Sau một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, Phú Thọ vẫn dẫn đầu cả nước trong vận hành hiệu quả Trung tâm Hành chính công cấp xã

Quyết liệt kiện toàn tổ chức, bảo đảm vận hành thông suốt

Đảng bộ tỉnh Phú Thọ được thành lập trên cơ sở hợp nhất ba tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình với 152 đảng bộ trực thuộc, gồm 133 đảng bộ xã, 15 đảng bộ phường và 4 đảng bộ trực thuộc; 2.386 tổ chức cơ sở đảng; hơn 6.200 chi bộ trực thuộc đảng ủy cấp trên trực tiếp cơ sở cùng tổng số 264.085 đảng viên.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, toàn tỉnh hiện có 148 xã, phường, đứng thứ ba cả nước về số lượng đơn vị hành chính cấp xã; diện tích tự nhiên hơn 9,3 nghìn km², đứng thứ 15 toàn quốc; dân số khoảng 4 triệu người, đứng thứ 11 cả nước. Toàn tỉnh có 43 đô thị, trong đó 15 đô thị trung tâm với quy mô dân số đô thị khoảng 651.900 người.

Tổng số biên chế được giao là 91.481 người, trong đó cấp xã là 71.729 người. Hiện toàn tỉnh có 85.336 cán bộ, công chức, viên chức đang công tác, riêng cấp xã là 68.149 người.

Việc hợp nhất địa giới hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo ra thay đổi lớn về không gian phát triển, quy mô quản lý và phương thức điều hành. Số lượng đơn vị hành chính cấp xã giảm từ 479 xuống còn 148 đơn vị, tương ứng giảm 69,1%, qua đó mở rộng dư địa phát triển, tăng quy mô và tiềm lực cho các xã, phường mới.

Ngay sau khi hợp nhất tỉnh, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Phú Thọ đã thể hiện quyết tâm chính trị cao trong việc kiện toàn tổ chức, ổn định bộ máy và duy trì hoạt động thông suốt của hệ thống chính trị.

Nhiều văn bản quan trọng được ban hành kịp thời nhằm hướng dẫn vận hành mô hình mới; nhân sự chủ chốt của các cấp được bố trí đầy đủ theo quy định; bộ máy chính quyền nhanh chóng đi vào nền nếp. Các đảng bộ trực thuộc Tỉnh ủy cũng đã tổ chức thành công đại hội nhiệm kỳ 2025 - 2030.

Kết quả sắp xếp tổ chức bộ máy cho thấy mức độ tinh gọn rõ rệt. Ở cấp tỉnh, sau hợp nhất, số cơ quan chuyên môn giảm từ 91 xuống còn 26 cơ quan. Tại cấp xã, thời điểm hợp nhất có 148 đảng ủy xã, phường với 444 ban chuyên môn và 31 trung tâm chính trị là đơn vị sự nghiệp công lập.

Trong quá trình vận hành thực tế, tỉnh tiếp tục điều chỉnh mô hình tổ chức để phù hợp yêu cầu quản lý. Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã thống nhất chủ trương tăng thêm 74 phòng chuyên môn theo hướng tách phòng Kinh tế thành phòng Kinh tế và phòng Nông nghiệp - môi trường nhằm giảm tải công việc, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Đối với hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập, thời điểm hợp nhất toàn tỉnh có 2.796 đơn vị. Sau sắp xếp, 18 đơn vị công lập thuộc UBND tỉnh được tổ chức lại còn 13 đơn vị, giảm 27,8%. Tại các sở, ban, ngành, 294 đơn vị sự nghiệp được sắp xếp còn 250 đơn vị, giảm 14,9%.

Đặc biệt, thực hiện các chủ trương tinh gọn bộ máy theo chỉ đạo Trung ương, toàn tỉnh đã giảm 489 đầu mối đơn vị sự nghiệp công lập, đạt tỷ lệ 17,4%. Trong đó, lĩnh vực y tế giảm 347 đơn vị, giáo dục giảm 99 đơn vị, nông nghiệp giảm 29 đơn vị.

Kinh tế tăng trưởng mạnh, cải cách hành chính tạo dấu ấn

Sau một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Phú Thọ cho thấy nhiều chuyển biến tích cực trong phương thức quản trị và điều hành.

Ở cấp tỉnh, việc tổ chức lại bộ máy cơ bản khắc phục tình trạng chồng chéo, giảm cấp trung gian, bảo đảm nguyên tắc “một cơ quan làm nhiều việc, một việc chỉ giao một cơ quan chủ trì”. Quy trình xử lý công việc được rút ngắn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Tại cấp xã, chức năng, nhiệm vụ của từng bộ phận từng bước được rà soát, điều chỉnh phù hợp với mô hình mới; việc phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh gắn với trách nhiệm người đứng đầu. Hoạt động của chính quyền cơ sở cơ bản bảo đảm thông suốt, không để gián đoạn việc phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Từ ngày 1/7/2025 đến nay, tổng số nhiệm vụ được Trung ương phân quyền, phân cấp cho tỉnh là 1.996 nhiệm vụ, trong đó cấp tỉnh thực hiện 1.058 nhiệm vụ và cấp xã thực hiện 938 nhiệm vụ. Đồng thời, cấp tỉnh tiếp tục phân cấp, ủy quyền cho cấp xã 174 nhiệm vụ.

Cùng với đó, tỉnh đã thực hiện điều động 695 cán bộ, công chức, viên chức về công tác tại cấp xã nhằm tăng cường nguồn nhân lực cho cơ sở. Toàn tỉnh cũng giải quyết chế độ nghỉ hưu trước tuổi, nghỉ thôi việc cho 5.448 người với tổng kinh phí chi trả hơn 5.535 tỷ đồng.

Một trong những điểm nổi bật sau hợp nhất là sự khởi sắc về kinh tế - xã hội. Năm 2025, tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh đạt 10,52%; tổng thu ngân sách nhà nước ước đạt trên 57 nghìn tỷ đồng, vượt kế hoạch đề ra; tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt khoảng 95%.

Nhiều dự án trọng điểm được khởi công và đưa vào sử dụng. Phú Thọ cũng trở thành một trong những địa phương đầu tiên trong cả nước hoàn thành tiêu chí bảo đảm trung tâm hành chính công cấp xã hoạt động hiệu quả và duy trì trạng thái vận hành ổn định.

Công tác cải cách hành chính tiếp tục được đẩy mạnh. Sau hợp nhất, toàn tỉnh đã rà soát, chuẩn hóa và công bố 2.092 thủ tục hành chính; trong đó có 1.086 thủ tục trực tuyến toàn trình và 1.006 thủ tục trực tuyến một phần. Tính đến hết quý I/2026, tỉnh đã cắt giảm, đơn giản hóa 50 thủ tục hành chính.

Tỷ lệ tiếp nhận hồ sơ trực tuyến đạt trên 90%; tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn và trước hạn đạt khoảng 99,98%. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tiếp tục được nâng cấp, kết nối đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

Song song với đó, công tác xử lý tài sản công dôi dư được triển khai quyết liệt. Tỉnh đã ban hành kế hoạch xử lý 1.324 cơ sở nhà, đất dôi dư; tiếp nhận 118 cơ sở nhà, đất từ các cơ quan Trung ương chuyển giao. Đến nay, 838 cơ sở nhà, đất dôi dư đã được bàn giao cho các địa phương và trung tâm phát triển quỹ đất để quản lý, khai thác theo quy định.

Những áp lực, khó khăn từ thực tiễn

Bên cạnh kết quả đạt được, quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vẫn bộc lộ nhiều khó khăn.

Khối lượng công việc tại cấp xã tăng mạnh trong khi biên chế chưa thực sự tương xứng. Nhiều công chức phải đảm nhiệm cùng lúc từ hai lĩnh vực trở lên, nhất là ở các bộ phận xây dựng Đảng, kinh tế, văn hóa - xã hội.

Một số địa phương còn tình trạng thừa - thiếu cán bộ cục bộ theo vị trí việc làm; khó khăn trong điều động nhân sự do khoảng cách địa lý, điều kiện sinh hoạt và yêu cầu chuyên môn sâu. Chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã chưa đồng đều; kỹ năng tham mưu, chuyển đổi số ở một số nơi còn hạn chế.

Ngoài ra, việc chia tách các đơn vị cung ứng dịch vụ công theo địa giới hành chính mới cũng tạo ra những khó khăn nhất định trong tổ chức cung ứng dịch vụ đa ngành, đa lĩnh vực tại cơ sở...

Từ thực tiễn triển khai, tỉnh Phú Thọ gửi kiến nghị Trung ương tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan đến quản lý biên chế, tổ chức bộ máy, phân cấp quản lý, quản lý tài sản công và hoàn thiện hệ thống giải quyết thủ tục hành chính điện tử.

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Phú Thọ bước đầu đã khẳng định hiệu quả của chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính và tinh gọn bộ máy. Bộ máy hành chính từng bước hoạt động ổn định, hiệu lực quản lý nhà nước được nâng lên, cải cách hành chính đạt nhiều kết quả rõ nét, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Những kết quả đạt được không chỉ cho thấy quyết tâm chính trị lớn của tỉnh Phú Thọ mà còn là cơ sở thực tiễn quan trọng để tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.