Sởn gai ốc món đặc sản sâu bướm Mopane của Nam Phi

(PLVN) - Nếu như ở Việt Nam, nhắc đến đặc sản côn trùng, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến món “đuông dừa”. Thế nhưng, món này không là gì so với “sâu bướm Monape”. Bất chấp vẻ ngoài kinh dị, sâu bướm Mopane là món ăn ưa thích đầy bổ dưỡng của một bộ phận các nước miền nam châu Phi. Thậm chí giá thành đắt đỏ không kém cạnh gì so với những món ăn nổi tiếng trên thế giới. 
Món sâu bướm Mopane trông khá kinh dị nhưng rất bổ dưỡng. Món sâu bướm Mopane trông khá kinh dị nhưng rất bổ dưỡng.

Rất được ưa chuộng tại châu Phi

Những loài côn trùng như dế, cào cào, bọ cạp hay một số loại côn trùng như kiến, châu chấu…trở thành món ngon độc đáo là điều không mấy xa lạ với con người. Thế nhưng đa số mọi người có thể sẽ rùng mình khi nghĩ đến việc ăn một con sâu hoặc sâu bướm. Có thể những loài sâu trơn nhẵn trắng múp hoặc xanh mát trông hiền lành có thể sẽ khiến nhiều người suy nghĩ về việc ăn thử, nhưng để có thể thưởng thức loại côn trùng lông lá và đáng sợ thì sẽ cần nhiều can đảm hơn thế.

Loài côn trùng lông lá đang được nhắc đến là Mopane, một con sâu bướm lớn thuộc loài Gonimbrasia belina, thường được gọi là “Bướm đêm Hoàng đế”. Nó được đặt tên là mopane, vì nó ăn lá cây mopane sau khi nở vào mùa hè và chỉ có thể được tìm thấy ở các quốc gia Nam Phi.

Mỗi quốc gia khác nhau, món sâu bướm Mopane được gọi với cái tên khác nhau như: ở Botswana được gọi là “phane”; ở Zimbabwe và một phần của Nam Phi gọi là “mashonja” và  “omangungu”  ở Namibia…

Không có tài liệu lịch sử về món ăn sâu bướm Mopane ở Zimbabwe. Tuy nhiên, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy một hố thời kỳ đồ đá được phát hiện tại hang Pomongwe ở Zimbabwe trong đó có một ổ sâu bướm mopane khô được cho là đã gần 6.000 năm tuổi.

Sởn gai ốc món đặc sản sâu bướm Mopane của Nam Phi ảnh 1
Sởn da gà với món ăn từ những con sâu như thế này. 

Các nhà thám hiểm châu Âu và những người định cư đầu tiên đến miền nam châu Phi vào thế kỷ 19 đã ghi lại việc thu thập và tiêu thụ sâu bướm. Nhiều hé lộ rằng đây là một tập tục có từ rất lâu đời của người dân châu Phi.

Tuy vẻ ngoài trông có vẻ gớm ghiếc nhưng loài sâu này được coi là nguồn protein dồi dào cho người dân nghèo châu Phi qua nhiều thế hệ và tới thời điểm hiện tại nó rất được ưa chuộng. Nhất là ở Zimbabwe, sâu bướm Mopane là một trong những món ăn đặc sản phổ biến ở cả nông thôn lẫn thành thị. Chúng có sẵn trong hầu hết từ các siêu thị, những nhà hàng đắt tiền đến các quán ăn tại địa phương và có giá cao hơn hầu hết các loại thực phẩm khác.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, sâu bướm Mopane có hàm lượng protein gấp ba lần thịt bò. Ngoài ra, sâu bướm Monape còn là một nguồn cung cấp đáng kể các chất kali, natri, canxi, phốt pho, magie, kẽm, mangan, đồng.

Một chuyên gia dinh dưỡng người Zimbabwe, ông Marlon Chidemo chia sẻ, “Sâu bướm Mopane được ưa thích bởi giá trị dinh dưỡng với hàm lượng protein cao, với phần chủ yếu trong món ăn này là sắt và canxi. Thậm chí việc ăn Mopane còn góp phần bảo vệ môi trường và hạn chế việc sát hại động vật”.

Theo Tổ chức Nông lương Liên Hợp Quốc (FAO), sâu bướm Mopane là một trong những sản phẩm tài nguyên lâm nghiệp nổi tiếng và quan trọng nhất về kinh tế của vùng rừng mopane ở miền nam Zimbabwe, Botswana và miền bắc Nam Phi. Cụ thể, vào những năm 1990, hàng trăm tấn sâu bướm Monape đã được xuất khẩu từ Botswana và Nam Phi mỗi năm.

Sởn gai ốc món đặc sản sâu bướm Mopane của Nam Phi ảnh 2
 Mỗi năm Nam Phi buôn bán 1,6 triệu kg sâu bướm Mopane. 

Ước tính chỉ riêng Nam Phi đã buôn bán 1,6 triệu kg sâu bướm Mopane hàng năm. Ngành công nghiệp này tạo ra khoảng 8 triệu USD hàng năm cho khu vực này. Còn tại thời điểm hiện tại, người ta ước tính rằng 9,5 tỷ sâu bướm Mopane hàng năm được thu hoạch ở Nam Phi trên 20.000km2 rừng cây mopane. Số sâu bướm này này trị giá 85 triệu USD. 

Với giá trị dinh dưỡng cao và quan trọng hơn, sâ bướm Mopane đòi hỏi rất ít nguồn lực sản xuất ra nó. Do vậy buôn bán loại thực phẩm này đã trở thành một ngành công nghiệp trị giá triệu đô, đem lại thu nhập cố định cho phụ nữ và trẻ em ở những vùng nông thôn nghèo. Được biết, mặc dù sở hữu giá thành “trên trời”, khoảng 600 USD/kg (tương đương gần 14 triệu đồng) và được nhiều người săn lùng.

Ngoài ra, nghiên cứu đã phát hiện ra rằng sâu bướm Mopane không chỉ tốt về dinh dưỡng, mà chúng còn có thể là chìa khóa để duy trì sự cân bằng sinh thái nơi các rừng cây mà chúng sinh sống. Thế nhưng hiện nay, thuốc trừ sâu, nạn phá rừng và khai thác quá mức đang là vấn đề then chốt ảnh hưởng đến nguồn cung của món ăn giàu dinh dưỡng này. Nhiều doanh nghiệp địa phương đang lên phương án trồng cây mopane và quy hoạch nuôi loại sâu bướm này để đảm bảo nguồn thu. 

Món đặc sản rùng rợn có “1-0-2”

Người dân các nước Nam Phi thường thu hoạch sâu bướm sau bão, đặc biệt là ở Zimbabwe. Cụ thể, thời điểm thu hoạch tốt nhất là cuối giai đoạn ấu trùng và trước khi nở thành bướm và sau mùa mưa. Kích cỡ trung bình của sâu bướm khi thu hoạch sẽ dài khoảng gần một bàn tay và to cỡ một điếu xì gà.

Người ta thường dùng tay nhặt chúng trên cây hoặc rung mạnh để chúng rụng xuống từ những cành cao hơn, sau đó bỏ vào thùng. Đối với những con cứng đầu, nó sẽ tiết ra một chất dịch nhầy trơn trượt để trốn thoát khỏi tay người bắt, lúc này người ta sẽ dùng một que dài để gạt chúng rơi xuống. 

Một trong những bước đầu tiên cho việc chế biến món này là ép và lấy các thành phần bên trong của nó ra, thành phần này giống như một chất nhờn màu xanh nhạt. Sau đó, người ta chế biến bằng cách luộc chín trong nước muối rồi phơi nắng hoặc hun khói để tăng mùi vị.  Trong mùa thu hoạch, các cổng và tường nhà sẽ “được” bao phủ bởi hàng nghìn con sâu bướm Mopane phơi khô trong nắng nóng. Tuy đơn giản nhưng công đoạn này sẽ mất nhiều thời gian. 

Nếu chế biến công nghiệp, chúng được sấy khô và đóng hộp rồi đem bán tại các chợ ở khắp miền Nam châu Phi. Tại các khu chợ địa phương, hình ảnh người dân thường mua một đến hai cốc Mopane và ăn ngay lập tức là điều hết sức bình thường.

Đa phần người bán đều cho phép ăn thử để cảm nhận hương vị. Thường Mopane sẽ được phân loại theo kích cỡ và khu vực thu hoạch. Có nhiều vị khách khó tính thậm chí còn hỏi về nguồn gốc và sau đó chọn mua ở một địa phương khác vì theo họ, sản phẩm ở nơi đó có mùi vị độc đáo hơn.

Nếu là người dân bản địa, họ có thể ăn sống và tươi ngay khi vừa lấy từ trên cây xuống. Khi chúng còn tươi, chúng ít dai hơn và hương vị đặc biệt và độc đáo của chúng không bị pha loãng bởi các thành phần khác.

Ít độc đáo hơn, sâu bướm Mopane sau khi phơi khô có thể ăn được luôn. Còn nếu không, sâu Mopane cũng có thể hầm, luộc như các loại thịt thông thường, vị vẫn rất ngon. Ngoài ra, sâu Mopane vẫn có thể nấu theo nhiều cách khác nhau, ví dụ như trộn với nước xốt bơ cay hoặc xốt đậu phộng và dùng chúng với cháo ngô Nshima. Vị của chúng giống như khoai tây chiên muối và rất giòn. 

Trong tất cả các món trên thì sâu bướm Mopane khô vẫn được ưa chuộng nhất ở Zimbabwe và một số vùng lân cận ở miền nam châu Phi. Thậm chí, đây là một món ăn đặc biệt và thường chỉ được ăn trong dịp quan trọng như Giáng sinh ở châu Phi.

Có thể đối với nhiều người, sâu bướm Mopane là một món ăn rùng rợn. Thế nhưng ở mỗi nơi khác nhau, mỗi món ăn được làm ra đều có nguyên do của nó. Với mùi vị béo ngậy, sâu bướm Mopane vẫn là nguồn thức ăn giàu dinh dưỡng đối với những người dân nghèo ở châu Phi suốt bao thế hệ qua. 

An Yên
Cùng chuyên mục
Chân dung Picasso.

Danh họa Picasso và quá khứ “bị hắt hủi” ở Pháp

(PLVN) - Ít người biết rằng, danh họa nổi tiếng thế giới Picasso lúc sinh thời, trong suốt gần nửa thế kỷ, ông bị coi là kẻ ăn nhờ ở đậu, là “phần tử nước ngoài nguy hiểm” và bị từ chối cho nhập quốc tịch Pháp.

Đọc thêm

Phần Lan bỏ trung lập, nhập liên minh

Thành phố Hensinki - thủ đô Phần Lan.
(PLVN) - Ở Phần Lan, việc đất nước này gia nhập NATO trở thành chuyện gần như đã được quyết định sau khi cả Tổng thống lẫn Thủ tướng đều công khai tuyên bố ủng hộ và mong muốn NATO thu nạp Phần Lan làm thành viên mới của liên minh quân sự.

Cầm quyền ở thời khó

Tân Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol tuyên thệ nhậm chức tại Seoul.
(PLVN) - Ở Hàn Quốc, sự thay đổi Tổng thống đã hoàn tất với nghi thức nhậm chức của Tổng thống đắc cử Yoon Suk-yeol. Quyền bính cao nhất ở đất nươc này đã được chuyển giao từ Tổng thống mãn nhiệm Moon Jae-in sang cho ông Yoon Suk-yeol.

Những “sắc thái” mới trong cuộc chiến chống COVID-19

Tổng Giám đốc WHO lo ngại thế giới đang xem nhẹ cách thức virus lây lan.
(PLVN) - Trung Quốc vẫn đang thắt chặt các biện pháp kiểm soát dịch bệnh. Ngược lại, nhiều nước tiếp tục nới lỏng các quy định chống dịch để đưa người dân trở lại cuộc sống bình thường bất chấp số ca nhiễm tăng cao và đây là điều khiến Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lo ngại.

Amber Heard gặp “bão” tẩy chay trong lúc vướng kiện tụng với chồng cũ

Amber Heard và chồng cũ.
(PLVN) - Sau ly hôn tài tử Johnny Depp, Amber Heard nhận được 7 triệu USD. Nữ diễn viên hứa quyên góp cho một số tổ chức từ thiện nhưng không thực hiện. Rắc rối không dừng lại khi cô bị kêu gọi tẩy chạy khỏi dự án Aquaman cùng lúc lại đang thất thế trong một vụ kiện tụng rắc rối với chồng cũ.

Người đặt dấu mốc cho công nghệ in ấn

Johannes Gutenberg - ông tổ nghề in.
(PLVN) - Mong muốn những người nghèo yêu sách như mình có thể dễ dàng hơn trong việc tìm đọc những trang sách hay, Johannes Gutenberg quyết tâm nghiên cứu để cho ra đời phương pháp in ấn mới.

Người dân Hàn Quốc vật lộn để được... ngủ

Tại Hàn Quốc, dịch vụ hỗ trợ giấc ngủ đang "hot"
(PLVN) - Hàn Quốc là một trong những quốc gia thiếu ngủ nhất trên thế giới. Nguyên nhân chính là do áp lực từ công việc và sự đánh giá của xã hội. Điều này làm ảnh hưởng lớn đến cả xã hội khi tỷ lệ tự sát của Hàn Quốc ở mức cao nhất trong số các quốc gia phát triển và ngày càng nhiều người phải sử dụng thuốc ngủ.

Phán quyết với hệ lụy lớn

Cựu Tổng thống Donald Trump.
(PLVN) - Ở nước Mỹ, tòa án đã đưa ra phán xử bất lợi cho cựu Tổng thống Donald Trump trong vụ việc nảy sinh từ thời ông Trump còn cầm quyền ở Mỹ.

Nhiều nơi vẫn phải chật vật đối phó hội chứng COVID kéo dài

Nhiều nơi vẫn phải chật vật đối phó hội chứng COVID kéo dài
(PLVN) - Hơn 2 năm kể từ khi dịch bệnh COVID-19 bùng phát, rất nhiều người từng mắc bệnh cho biết phải chật vật đối phó với hội chứng COVID kéo dài. Tình trạng này gây ra những nguy cơ lâu dài không chỉ với người bệnh, mà còn cho cả hệ thống y tế và các nền kinh tế trong những năm sắp tới.

Luật thua quyền

Một phiên họp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc.
(PLVN) - Bằng cách biểu quyết đồng thuận, tức là các thành viên không phải đích danh thể hiện quan điểm, Đại hội đồng Liên Hợp quốc đã thông qua nghị quyết buộc 5 thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc là Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp phải giải trình về việc đã sử dụng quyền phủ quyết để phủ quyết dự thảo nghị quyết nào đấy trong Hội đồng Bảo an.

Đối tác thêm quan trọng

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ thúc đẩy chiến lược đối tác.
(PLVN) - Mối quan hệ hợp tác giữa EU và Ấn Độ vừa có được bước phát triển mạnh mẽ mới cả trên danh nghĩa lẫn trong thực chất. Nhân chuyến thăm Ấn Độ của Chủ tịch Uỷ ban châu Âu Ursula von der Leyen, Ấn Độ và EU ký kết thỏa thuận thành lập Hội đồng Thương mại và Công nghệ EU-Ấn Độ.

Thua trong thắng, thắng trong thua

Vợ chồng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ăn mừng kết quả tại Paris tối 24/4.
(PLVN) - Ở nước Pháp, Tổng thống đương nhiệm Emmanuel Macron đã về đích trước ứng cử viên Marine Le Pen của đảng Tập hợp quốc gia trong vòng thứ 2 của cuộc bầu cử diễn ra ngày 24/4 vừa qua.

Đạo luật chống nạn “bác sĩ ma” xứ Hàn

Biển hiệu phòng khám phẫu thuật thẩm mỹ bên hông một tòa nhà ở khu Sinsa-dong, quận Gangnam, Seoul, Hàn Quốc. Ảnh- CNN
(PLVN) - Quốc hội Hàn Quốc ngày 31/8/2021 đã thông qua dự thảo sửa đổi Luật y tế, với nội dung đáng chú ý là các cơ sở y tế bắt buộc phải lắp đặt camera giám sát (CCTV) trong phòng phẫu thuật trong trường hợp bệnh nhân được phẫu thuật gây mê toàn thân, không hề có ý thức. Việc sửa đổi nhằm mục đích bảo vệ bệnh nhân khỏi các sự cố y khoa hoặc hành vi lơ là trách nhiệm của nhân viên y tế.

Elon Musk - Từ cậu bé tự kỷ thành người giàu nhất thế giới

Ông Elon Musk.
(PLVN) - Thông tin doanh nhân người Mỹ Elon Musk đã mua lại Công ty Twitter với giá 44 tỷ USD được công bố tuần qua một lần nữa khiến dư luận đổ xô chú ý tới Musk - hiện là người giàu nhất thế giới, người sáng lập Công ty ô tô điện Tesla và nhà sản xuất tên lửa SpaceX.

Những chiến dịch sử dụng động vật làm gián điệp

Cá heo đã từng được huấn luyện và sử dụng vào mục đích hoạt động tình báo.
(PLVN) - Những loài vật như chim bồ câu, cá heo, thậm chí là quạ đã được nghiên cứu và đưa vào sửa dụng trong các chiến dịch tình báo, thu thập thông tin. Những con vật này đã được huấn luyện để thu thập hình ảnh, sóng âm từ các mục tiêu, thậm chí còn được dùng để “cài cắm” các thiết bị vào mục tiêu cần do thám...

Làng cổ đẹp như tranh bên bờ sông Lauch nước Pháp

Làng cổ đẹp như tranh bên bờ sông Lauch nước Pháp
(PLVN) - Tọa lạc ngay bên dòng sông Lauch thơ mộng của nước Pháp, làng Colmar nằm cách Strasbourg – thủ phủ vùng Alsace khoảng 64 km về phía Tây Nam. Nơi đây được mệnh danh là một trong những ngôi làng đẹp nhất nước Pháp, có thể khiến bất cứ ai cũng say đắm, phải lòng khi có dịp ghé thăm.