Sẽ bãi bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy, thực hiện hậu kiểm

Cụ thể, với Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, dự thảo quy định rút ngắn thời hạn cấp giấy phép kinh doanh tiền chất thuốc nổ và giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu tiền chất thuốc nổ từ 5 ngày làm việc xuống 03 ngày làm việc đã được quy định tại Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP và đang có hiệu lực thi hành. Theo đó, quy định của dự thảo Luật là phù hợp, bảo đảm tính khả thi và sẽ tạo thuận lợi tối đa cho cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh và không làm thay đổi yêu cầu kiểm soát về an toàn, an ninh đối với vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ của cơ quan quản lý nhà nước.

Về phân cấp thẩm quyền thu hồi vũ khí, vật liệu nổ quân dụng, công cụ hỗ trợ, việc phân cấp thẩm quyền thu hồi vũ khí, vật liệu nổ quân dụng, công cụ hỗ trợ từ cấp Bộ về Công an cấp tỉnh là phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, bảo đảm rõ thẩm quyền, trách nhiệm và phù hợp với năng lực tổ chức thực hiện của địa phương. Dự thảo Luật hiện nay không quy định cụ thể tên cơ quan, đơn vị thực hiện là phù hợp nhằm bảo đảm tính ổn định, lâu dài của Luật và việc giao Bộ trưởng Bộ Công an quy định cụ thể cơ quan, đơn vị thuộc Công an cấp tỉnh, trực tiếp là Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội thực hiện để sẽ bảo đảm linh hoạt khi có thay đổi về tổ chức bộ máy mà không phải sửa Luật; đồng thời, việc phân quyền cũng giúp rút ngắn đầu mối, tạo thuận lợi trong tiếp nhận, thu hồi, quản lý vũ khí, vật liệu nổ quân dụng, công cụ hỗ trợ và tăng tính chủ động của địa phương.

Về việc bãi bỏ thủ tục cấp giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ, hiện nay, việc kinh doanh công cụ hỗ trợ, theo quy định hiện hành thì tổ chức, doanh nghiệp phải được cấp đồng thời giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự và giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ; cả hai loại giấy tờ này đều do Bộ Công an cấp. Trên thực tế, hai thủ tục này có nội dung quản lý tương đồng, dẫn đến phát sinh thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ không cần thiết đối với doanh nghiệp. Vì vậy, để tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về an ninh, trật tự thì dự thảo Luật bãi bỏ thủ tục cấp giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ, chỉ thực hiện cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự là cần thiết.

Bên cạnh đó, theo quy định tại khoản 2 Điều 6 Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP, các hồ sơ đề nghị cấp giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ đã được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận hoặc được đóng dấu bưu chính trước ngày 01/7/2026 thì dừng giải quyết thủ tục hành chính, hoàn trả hồ sơ cho cá nhân, tổ chức nếu có yêu cầu nên khi Luật này có hiệu lực không phát sinh hồ sơ đề nghị cấp giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ. Vì vậy, dự thảo Luật không quy định nội dung chuyển tiếp là phù hợp.

Với Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, về tính khả thi của việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy và chuyển sang cơ chế hậu kiểm, hiện nay, thực hiện Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP thì thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy đã được bãi bỏ nhằm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Bản chất của thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy là xem xét, đánh giá việc chấp hành các quy định của pháp luật và việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong xây dựng công trình, thiết kế phương tiện giao thông, bảo đảm phù hợp với hồ sơ thiết kế đã được thẩm định trước khi đưa công trình, phương tiện giao thông vào khai thác, sử dụng.

Theo đó, thủ tục kiểm tra nghiệm thu có thể cắt giảm vì gây tốn kém, phát sinh chi phí, thời gian, nguồn nhân lực và phải bảo đảm các điều kiện cần thiết để tổ chức thực hiện trong khi nếu chỉ thực hiện một thủ tục là thẩm định thiết kế thì vẫn đạt được mục đích như nêu trên. Đồng thời, tại dự thảo Luật đã bổ sung quy định về cơ chế hậu kiểm đối với chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình trong việc chấp hành quy định của pháp luật về nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy trước đó.

Về cơ chế quản lý, kiểm tra đối với công trình, phương tiện sau khi bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy, cơ chế này đã được nghiên cứu, rà soát để quy định trong dự thảo Luật. Theo đó, khi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy, dự thảo Luật đã bổ sung vào khoản 2 Điều 11 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ nội dung quy định về kết hợp giữa công tác kiểm tra định kỳ về phòng cháy, chữa cháy với kiểm tra việc chấp hành quy định của pháp luật về nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy trước đó của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông (thực hiện công tác hậu kiểm).

Đồng thời, dự thảo Luật cũng dự kiến bổ sung vào khoản 4 Điều 18 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ nội dung quy định về trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, cơ quan, tổ chức có liên quan trong hoạt động đầu tư, xây dựng công trình, sản xuất, lắp ráp, đóng mới, hoán cải phương tiện là chỉ được đưa công trình, phần công trình, hạng mục công trình, phương tiện giao thông vào khai thác, sử dụng sau khi chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông đã nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy và chấp hành quy định của pháp luật trong việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, thẩm định thiết kế về phòng cháy, chữa cháy trước đó.

Bên cạnh đó, Nghị định số 105/2025/NĐ-CP đã quy định về trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông sau khi tổ chức nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy phải thực hiện khai báo, cập nhật thông tin trên Cơ sở dữ liệu về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và truyền tin báo cháy hoặc thông báo cho cơ quan quản lý chuyên ngành trước khi đưa công trình, phương tiện vào hoạt động. Quy định này là cơ sở pháp lý để cơ quan quản lý nhà nước thực hiện công tác hậu kiểm sau khi cắt giảm thủ tục hành chính kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy.

Đối với trường hợp tổ chức, cá nhân đưa công trình vào khai thác, sử dụng nhưng không bảo đảm yêu cầu phòng cháy, chữa cháy tùy theo tính chất, mức độ sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc xử lý hình sự theo quy định.

Về thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy và trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở, chủ hộ gia đình, chủ phương tiện giao thông, cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc chấp hành các quy định của pháp luật về phòng cháy, chữa cháy, thủ tục này được bãi bỏ từ ngày 1/7/2026 theo Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP. Theo đó, khi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy, dự thảo Luật đã bổ sung vào điểm a khoản 2 Điều 11 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ nội dung quy định việc chấp hành quy định của pháp luật về thẩm định thiết kế và nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông là cần thiết. Quy định này nhằm tạo cơ sở pháp lý để cơ quan quản lý nhà nước thực hiện công tác hậu kiểm sau khi cắt giảm thủ tục hành chính kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy.

Đối với trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở, chủ hộ gia đình, chủ phương tiện giao thông, cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc chấp hành các quy định của pháp luật về phòng cháy, chữa cháy đã được quy định đầy đủ tại Điều 8 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ và quy định trong Nghị định số 105/2025/NĐ-CP. Theo đó, về trách nhiệm của các chủ thể có liên quan trong thẩm định thiết kế, duy trì và bảo đảm các yêu cầu về an toàn phòng cháy, chữa cháy trong quá trình sử dụng đã được quy định rõ và có đầy đủ cơ sở pháp lý để tổ chức thực hiện...