Sân khấu không chuyên Hải Phòng: Truyền thống và đóng góp

Nhiều năm qua, sân khấu không chuyên (SKKC) Hải Phòng luôn duy trì và phát huy được "độ khởi sắc" của mình. Từ những ngày đầu mới giải phóng hay trong thời kỳ giặc Mỹ bắn phá, thành phố đã có nhiều đơn vị duy trì tốt các hoạt động của SKKC như Xi Măng, Cảng Hải Phòng, Nhà máy đóng tàu Bạch Đằng, Công ty ăn uống, Đội kịch Công nhân của Liên đoàn Lao động thành phố. Đội kịch Công an, Bộ đội Biên Phòng Hải Phòng. Và các đội chèo mạnh như Tiên Thắng, Quang Phục...(huyện Tiên Lãng), Quang Trung (huyện An Lão), Cúc Phố, Tân Liên (huyện Vĩnh Bảo) Tú Sơn, Kiến Quốc (huyện Kiến Thụy), Hồng Phong, Quốc Tuấn (huyện An Dương)... Hai quận Ngô Quyền, Lê Chân có Đoàn  Cải lương Tuổi trẻ và Hoa Phượng. Các đội Rối nước Nhân Hòa, Rối cạn Đồng Minh. Các HTX, thôn, làng đều có đội chèo, tuồng, cải lương riêng, hoạt động rất tích cực.

Vở diễn của quận Hải An tham dự Hội diễn sân khấu không chuyên thành phố.

Trong phong trào ấy, đã phát hiện nhiều hạt nhân như Đỗ Ngọc, Nguyễn Chính, Lưu Thao, Như Bình, Tuyết Nga, Văn Hạnh, Vũ Thụy, Hồng Reo, Thúy Là... Nhiều cán bộ lăn lộn với phong trào như Trương Công Lê, Mạnh Thu, Đông Phương... Thời kỳ đó, họ đều "ăn cơm nhà thổi tù và hàng tổng" nhưng chính họ là những nhân tố quan trọng trong việc xây dựng đời sống văn hóa ở cơ quan, địa phương mình. Trong những năm giặc Mỹ bắn phá, nhiều hội diễn  SKKC được tổ chức tại các xã xa xôi. Diễn viên, nhạc công cơm góp, gồng gánh phông màn nhạc cụ cuốc bộ hàng mấy chục cây số mà cứ vui như tết. Nhiều tiết mục sân khấu được diễn ngay trên các trận địa phòng không hay các sân kho. Diễn viên và khán giả như hòa quyện với nhau. Tinh thần lạc quan cách mạng đã góp phần giải phóng tư tưởng, mài sắc ý chí chiến đầu của quân và dân ta.

Từ SKKC, nhiều tác giả trưởng thành và khẳng định chỗ đứng của mình như Trần Tuấn Tiến, Mạnh Thu, Quang Ngọc, Hải Trường, Trọng Ước, Mạnh Thu, vợ chồng  Minh Lượng-Nguyễn Thị Nết, Công Xình...Có nhiều đạo diễn, diễn viên khác của sân khấu chuyên nghiệp đóng góp công sức vào sự phát triển phong trào  SKKC  như Trần Đình Ngôn, các NSƯT Ngọc Thủy, Ngọc Hiền, Xuân Tạo, Kim Yến, Lê Hải, Trần Tường, Trần Đức Sìn, Đỗ Tĩnh, Mạnh Hải, Hoài Thu, Lê Dũng...

Nhiều học sinh khoa sân khấu của trường Trung cấp VHNT Hải Phòng đã chiếm vị trí quan trọng trong hoạt động  SKKC như Thu Hương, Hồng Hạnh, (huyện An Lão), Thanh Giang ( huyện Kiến Thụy)...

Hải Phòng là một trong rất ít địa phương có CLB tác giả, đạo diễn hoạt động bền bỉ và có chất lượng. Đây là những "máy cái" sản xuất kịch bản và dàn dựng vở diễn cho SKKC trong và ngoài thành phố. Trong các cuộc liên hoan sân khấu không chuyên tòan quốc, các cuộc thi kịch bản do Cục Văn hóa tổ chức, đòan Hải Phòng luôn chiếm nhiều giải cao. Nhiều tác giả được các tỉnh bạn biết tiếng và mời cộng tác. Số đông tác giả đều là hội viên Hội NSSK Hải Phòng. Bên cạnh đó, Hải Phòng vẫn duy trì hoạt động của sân khấu thiếu nhi thông qua các cuộc liên hoan sân khấu thiếu nhi, đưa việc dạy hát, múa chèo, diễn cải lương vào trường học qua dự án

“ Sân khấu học đường”

Nhìn lại những thành tựu, đã thấy SKKC Hải Phòng truyền thống và có sự kế tiếp trên nhiều khía cạnh. Thêm nữa, gần đây 5 đòan nghệ thuật chuyên nghiệp (trong đó có 4 đòan hoạt động sân khấu), đã phá bỏ hệ thống sân khấu lưu động, việc đi đến các địa phương xa xôi là hãn hữu, có chăng chỉ chờ các địa phương có lễ hội lên hợp đồng đòan mới về. Tổ chức diễn tại các địa phương là rất khó khăn. Chính vì thế, SKKC giữ vai trò vô cùng quan trọng và cần thiết trong đời sống văn hóa địa phương, góp phần vào sự phát triển chung của sân khấu thành phố./.

 Lưu Đông Á