Sử dụng có hiệu quả nguồn vốn ODA

Gần 500 triệu USD cho đầu tư phát triển là số vốn không nhỏ. Vì vậy, Hải Phòng là địa phương thứ 3 trong nước về tiếp nhận vốn ODA, chỉ sau thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Vốn ODA đã giải quyết được tình trạng thiếu vốn trầm trọng của thành phố, nhất là các lĩnh vực cần vốn đầu tư lớn, khả năng thu hồi lâu như cầu, đường giao thông, xử lý môi trường, bệnh viện... Cầu Bính, cầu Rào 2, cầu An Dương, hệ thống tín hiệu giao thông đường bộ rồi các dự án về cấp, thoát nước và đô thị... đang được triển khai thực sự là một cứu cánh cho sự phát triển của thành phố, làm đổi thay đáng kể diện mạo đô thị Hải Phòng. Vốn ODA còn giữ vai trò quan trọng trong lĩnh vực y tế, thúc đẩy công cuộc xoá đói, giảm nghèo, tác động tích cực trong sự nghiệp phát triển nguồn nhân lực, hỗ trợ phát triển thể chế, nhất là hỗ trợ cải cách hành chính, quản lý nhà nước mà thành phố đang nỗ lực thực hiện... Có thể nói nguồn vốn ODA góp phần quan trọng trong tăng trưởng kinh tế, nâng cao mức sống của nhân dân thành phố...

     Nhưng chung quanh việc vay và sử dụng vốn ODA còn không ít vấn đề đáng lưu tâm. Việc quản lý và sử dụng nguồn vốn này còn thiếu một quy hoạch và định hướng tổng thể. Hệ thống văn bản pháp quy liên quan tới quản lý và sử dụng ODA chưa thật sự hoàn chỉnh, thiếu đồng bộ, nếu không nói là chưa rõ ràng, và có nhiều khác biệt so với các quy định của các nhà tài trợ, dẫn tới sự chậm trễ trong triển khai nhiều dự án. Nguồn vốn đối ứng nhiều khi chưa được bố trí kịp thời, đầy đủ. Công tác giải phóng mặt bằng thực hiện dự án còn chậm trễ. Trình độ, năng lực một bộ phận cán bộ, nhân viên tham gia quản lý còn hạn chế, yếu kém. Công tác tư vấn để lập quy hoạch, lập dự án, khảo sát, thiết kế các dự án ODA nhiều khi chưa đạt yêu cầu nên phải thay đổi, bổ sung, nhiều lần, gây lãng phí thời gian, chi phí... Những điều này đang làm ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu quả thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA trên địa bàn thành phố.

       Cần hiểu một cách thấu đáo hơn là vốn ODA không phải là cho không mà sau này, con cháu chúng ta phải trả. Trong tổng số hơn 372 triệu USD vốn ODA thành phố thu hút được, chỉ gần 57 triệu USD là viện trợ không hoàn lại, chiếm 15%, còn lại là vốn vay. Hãy thử hình dung, tổng số nợ quốc gia của Việt Nam hiện nay  lên tới hơn 20 tỷ USD, mỗi năm ta phải trả nợ 2 tỷ USD thì cũng đã lên tới 32.000 tỷ đồng. Trong khi đó, năm 2005, tổng thu ngân sách của cả nước chỉ có 211.000 tỷ đồng, trong đó thu nội địa chỉ đạt khoảng 115 .000 tỷ đồng thì số nợ phải trả đã tương đương với gần 1/4  nguồn thu nội địa... Nói như vậy để thấy, cần nhìn nhận nghiêm túc trong sử dụng nguồn vốn ODA để giảm gánh nặng cho thế hệ mai sau .

     Hải Phòng đang có nhiều dự án lớn trông vào nguồn vốn này như cầu Đình Vũ- Cát Hải, cảng nước sâu, khu đô thị mới Bắc Sông Cấm, dự án thoát nước 1B, dự án nâng cấp đô thị Hải Phòng, dự án cải thiện điều kiện vệ sinh môi trường thành phố... Trách nhiệm lớn và khá nặng nề, thành phố đã cố gắng nhưng bên cạnh đó, cần khắc phục nhanh những hạn chế, yếu kém, chống  tiêu cực, giảm thất thoát, giải phóng nhanh mặt bằng, bố trí vốn đối ứng đầy đủ, nâng cao năng lực cán bộ quản lý, điều hành... Có như vậy, nguồn vốn ODA mới thực sự phát huy tác dụng và thực sự có ý nghĩa đối với sự phát triển bền vững của thành phố./.