Sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính: Điều chỉnh mức phạt, bổ sung biện pháp bảo đảm thi hành

Chiều 4/11, cuối phiên thảo luận tại hội trường về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo, đã tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội về dự án Luật và cho biết sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng, tiếp thu tối đa các ý kiến để chỉnh lý, hoàn thiện dự án Luật, bảo đảm chất lượng, tính khả thi trước khi báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến và trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ hai.

Chỉ áp dụng thời hiệu 3 năm với một số lĩnh vực đặc thù

Về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, đề xuất chỉ quy định thời hiệu 3 năm đối với một số lĩnh vực như kinh doanh bảo hiểm, cung cấp dịch vụ xác thực điện tử, chứng khoán, bảo vệ môi trường, dầu khí và hoạt động khoáng sản. Đây là những lĩnh vực có tính chất phức tạp, một số hành vi vi phạm cần nhiều thời gian để xác định, kết luận kiểm định, giám định.

Đối với lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ, cơ quan soạn thảo cũng sẽ đề xuất điều chỉnh thời hiệu xử phạt cho phù hợp với đặc điểm của các hành vi vi phạm.

Thông tin thêm về giải pháp xử lý vi phạm giao thông, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết Bộ Công an đang xây dựng Đề án Trung tâm dữ liệu quản lý, giám sát, xử lý vi phạm và điều hành giao thông toàn quốc. Đề án đã được khởi công và vừa qua, Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ đã chủ trì Hội nghị quán triệt triển khai Đề án.

Khi Trung tâm đi vào hoạt động, việc xử lý vi phạm sẽ được thực hiện trên cơ sở dữ liệu, qua đó có thể xác định chính xác hành vi cố ý, vi phạm nhiều lần. Bộ Công an sẽ tham mưu Chính phủ quy định cách thức xử lý phù hợp, theo hướng có thể nhắc nhở đối với lần vi phạm đầu tiên, cảnh cáo ở lần thứ hai và áp dụng mức phạt cao nhất đối với trường hợp vi phạm nhiều lần.

Theo Bộ trưởng, cách tiếp cận này nhằm bảo đảm tính nhân văn nhưng vẫn có tính răn đe, nghiêm minh. Thực tế có trường hợp phương tiện vi phạm tốc độ, quá tải hàng chục, thậm chí hàng trăm lần trong một tháng. Việc quản lý, xử lý trên dữ liệu sẽ giúp nhận diện những trường hợp này để áp dụng chế tài phù hợp.

Về mức phạt tiền tối đa, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, đề xuất quy định theo từng lĩnh vực, phù hợp với tính chất, mức độ, quy mô và hậu quả của hành vi vi phạm. Trong đó, dự kiến chỉ áp dụng mức phạt tối đa 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức trong một số lĩnh vực như kinh doanh bảo hiểm, cung cấp dịch vụ xác thực điện tử, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, định danh và xác thực điện tử, bảo vệ môi trường…

Việc áp dụng mức phạt cao hơn xuất phát từ tính chất phức tạp, nghiêm trọng của các hành vi vi phạm, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống, sức khỏe và an toàn của người dân. Bộ trưởng cũng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu ý kiến đại biểu, đề xuất bỏ quy định mức phạt tiền cao hơn nhưng không quá hai lần mức phạt chung đối với địa bàn khu vực thành phố, nhằm bảo đảm cùng một hành vi vi phạm được áp dụng thống nhất khung hình phạt trên phạm vi cả nước.

Đối với các hình thức xử lý khác ngoài phạt tiền, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, báo cáo Chính phủ để xem xét quy định bổ sung trong nghị định, nghị quyết hoặc báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc áp dụng lao động công ích thay thế cho phạt tiền. Loại hình công việc và thời gian thực hiện sẽ tiếp tục được nghiên cứu cụ thể.

Bộ trưởng nhấn mạnh, mức phạt tối đa được quy định trong Luật là giới hạn trên; Chính phủ sẽ quy định mức phạt cụ thể căn cứ vào tính chất, mức độ của từng hành vi, bảo đảm vừa nhân văn, vừa có tính răn đe và nghiêm khắc.

Làm rõ biện pháp cưỡng chế, bảo đảm quyền con người, quyền công dân

Liên quan đến xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết dự thảo Luật hiện quy định những nội dung mang tính nguyên tắc, gồm cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý vi phạm hành chính, cơ sở dữ liệu vi phạm hành chính và hệ thống xử lý vi phạm hành chính của các bộ, ngành, địa phương. Các hệ thống này phải được kết nối đồng bộ, chia sẻ thông tin; đồng thời, dự thảo quy định điều kiện xử lý vi phạm trên môi trường điện tử và giá trị pháp lý của thông tin, hình ảnh, dữ liệu điện tử được thu thập hợp pháp.

Các điều khoản về trình tự, thủ tục xử lý vi phạm hành chính cũng đã đề cập việc thực hiện trên môi trường điện tử. Trong quá trình xây dựng nghị định quy định chi tiết, cơ quan soạn thảo sẽ phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan liên quan để đề xuất Chính phủ quy định cụ thể, hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động này.

Về thẩm quyền xử phạt và tạm giữ người theo thủ tục hành chính, dự thảo không quy định cụ thể tên từng chức danh nhằm bảo đảm tính ổn định của Luật khi tổ chức bộ máy có thay đổi. Thay vào đó, dự thảo sẽ giới hạn rõ phạm vi người có thẩm quyền là thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, lực lượng cụ thể và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Đáng chú ý, đối với các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt, cơ quan soạn thảo dự kiến có một số điều chỉnh. Với biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, dự thảo sẽ được chỉnh lý theo hướng không xác định đây là biện pháp cưỡng chế mà là biện pháp bảo đảm thi hành quyết định cưỡng chế. Biện pháp này được áp dụng khi xét thấy cần thiết để ngăn chặn người đang bị cưỡng chế hoặc người đại diện của tổ chức đang bị cưỡng chế trốn tránh việc thi hành quyết định xử phạt, bảo đảm thống nhất với quy định của Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam.

Đối với các biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước, Internet, viễn thông, hạ tầng số; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, giấy phép điều khiển phương tiện, cơ quan soạn thảo đề xuất không coi đây là biện pháp cưỡng chế mà chuyển thành biện pháp ngăn chặn để bảo đảm xử lý vi phạm hành chính.

Đồng thời, dự thảo sẽ bổ sung quy định chặt chẽ về điều kiện, thẩm quyền, nguyên tắc, trình tự, thủ tục và phạm vi áp dụng các biện pháp này nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Chính phủ sẽ quy định cụ thể để phù hợp với thực tiễn và tính chất, mức độ vi phạm trong từng lĩnh vực.

Với người chưa thành niên, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, đề xuất bổ sung một số trường hợp được xem xét áp dụng biện pháp xử lý thay thế. Cụ thể, người đang thuộc đối tượng áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu có thể được xem xét áp dụng biện pháp quản lý tại gia đình; người thuộc đối tượng bị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng có thể được xem xét áp dụng biện pháp giáo dục dựa vào cộng đồng.

Theo Bộ trưởng, việc bổ sung các trường hợp này nhằm bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên, thống nhất với nguyên tắc ưu tiên áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng đối với người chưa thành niên phạm tội theo Luật Tư pháp người chưa thành niên.

Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát kỹ các nội dung, nghiên cứu tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự án Luật trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua.