướng dẫn của cán bộ Trung tâm cai nghiện ma túy cộng đồng, Hưng sẽ đoạn tuyệt được ma túy”.

Trong cuộc chiến chống tệ nạn ma túy, không thể thiếu được những cán bộ cơ sở nhiệt tình, năng nổ. Với địa bàn phức tạp, giáp đường tàu Lê Chân, khu dân cư số 5, phường An Dương từ lâu nổi lên như một trong những địa bàn nhức nhối nhất của thành phố về tệ nạn ma túy. Trên địa bàn khu có tới 28 người nghiện, hơn chục người chết vì ma túy. Bác Lê Thị Lâm Bảo, Bí thư chi bộ khu 5 cho biết: Trước tình hình tệ nạn ma túy diễn biến phức tạp, gây nên những thiệt hại to lớn cho mỗi gia đình, ảnh hưởng tới an ninh trật tự khu phố, chúng tôi họp chi bộ, quyết tâm góp phần ngăn chặn tệ nạn này. Các cán bộ, đảng viên trong khu phân công nhau tới từng gia đình vận động người nghiện tự nguyện đi cai nghiện tập trung hoặc cai ngay tại cộng đồng. Trong những năm qua, khu đã vận động gần 10 người nghiện ma túy tự nguyện cai tại cộng đồng. “Người nghiện được tắm nước lạnh sẽ giúp giảm bớt sự vật vã, đói thuốc”. Từ khi chương trình cai nghiện ma túy tại cộng đồng được triển khai, việc vận động các đối tượng nghiện ma túy cai nghiện tại cộng đồng thuận lợi hơn, tuy nhiên khó khăn mà họ gặp phải vẫn còn nhiều.

Anh Quân, bác Bảo chỉ là hai trong số  nhiều người dân với tâm sức, trách nhiệm cộng đồng không quản ngại khó khăn vất vả giúp đỡ người nghiện đoạn tuyệt với ma túy, tái hòa nhập cộng đồng.

Việt Hòa