Sự tự nguyện bị biến thái

Tự nguyện, hiểu một cách nôm na là thể theo nguyện vọng của bản thân mà không chịu một sức ép hoặc áp lực nào. Nhưng trong thời gian gần đây, từ "tự nguyện" trong trường học đang có nhiều biểu hiện biến thái đáng phải suy nghĩ.

Khi nhà trường mở các lớp học thêm hoặc giáo viên mở các lớp dạy thêm tại nhà, học sinh phải viết đơn "tự nguyện xin học", có kèm theo chữ ký của phụ huynh nhằm hợp pháp hóa. Khi dư luận phản ứng, các cấp, các ngành có ý kiến bức xúc về tình trạng dạy thêm, học thêm tràn lan thì đã có những lá đơn... tự nguyện này. Nhiều trường, muốn thu thêm một số khoản ngoài quy định cũng được "linh hoạt" chuyển sang mục... tự nguyện!

Từ năm học 2008-2009, thực hiện quy định của Luật Giáo dục (sửa đổi) và Thông tư của Bộ Tài chính, phụ huynh học sinh không phải đóng khoản tiền xây dựng trường. Những tưởng, phụ huynh học sinh sẽ bớt đi phần nào gánh nặng đóng góp các khoản đầu năm học. Thế nhưng, không thu được khoản tiền xây dựng "danh chính ngôn thuận", nhiều nhà trường đã "lách" thông tư này bằng cách vận động phụ huynh học sinh tự nguyện đóng góp. Chủ trương này được các nhà trường thực hiện ngay trong cuộc họp phụ huynh học sinh đầu năm. Mỗi trường tự định ra một mức "sàn" đóng góp riêng: Có trường 100.000 đồng/học sinh, có trường 150.000 đồng/học sinh… Những mức "sàn" này thường là bằng hoặc thậm chí cao hơn khoản tiền xây dựng trường mà mỗi học sinh phải đóng góp trong các năm học trước. Mặc dù các nhà trường đã có phổ biến tới tất cả các phụ huynh rằng: Đây là khoản đóng góp không bắt buộc, nếu ai đồng ý thì tự ký tên vào bản danh sách tự nguyện đóng góp đã được lập sẵn. Bởi vậy các phụ huynh "vui vẻ tự nguyện" ký tên vào danh sách với tâm lý "muốn cho con được bằng bạn bằng bè". Một số phụ huynh khác lại có tâm lý nghi ngại, rất có thể con em mình sẽ bị thầy cô giáo và nhà trường "để ý" nếu  mình không tự nguyện đóng góp!

Chủ trương xã hội hóa giáo dục, huy động mọi nguồn lực trong nhân dân nhằm thúc đẩy sự nghiệp giáo dục phát triển là hoàn toàn đúng đắn. Mặc dầu vậy, các nhà trường không nên nhân chủ trương xã hội hóa giáo dục mà "biến thái" các khoản thu ngoài quy định lấy danh nghĩa tự nguyện. Mong rằng, đã là đóng góp tự nguyện thì phải bắt nguồn từ tinh thần tự giác thực lòng của mỗi phụ huynh, và số tiền đóng góp đó phải được sử dụng đúng mục đích, có hiệu quả./.

Bùi Minh Tuấn