Sắp hết cảnh chồng chéo!

Năm 2011 được Bộ Nông nghiệp- PTNT chọn là năm chất lượng vật tư nông nghiệp và chất lượng nông sản thực phẩm. Vì vậy, tại hội nghị trực tuyến của Bộ giữa tháng 5 vừa qua, nhiều địa phương phát biểu ý kiến cho rằng, cần khắc phục tình trạng bất cập về quản lý trong lĩnh vực này, Bộ Nông nghiệp đưa ra nhiều giải pháp cụ thể, giúp việc quản lý chất lượng vật tư và an toàn thực phẩm trong nông nghiệp sẽ hết cảnh “cha chung không ai khóc”…

Phát hiện vi phạm chỉ là bề nổi

Tại hội nghị trực tuyến về quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp và an toàn thực phẩm nông, lâm, thủy sản, Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản cho biết, qua triển khai thí điểm kiểm soát chất lượng vật tư nông nghiệp và an toàn thực phẩm nông, lâm, thủy sản tại Thanh Hóa và Tiền Giang; kiểm tra chè tại Yên Bái, Phú Thọ; kiểm tra thủy sản tại 24 tỉnh, thành phố, cho thấy 30% số cơ sở sản xuất kinh doanh vật tư nông nghiệp chưa đạt yêu cầu theo quy định; con số vi phạm ở nhóm sản xuất kinh doanh thủy, hải sản là 60%...Vấn đề quản lý chất lượng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y cũng tương tự. Tại Thanh Hóa, Tiền Giang có đến 68% số cơ sở sản xuất kinh doanh được kiểm tra chưa đạt yêu cầu; cơ sở sơ chế rau, quả tươi là 67%. Đáng lo ngại hơn, trong 200 công ty kinh doanh, 79 cơ sở sản xuất và 29.000 cửa hàng thuốc bảo vệ thực vật trong cả nước, thì hầu hết phải nhập khẩu thuốc BVTV, sau đó sang chiết, đóng gói.

Theo Sở Nông nghiệp- PTNT Hải Phòng, qua kiểm tra, trên địa bàn thành phố có 30% cơ sở sản xuất kinh doanh không đạt yêu cầu, kiểm tra phân bón có 21/60 mẫu của 9/31 công ty sản xuất không đạt yêu cầu; kiểm tra về thức ăn chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản có 21/60 mẫu không đạt chất lượng, phần lớn cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ không có giấy phép và không bảo đảm vệ sinh an toàn thú y. Theo ông Dương Đức Tùng, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp- PTNT, việc phát hiện vi phạm vẫn như "muối bỏ bể" bởi lực lượng thanh tra chuyên ngành của thành phố rất mỏng. Chẳng hạn, mỗi năm, thành phố tiêu thụ gần 88 nghìn tấn phân bón, 93 nghìn tấn thuốc bảo vệ thực vật…nhưng lực lượng thanh tra Sở Nông nghiệp - PTNT chỉ có 5 người. Trong khi đó, nhiều chính quyền địa phương chưa quan tâm đến việc quản lý, kiểm tra thị trường này, vẫn coi đó là trách nhiệm của cơ quan chuyên môn…Đây cũng là tình trạng chung của cả nước. 

Vùng sản xuất rau ở Tú Sơn (Kiến Thụy) còn tình trạng nông dân sử dụng thuốc BVTV tràn lan, ảnh hưởng đến chất lượng nông sản.

Thiếu chế tài xử lý

Tại hội nghị trực tuyến, ông Nguyễn Xuân Hồng, Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật cho biết, Nghị định xử phạt trong lĩnh vực bảo vệ thực vật ban hành từ năm 2003, đến nay đã lạc hậu, mức xử phạt thấp, tính răn đe không cao. Hơn nữa, việc triển khai ở cấp huyện, xã gặp khó khăn do thiếu nhân lực và trình độ hạn chế nên khó giảm tình trạng vi phạm. Nhiều địa phương cũng cho rằng hiện chưa có văn bản quy định riêng biệt về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phân bón. Vì vậy, khi phát hiện sai phạm, cơ quan Nhà nước phải áp dụng quy định của Nghị định 126 năm 2005 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đo lường và chất lượng sản phẩm nhưng mức phạt của Nghị định này chưa đủ sức răn đe. Năm 2007, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị định 95 sửa đổi, bổ sung để nâng cao mức phạt với một số hành vi cụ thể. Nhưng theo quy định mới nhất, mức phạt “kịch khung” với hành vi sản xuất, nhập khẩu phân bón có mức chất lượng thực tế không đạt mức chất lượng theo quy định của pháp luật cũng chỉ từ 9 đến 12 triệu đồng…Chính sự chồng chéo trong quy định và thiếu chế tài xử lý vi phạm về quản lý chất lượng sản phẩm nông, lâm, thủy sản, các địa phương khi phát hiện vi phạm cũng lúng túng trong xử lý.

Sẽ thống nhất đầu mối quản lý

Trước tình trạng này, Bộ Nông nghiệp – PTNT vừa ban hành thông tư số 14 về quy định việc kiểm tra, đánh giá cơ sở sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp và sản phẩm nông, lâm, thủy sản. Theo đó, mức độ vi phạm và mức phân loại cơ sở sản xuất, kinh doanh được phân thành 3 cấp: nhẹ, nặng và nghiêm trọng. Bộ Nông nghiệp- PTNT yêu cầu, việc kiểm tra phải bao gồm cả cấp trung ương, thành phố (tỉnh), huyện và xã. Tức là cơ sở  sản xuất kinh doanh nằm ở đâu, do cấp nào cấp phép sẽ do chính cấp đó quản lý. Ngoài ra, từ ngày 1-7-2011, Luật an toàn thực phẩm chính thức có hiệu lực, quy định trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm về một số đầu mối chính, chấm dứt tình trạng nhiều bộ, ngành cùng quản lý, gây chồng chéo, kém hiệu quả, khó quy trách nhiệm. Vệ sinh an toàn thực phẩm sẽ được kiểm soát theo chuỗi, từ gốc tới tay người tiêu dùng. Đặc biệt, mỗi lĩnh vực trong nông nghiệp sẽ có những quy chuẩn về an toàn thực phẩm riêng biệt, như 34 tiêu chuẩn thú y; 5 tiêu chuẩn thức ăn chăn nuôi; 7 tiêu chuẩn về thủy sản; cơ sở giết mổ, kinh doanh gia súc, gia cầm, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về yêu cầu vệ sinh chung... Ngoài ra, hiện nay, Cục Quản lý chất lượng nông, lâm, thủy sản phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng 2 dự thảo nghị định của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm và Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm; hoàn thiện dự thảo Chiến lược về an toàn thực phẩm đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020 gửi Bộ Y tế…