Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả- Tạo ưu thế cạnh tranh cho sản phẩm

Trong 5 năm (2006-2010), các tỉnh, thành phố  nước ta tiết kiệm khoảng 4,039 tỷ kw điện, đạt 127% so với kế hoạch (bằng khoảng 1,4% tổng sản lượng điện thương phẩm). Riêng năm 2010, tiết kiệm khoảng 1,184 tỷ kw (đạt 142% so với kế hoạch) bằng 1,41% sản lượng điện thương phẩm. Việc sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng góp phần giảm chi phí sản xuất, giảm giá thành sản phẩm, tạo ưu thế cạnh tranh.

Dây chuyền ép lá cực ắc quy hiện đại tại công ty CP Ắc quy Hải Phòng Ảnh: Đức Duy

Tiêu tốn năng lượng, đội giá thành

Theo số liệu của Cục Thống kê Hải Phòng, tính đến ngày 1-3-2010, trên địa bàn thành phố có hơn 6000 doanh nghiệp (số lượng đăng ký 10.000) nhỏ và vừa hoạt động sản xuất, kinh doanh, trong đó, doanh nghiệp sản xuất gốm sứ, gạch, chế biến thực phẩm, sản xuất giấy- bột giấy, dệt may chiếm 30% tổng số năng lượng tiêu thụ hằng năm. Nguồn năng lượng chủ yếu mà các doanh nghiệp sử dụng là điện, hơi (trong ngành sản xuất giấy, dệt nhuộm và chế biến thực phẩm), dầu, gas (trong ngành sản xuất sắt thép, đóng tàu…). Chi phí sử dụng năng lượng của mỗi doanh nghiệp bình quân 400 đến 900 triệu đồng/năm. Một số doanh nghiệp chuyên sản xuất giấy và chế biến thực phẩm có mức chi phí sử dụng năng lượng tới 2-3 tỷ đồng/năm. Theo ước tính, mức tiêu hao năng lượng lãng phí trong sản xuất tại các doanh nghiệp chiếm khoảng 20-40% tổng chi phí năng lượng. Chi phí này cộng vào giá thành sản xuất là một nguyên nhân khiến giá thành tăng cao, sản phẩm mất ưu thế cạnh tranh.

Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa do nguồn vốn đầu tư ban đầu thấp sử dụng công nghệ lạc hậu của Trung Quốc, Liên Xô (cũ), Tiệp Khắc (cũ) và nhiều công nghệ, thiết bị được nghiên cứu, chế tạo cách đây 20-30 năm, thậm chí có dây chuyền, thiết bị hết khấu hao sử dụng, tốn năng lượng, mà năng suất thấp. Bên cạnh đó, nhận thức của chủ doanh nghiệp về tiết kiệm năng lượng chưa cao. Nhiều doanh nghiệp chưa chú trọng đổi mới dây chuyền, thiết bị để tiết kiệm năng lượng, giảm giá thành sản phẩm.

Tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp

Với vai trò cơ quan thường trực, Sở KHCN triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ, đồng hành với doanh nghiệp như Chương trình KH-CN hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập. Trong 5 năm có gần 700 lượt doanh nghiệp được ngân sách KH-CN hỗ trợ xây dựng và áp dụng các hệ thống ISO 9000, TQM, HACCP, KAIZEN, ISO 14000, xây dựng, đăng ký bảo hộ và quảng bá các đối tượng sở hữu trí tuệ; hỗ trợ kinh phí cho các nhiệm vụ KH-CN doanh nghiệp theo phương thức trọn gói (hỗ trợ 30% chi phí cho hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm sản phẩm, công nghệ mới) và chuyển giao công nghệ… Tiến sĩ Bùi Thanh Tùng, Giám đốc Sở KH-CN cho biết: Các hoạt động hỗ trợ trực tiếp với kinh phí đầu tư từ ngân sách không lớn, trung bình trên 2 tỷ đồng/năm, nhưng chương trình KH-CN hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập từng bước khẳng định tính hiệu quả của phương thức quản lý mới, phát huy vai trò "bà đỡ", "hỗ trợ" của cơ quan quản lý nhà nước,  được dư luận xã hội, các doanh nghiệp đánh giá cao.

Việc khai trương và đưa sàn giao dịch công nghệ và thiết bị vào hoạt động góp phần đẩy mạnh hoạt động gắn kết các nhà nghiên cứu với các doanh nghiệp, đồng thời tư vấn, hỗ trợ hàng chục doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố đổi mới, cải tiến dây chuyền, thiết bị nhằm tiết kiệm năng lượng thông qua dự án nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2006-2010 (dự án PECSME).

Đặc biệt, Sở KHCN đang triển khai dự án “Chương trình đối tác đổi mới sáng tạo Việt Nam- Phần Lan” (IPP) nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo thông qua hoạt động kết nối giữa doanh nghiệp và các viện nghiên cứu, trường đại học nhằm sớm đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất.

Làm việc với Công ty cổ phần sơn Hải Phòng, đồng chí Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Thành khẳng định: Trong xu thế hội nhập, doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh cần tập trung đầu tư đổi mới dây chuyền công nghệ và sớm đưa các kết quả nghiên cứu ứng dụng vào sản xuất. Tuy nhiên, số doanh nghiệp trên địa bàn thành phố được tư vấn, hỗ trợ về tiết kiệm năng lượng, đổi mới công nghệ chưa nhiều. Số doanh nghiệp có sản phẩm có thể cạnh tranh với các doanh nghiệp trong nước và khu vực khá ít. Đây là những vấn đề Sở KH-CN và các ngành cần vào cuộc, tích cực hỗ trợ, tư vấn cho doanh nghiệp đầu tư, đổi mới dây công nghệ, sử dụng tiết kiệm năng lượng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh bằng giá thành sản phẩm.

Khôi Nguyên