Sản xuất giống thuỷ sản nước mặn- Lúng túng sản xuất hàng hoá
Hải Phòng hiện là địa phương duy nhất ở phía Bắc sản xuất thử nghiệm giống thủy sản nước mặn thành công, nhất là giống hải sản cao cấp. Tuy nhiên, việc triển khai các mô hình, công nghệ này theo hướng sản xuất hàng hoá chưa phổ biến. Nghịch lý là ở tại trung tâm sản xuất giống thuỷ sản nước mặn lớn nhất miền Bắc mà người nuôi trồng thủy sản Hải Phòng có thời điểm vẫn phải sử dụng giống thuỷ sản nước mặn đưa ra từ các tỉnh miền Trung, nhập lậu từ Trung Quốc chưa qua kiểm định chất lượng.
Mạnh làm mô hình
5 năm qua, Hải Phòng thực hiện thành công 8 đề tài khoa học về sản xuất giống cá nước mặn, nước lợ chất lượng cao. Nhiều cơ sở sản xuất giống thuỷ sản nước mặn thành công trong việc ươm nuôi thử nghiệm các loài cá nước mặn cho giá trị kinh tế cao. Điển hình là trạm nghiên cứu nuôi trồng thuỷ sản nước mặn Cát Bà (Viện nghiên cứu nuôi trồng thuỷ sản 1) ươm nuôi thành công cá song vua, cá song chấm nâu, song chanh, song chuội, song hổ; cá giò, cá hồng Mỹ, cá hồng vân bạc, cá chim vây vàng, tu hài, vẹm xanh, bào ngư. Trước đó, năm 2005, trại giống này sản xuất được giống điệp Tếch- dát, vẹm xanh, trai ngọc nữ và tu hài. Năm 2009, tiếp tục thành công với giống hàu Thái Bình Dương được nhập về từ Ô-xtrây-li-a. Ngoài ra, trại sản xuất tôm giống Cát Bà và Xí nghiệp dịch vụ thủy sản Đồ Sơn sản xuất thành công giống cua biển nhân tạo và giống tôm sú, tu hài. Cùng với thành công hàng loạt đề tài giống thuỷ sản nước mặn, một số trại sản xuất giống của Hải Phòng tự tin chuyển giao công nghệ sản xuất giống tu hài, tôm he Nhật Bản, giống cá bớp , cá giò, cá song cho các tỉnh Phú Thọ, Yên Bái, Quảng Ninh, Thái Bình, Nam Định, Thanh Hoá và một số tỉnh miền Trung. Các đề tài khoa học nghiên cứu, sản xuất theo mô hình thường thành công rất nhanh tại các trại sản xuất. Hải Phòng do vậy cũng là địa phương được các nhà khoa học trong ngành thủy sản lựa chọn là nơi sản xuất thử nghiệm các giống thuỷ sản nước mặn mới…
Lúng túng sản xuất hàng hoá
Thông tin từ vùng trọng điểm nuôi thuỷ sản nước mặn Cát Bà khiến nhiều người lo lắng: “Hiện tất cả trại sản xuất giống thuỷ sản tại đây gần như tạm ngừng hoạt động do con giống sản xuất ra bị chết hàng loạt. Thiệt hại lên đến hàng tỷ đồng… ”. Từ đầu năm đến nay, trại tôm giống Cát Bà đưa hơn 1 tấn tu hài và hơn 1 tạ ốc nhảy bố mẹ vào sinh sản nhưng chưa đưa ra thị trường con giống nào. Lý do: con giống được sinh ra chỉ có thể sống 5 đến 7 ngày là chết hàng loạt. Với 26 bể nuôI, hiện tại chỉ có 2 bể đang hoạt động để giữ con giống bố mẹ, còn lại đều được tháo cạn hoặc cho nước vào xử lý bể. Theo cán bộ của trạm, thất thu ước tính lên đến hơn 300 triệu đồng. Trong khi đó, năm 2008, trại sản xuất và cung ứng cho vùng nuôi 5 triệu tôm Sú, 2 triệu tôm he và 20 vạn tu hài giống. Tại trại giống thuỷ sản của trạm đa dạng sinh học Cát Bà thuộc Viện nghiên cứu hải sản tình hình cũng không sáng sủa hơn. Cùng kỳ này năm ngoái, trạm cung cấp cho vùng nuôi gần 2 triệu con giống tu hài. Nhưng năm nay mới cung cấp ra thị trường chỉ có vài chục nghìn con giống con giống sinh ra đến đâu chết đến đó. Với 1000 m3 bể nuôi ương, hiện chỉ có 80m3 được sử dụng cho sản xuất. Để bảo đảm nguồn giống tu hài cung cấp cho vùng nuôi, đơn vị phải tổ chức sản xuất và đưa con giống từ miền Trung ra. Theo lý giải của các trại giống này, nguyên nhân ban đầu khiến giống thuỷ sản chết hàng loạt do nguồn nước trong khu vực quá ô nhiễm.
Trước tình trạng này, nhiều hộ nuôi thuỷ sản nước mặn tại Cát Bà phải tìm cách “tự cứu mình”. Ông Vũ Văn Huân nuôi thuỷ sản ở Cát Bà lo lắng: “Trước đây, do mua giống thuỷ sản từ các tàu tư nhân của Trung Quốc nhiều, khó kiểm soát được chất lượng nên cá chết hàng loạt. Năm nay, chúng tôi cố gắng chờ nguồn giống sản xuất tại địa phương để nuôi chính vụ. Không ngờ chờ mãi không thấy con giống đâu vì các trạm sản xuất cầm chừng, bởi vậy, nhiều hộ phải chọn mua giống trôi nổi trên thị trường. Đặc biệt là thời điểm bà con nuôi nhiều thì các trại sản xuất của địa phương chưa chủ động cung ứng được con giống. Hiện nhiều hộ nuôi tu hài và nuôi tôm khắc khoải vì thiếu con giống phục vụ sản xuất”.
Cần đẩu tư đồng bộ cơ sở hạ tầng
Theo ông Đào Viết Thuận, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp- PTNT, Hải Phòng mạnh trong sản xuất thử nghiệm, các mô hình sản xuất giống thuỷ sản nước mặn nhưng chưa đủ cơ sở vật chất, đầu tư công nghệ để đưa các mô hình này sang sản xuất hàng hoá. Hàng loạt giống thuỷ sản nước mặn có giá trị kinh tế cao như tu hài, cá song, cá giò, vẹm xanh sản xuất trong mô hình quy mô nhỏ đạt chất lượng tốt, nhưng chưa thể sản xuất đại trà, số lượng lớn quanh năm, mà chỉ vào một số thời điểm nhất định với điều kiện tự nhiên phù hợp. Việc sản xuất giống thủy sản nước mặn theo hướng hàng hóa, quy mô lớn lại đòi hỏi phải đầu tư công nghệ cao, cơ sở hạ tầng tương đối lớn, vượt quá khả năng của các trại nghiên cứu, trại sản xuất thử nghiệm hiện nay. Cùng với đó, các trại sản xuất giống thủy sản nước mặn của Hải Phòng hiện phải đối mặt với khó khăn vì nguồn nước vùng biển Cát Bà đang bị ô nhiễm nghiêm trọng do phát triển nuôi cá lồng bè tràn lan. Việc phát triển nuôi thủy sản nước mặn tự phát, với tốc độ chóng mặt, trong khi chưa có quy hoạch cụ thể khiến việc sản xuất giống thủy sản nước mặn lúng túng, không theo kịp nhu cầu thực tế.
Để sản xuất giống thủy sản đi trước một bước, mở hướng cho nuôi biển bền vững, bên cạnh việc nâng cao năng lực, khả năng nắm bắt công nghệ mới cho các trại sản xuất, thành phố cần chú ý xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển nghề nuôi biển, quy hoạch cho từng vùng nuôi, từ đó, có sự đầu tư đồng bộ về cơ sở hạ tầng cho các trại sản xuất giống, bảo đảm nguồn giống chất lượng phục vụ quy hoạch nuôi của từng vùng…/.
Hoàng Yên