Sôi động và lại… trầm lắng

Một cuộc trao đổi giữa ông Huỳnh Dư An, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Ôtô Âu Châu (Euro Auto), với báo giới đã phác họa một bức tranh như vậy về thị trường ôtô Việt Nam thời gian tới.

Theo đó, 2 tháng cuối năm 2007 và tháng đầu tiên của nằm 2008 sẽ là giai đoạn tiếp tục sôi động của thị trường để rồi nhiều khả năng gần như cả năm 2008 sẽ là thời gian trầm lắng.

Sẽ khó khăn theo quy luật

Ông dự đoán thế nào về thị trường ôtô 2 tháng cuối năm?

Theo tôi, sự đột biến thì không có nhưng theo quy luật thị trường, lượng xe bán ra trong quý cuối năm sẽ cao gấp đôi mức trung bình của 3 quý đầu năm. Sở dĩ không có sự đột biến cuối năm vì hiện đa số các nhà sản xuất trong nước thuộc Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA) đều đang trong tình trạng chờ, thiếu xe giao cho khách hàng.

Vậy thị trường năm 2008 thì thế nào, thưa ông?

Tôi nghĩ thị trường ôtô Việt Nam năm 2008 sẽ khó khăn.

Vì sao vậy?

Nếu theo dõi kỹ chúng ta sẽ thấy trong 10 năm qua có một quy luật là cứ 1 năm phát triển thì một năm sụt giảm. Ở đây không nói tụt hẳn mà nói đến sự mất cân đối giữa đầu vào và đầu ra.

Chẳng hạn năm 2006 đầu vào rất dồi dào, lượng xe trong kho bãi của nhiều hãng thậm chí nhiều đến mức không nhớ được số lượng xe. Khi đó bán được 1 chiếc xe thực sự là một tin vui. Do đó mọi người đã không dám kỳ vọng vào năm 2007.

Trong khi đó năm 2007 kinh tế nói chung tăng trưởng rất mạnh cộng với sự e dè từ năm trước đã dẫn đến tình trạng cung ít cầu nhiều. Năm nay tất cả các hãng ôtô đều đạt chỉ tiêu, hứa hẹn sang năm rất tươi đẹp nên đa số các hãng đều đặt kế hoạch cho sang năm với con số lớn. Vấn đề là thị trường có lớn như vậy hay không. Về thị trường thì có thể bằng hoặc nhỉnh hơn năm 2007 một chút nhưng yếu tố cạnh tranh lại rất khốc liệt vì mọi nhà sản xuất đều đã đặt chỉ tiêu lớn.

Do đó, cán cân cung cầu trên thị trường ôtô nhiều khả năng sẽ trái ngược so với năm nay và khách hàng sẽ là… thượng đế nhiều hơn.

Tuy nhiên có thể các hãng xe cũng sẽ rút được kinh nghiệm để tránh tình trạng đó?

Tất nhiên các hãng sẽ không đặt chỉ tiêu quá nhiều. Nhưng tôi ví dụ nửa đầu năm 2006 lượng xe bán ra rất yếu mà hệ quả từ cuối năm 2005 và những xe của 2006 gần như chỉ bán trong nửa năm dẫn đến việc mọi người rất bi quan khi đặt hàng cho năm 2007. Lượng linh kiện nhập khẩu nửa đầu năm 2007 rất hạn chế và việc bán xe trong thời gian này cũng chủ yếu là xe của năm 2006. Trong khi đó đối với các hãng xe trong nước thì thời gian từ khi đặt hàng đến khi xe xuất xưởng cũng phải mất 5-6 tháng. Như vậy muốn tăng công suất thì tối thiểu cũng mất 6 tháng. Chẳng hạn trong vài ba tháng gần đây các hãng tăng công suất và dù có được sự hậu thuẫn từ các tập đoàn mẹ thì cũng mất chừng ấy thời gian. Quyết định tăng công suất của hãng xe hồi giữa năm thì kết quả sẽ dành cho tháng 12/2007 và tháng 1/2008.

Theo ông thì nhu cầu thị trường năm sau có tăng lên không?

Nhìn chung sẽ tăng lên khoảng 10-20% nếu không có những chính sách đặc biệt đối với ngành ôtô. Vì nếu chúng ta quan tâm và theo dõi sát sao có thể thấy trong vài năm trở lại đây, mỗi quyết định chính sách đều ảnh hưởng rất lớn đến thị trường ôtô.

Ông hãy thử so sánh tỷ trọng giữa thị trường xe nhập khẩu và xe sản xuất – lắp ráp trong nước 2008?

Theo tôi thị trường xe nhập khẩu sẽ tăng trưởng mạnh hơn. Tuy nhiên, hiện chưa có ai thống kê và công bố số liệu về xe nhập khẩu nên khó có thể tính toán được tỷ lệ.

Theo ông phân khúc xe nào sẽ cạnh tranh mạnh trong năm 2008?

Tôi nghĩ là là xe pick-up sẽ bán được nhiều. Những năm trước thì xe sedan, xe đa dụng bán được nhiều. Xe pick-up vốn rất tiện dụng trong khi giá lại rẻ. Nếu các hãng xe đưa về xe pick-up chất lượng tốt mà giá chỉ trên dưới 15.000 USD/chiếc thì rất có thể sẽ tạo cơn sốt.

Khó giảm thêm thuế

Hiện ôtô vẫn được đánh thuế tiêu thụ đặc biệt, ông nghĩ thế nào?

Theo tôi, đến nay không nên coi ôtô là mặt hàng xa xỉ phẩm. Bởi lẽ, hiện nay người dân đã có thể đủ sức tài chính để mua và sử dụng, hơn nữa ôtô đã là loại phương tiện rất gần gũi, sử dụng ôtô đã trở thành một nhu cầu thiết yếu, coi đó là nhu cầu của cuộc sống và nhu cầu phát triển xã hội. Chẳng hạn các đô thị lớn muốn mở rộng và khi đó khoảng cách sẽ xa hơn đòi hỏi phương tiện giao thông phải nhiều và tốt. Vì vậy, nên bỏ thuế tiêu thụ đặc biệt.

Khi giá xe đã giảm xuống thậm chí chỉ bẳng ½ hiện nay thì thị trường ôtô Việt Nam sẽ rất phát triển và có thể là thị trường lớn nhất khu vực Đông Nam Á. Vấn đề đặt ra là nhiều ôtô quá thì giao thông thế nào.

Tôi thấy ở các nước, mua chiếc xe không đắt nhưng chi phí sử dụng lại cao hơn Việt Nam rất nhiều. Ở Việt Nam thì ngược lại, mua xe đắt nhưng chi phí sử dụng lại rất thấp. Có lẽ để sử dụng 1 chiếc xe, người sở hữu chỉ phải trả khoảng trên 300.000 đồng/tháng tiền phí giao thông. Giá nhiên liệu cũng ở mức thấp trên thế giới (trong khu vực chỉ cao hơn Malaysia).

Vì vậy, chúng ta có thể phát triển theo hướng (giống như các nước) tăng lượng xe lưu hành đồng thời tăng phí sử dụng. Khi đó các nhà đầu tư sẽ rất quan tâm phát triển hạ tầng vì muốn thu hồi vốn họ nhìn vào ôtô chứ không nhìn vào xe gắn máy.

Ông đánh giá thế nào và hướng chính sách thuế thời gian tới?

Tôi nghĩ Bộ Tài chính sẽ khó giảm thêm thuế nhập khẩu vì hiện nay chúng ta đã đi nhanh hơn lộ trình cam kết gia nhập WTO rồi. Còn thuế nhập khẩu linh kiện hiện cũng đã thấp rồi, nên nếu giảm thì không biết giảm ở mức bao nhiêu. Tôi nghĩ với xe lắp ráp trong nước thì thuế nhập khẩu linh kiện không đóng vai trò chính mà quan trọng là vấn đề khâu hao thiết bị, công nghệ, mà điều đó lại ở quy mô sản xuất, quy mô thị trường. Ví dụ 1 bộ linh kiện giá 10.000 USD, thuế nhập khẩu linh kiện là 25% thì giá sẽ lên 12.500 USD, nếu giảm đi 10% thì giá sẽ là 11.500 USD. Như vậy thực chất mức chênh lệch không nhiều. Vấn đề ở chỗ muốn sản xuất có giá thành tốt thì phải có số lượng.

Quan trọng là thuế tiêu thụ đặc biệt.

Làm dâu trăm họ

Là nhà phân phối chính thức cho tập đoàn BMW của Đức, Euro Auto sẽ “ứng xử” thế nào với những người sử dụng xe BMW nhưng không phải là khách hàng của công ty?

Chăm sóc cho tất cả khách hàng mua và sử dụng xe BMW là tiêu chí hàng đầu của chúng tôi. Tất nhiên những khách hàng mua xe của chúng tôi là ưu tiên hàng đầu, nhưng tất cả những người mua xe BMW từ bất kỳ nguồn nào thì chúng tôi cũng sẽ chăm sóc. Bởi lẽ họ đã sử dụng sản phẩm của tập đoàn nghĩa là đã và đang ủng hộ thương hiệu của mình, đó là điều cần trân trọng. Một điều nữa, khi ta chăm sóc tốt cho họ, khi họ không dùng sản phẩm đã cũ họ cũng sẽ lại mua sản phẩm của mình. Có nhiều lý do khiến họ mua xe từ nguồn khác, nhưng nếu mình không chăm sóc tốt họ, họ sẽ chuyển sang thương hiệu khác. Điều nữa, khi chăm sóc cho họ thì chúng tôi cũng có quyền lợi của mình trong đó. Nên, không có lý do gì lại không chăm sóc họ.

Vậy hãng có hỗ trợ về kinh phí, thiết bị, nhân lực cho việc đó?

Về phía tập đoàn, thứ nhất họ sẽ hỗ trợ về thiết kế nhà xưởng, hỗ trợ huấn luyện, đào tạo con người cũng như trang thiết bị. Ngoài ra, tập đoàn BMW cũng hoạt động rất rạch ròi. Họ sẽ tính tất cả vào chi phí và sau đó hỗ trợ mua thiết bị, hay là họ sẽ hỗ trợ chuyên gia sang làm việc với mức chi phí 700 Euro chưa thuế cho 1 ngày làm việc, chưa kể tiền ăn ở, tiền vé máy bay. Sau khi tính tất cả vào chí phí, họ sẽ hỗ trợ khoảng 10-20%.

Ông có biết hiện nay thị trường Việt Nam có bao nhiêu xe BMW?

Theo… phán đoán của chúng tôi thì hiện đang có khoảng 3.000 – 4.000 xe BMW. Trong đó Hà Nội khoảng 2.000 chiếc, TP.HCM ít hơn một chút. Nếu xe của liên doanh VMC lắp ráp trước đây thì thị trường phía Nam nhiều hơn phía Bắc một chút. Còn lượng xe nhập khẩu nguyên chiếc thì ở phía Bắc nhỉnh hơn.

Đến nay Euro Auto đã bán được bao nhiêu xe BMW?

Tính đến nay chúng tôi đã bán trên 100 xe. Đây là con số nằm trong dự kiến của chúng tôi. Nhiều nhất là series 3, sau đó là series 5, series 7 và X5 bán ít hơn. Theo kế hoạch năm 2007 chúng tôi sẽ bán ra thị trường khoảng 250 xe. Chúng tôi chính thức bán xe từ tháng 7/2007.

Nếu khách hàng đặt mua xe do Euro Auto phân phối, họ có phải chờ lâu không?

Hiện các khách hàng đặt mua là chúng tôi có xe giao ngay. Hiện chúng tôi đang có 2 dạng, một là xe ngay tại các showroom thì khách hàng có thể nhận xe ngay và đã đầy đủ giấy tờ thủ tục; hai là xe đang nằm trong kho ngoại quan, nếu khách hàng đặt mua, tính thời gian làm thủ tục xong thì cũng chỉ mất 1-2 ngày. Còn thủ tục đăng kiểm thì có lẽ cũng chỉ mất khoảng thời gian vài ngày sau đó.

Theo ông lợi thế của nhà nhập khẩu chính thức như Euro Auto so với các công ty thương mại là gì?

Theo tôi, do nhà nhập khẩu chính thức là đại diện cho chính hãng nên khách hàng có thể hoàn toàn yên tâm về độ ổn định và uy tín của sản phẩm. Còn đối với công ty thì chúng tôi được tiếp cận mọi thông tin của tập đoàn.

Tuy nhiên giá lại cao hơn so với xe thương mại nhập ngoài?

Theo tôi dùng từ cao sẽ không hợp lý. Cao là cao so với cái gì hay thấp là thấp so với cái gì. Giá của nhà nhập khẩu chính thức là giá từ phía tập đoàn nên có thể coi là mức giá chuẩn của thị trường. Vậy có người hỏi tại sao giá do các công ty thương mại nhập về lại thấp hơn? Có rất nhiều lý do mà theo tôi phải tính trên từng chiếc xe cụ thể mới nắm rõ được.

Ông có e ngại phải cạnh tranh với các công ty thương mại không?

Với tôi thì chẳng có gì phải e ngại. Một khi đã quyết định phân phối thì cũng phải hiểu thị trường Việt Nam đang ở dạng trăm hoa đua nở, tất cả mọi người đều có quyền làm việc đó. Thị trường thì rộng lớn và mỗi người đều có không gian của mình.

Tuy nhiên, theo thống kê từ một số thị trường trong khu vực, lượng xe của các nhà phân phối thường chiếm trên 60%. Ví dụ Thái Lan ở mức 80%, Singapore khoảng trên 90%, Malaysia khoảng 70%. Rõ ràng nhà phân phối chính thức vẫn là sự lựa chọn hàng đầu của khách hàng.

• Chiêu Quân - Hàn Ngọc