Sau hai năm được minh oan, vẫn đi đòi công lý

 Với hành vi vi phạm Luật An toàn giao thông đường bộ, lẽ ra chỉ bị xử lý hành chính nhưng anh Đặng Đạt Tiến (30 tuổi, ở Phương Quan, Hoài Đức, Hà Nội) lại bị bắt giam, kết án về tội “Vi phạm các điều kiện về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ”. Qua hơn 4 năm với hai vòng tố tụng, tháng 4/2009, anh Tiến được tuyên không phạm tội. Tuy nhiên, từ đó đến nay vẫn không có cơ quan nào chịu trách nhiệm xin lỗi, bồi thường oan sai cho công dân.

Bị khởi tố, bắt giam oan vì vi phạm hành chính

Năm 2006, tôi gặp Đặng Đạt Tiến trong phiên tòa “Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ” mà anh là bị cáo. Điều khiến tôi ấn tượng nhất là vẻ hiền lành, chất phác và thái độ thành khẩn đến tội nghiệp của anh. Thì ra sự “thành khẩn” đó đã song hành cùng một sự thật: Hành vi của Tiến không cấu thành tội phạm mà VKS truy tố.

Anh Đặng Đạt Tiến chờ mãi chưa được bồi thường oan sai.

Vụ án xảy ra vào 19h30 ngày 12/8/2005, hôm đó, Tiến điều khiển xe mô tô BKS 29L6-4312 đi trên đường Láng - Hòa Lạc, rẽ trái và đã đi vào đường ưu tiên thuộc địa phận thôn Mộc Hoàn Giáo thì xảy ra va chạm với xe mô tô BKS 99F4-5054 đi ngược chiều do anh Tường chở Toàn. Vụ tai nạn khiến anh Tường chết tại chỗ, Tiến bị tổn hại 28% sức khỏe, Toàn bị tổn hại 40% sức khỏe.

Quá trình điều tra vụ án, mặc dù Cơ quan điều ta Công an huyện Hoài Đức không làm rõ được vị trí va chạm đầu tiên của xe mô tô 99F4-5054 và xe mô tô 29L6-4312 trên mặt đường khi xảy ra tai nạn, không làm rõ vận tốc của hai xe mô tô lúc trước khi xảy ra tai nạn cũng như không làm rõ được trước khi xảy ra tai nạn thì vị trí của hai xe mô tô trên đi ở vị trí nào trên đường.

Tuy nhiên, Đặng Đạt Tiến vẫn bị khởi tố về tội “Vi phạm các quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ”.

8 tháng sau ngày xảy ra vụ tai nạn, Tiến bị bắt khẩn cấp và bị tạm giam. Sau đó anh này bị TAND huyện Hoài Đức kết án 30 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, thời hạn thử thách 48 tháng. Bản án sơ thẩm trên bị TAND tỉnh Hà Tây (cũ) xử hủy vì cho rằng chưa đủ chứng cứ kết tội đối với bị cáo.

Tuyên không phạm tội rồi... để đấy

Vụ án được điều tra, xét xử lại ở vòng sơ thẩm thứ hai, nhưng vẫn không đủ chứng cứ kết tội anh Tiến. Vì vậy, ngày 10/4/2009, VKSND huyện Hoài Đức đã ra Quyết định số 02/KSĐT đình chỉ vụ án, đình chỉ bị can đối với bị can Đặng Đạt Tiến với căn cứ hành vi của Tiến không cấu thành tội phạm.

Tại quyết định này, VKSND huyện Hoài Đức đã chỉ rõ lý do như sau: “Hành vi của Đặng Đạt Tiến chỉ là vi phạm hành chính, không cấu thành tội phạm”. Nhìn lại quá trình tố tụng vụ án, thấy nhiều quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự đã bị “bỏ qua”, mỗi khâu mỗi bước đều có sự vi phạm nghiêm trọng. Đến nay sự thật vụ án dã sáng tỏ, nhưng các cơ quan tố tụng đã cố tình đùn đẩy, né tránh trách nhiệm bồi thường oan sai trong khi không khó trong việc xác định cơ quan có trách nhiệm giải quyết bồi thường cho công dân Đặng Đạt Tiến.

Theo quy định tại điểm 3 điều 10 của Nghị quyết 388/NQ-UBTV của Quốc hội, và tiểu mục 2.2 mục 2 phần 3 Thông tư liên tịch số 01/2006/TTLT hướng dẫn thi hành Nghị quyết 388 thì VKSND huyện Hoài Đức là cơ quan có trách nhiệm bồi thường thiệt hại, bởi đây là cơ quan xử lý oan sau cùng.

Bao giờ mới được bồi thường?

Hơn 5 năm kể từ ngày mắc oan, nhưng trong lòng Đặng Đạt Tiến vẫn vẹn nguyên nỗi xót xa. Là một thanh niên nông thôn hiền lành chất phác, học xong phổ thông, Tiến tham gia quân ngũ, hết nghĩa vụ thì trở về địa phương và xây dựng gia đình. Gia đình Tiến thuộc diện hộ nghèo của xã, hai vợ chồng tay trắng lấy nhau, con thơ, cuộc sống trăm bề chật vật.

Từ khi xảy ra vụ tai nạn, rồi Tiến bị giam oan, cuộc sống vật chất và tinh thần của gia đình họ càng khốn khó.

Tiến kể rằng, mặc dù biết rõ bản thân mình không có tội nhưng vì tình nghĩa, vợ chồng anh đã vay mượn để hỗ trợ cho gia đình nạn nhân Tường tiền mai táng phí, đến nay số nợ vài chục triệu đồng đó vẫn chưa trả xong. Thế nhưng, ngay cả lúc tưởng chừng như tuyệt vọng nhất, vợ chồng anh vẫn lạc quan, hy vọng công lý sẽ soi rọi.

Gần 2 năm trôi qua kể từ ngày bị kết án oan, anh Tiến vẫn chưa được xin lỗi, minh oan và bồi thường. Vợ chồng anh đã lặn lội khắp nơi kêu oan, đòi công lý nhưng các cơ quan tố tụng huyện Hoài Đức vẫn đùn đẩy trách nhiệm, đến nay chưa cơ quan nào đứng ra nhận trách nhiệm việc khởi tố, bắt giam và kết án oan công dân.

“Nhất nhật tại tù, thiên thu tại ngoại”, thiết nghĩ, VKSND huyện Hoài Đức cần sớm giải quyết việc bồi thường oan sai cho anh Tiến bởi vì đây là việc cần làm ngay của cơ quan tư pháp thời kỳ cải cách tư pháp.

Nguyễn Lê