Sâm Ngọc Linh huyền thoại và sự thực (Kỳ 3): “Thánh địa” sâm quý

(PLVN) - Vì săn lùng gắt gao nên đến nay, sâm Ngọc Linh tự nhiên ngày càng cạn kiệt. Trái lại, với sự chung tay của cộng đồng, chính quyền nên diện tích sâm Ngọc Linh trồng ngày càng mở rộng. Tại tỉnh Kon Tum, việc trồng loại sâm quý này đang tạo công ăn việc làm ổn định cho hàng trăm hộ dân, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển. 
Sâm Ngọc Linh huyền thoại và sự thực (Kỳ 3): “Thánh địa” sâm quý

LTS: Sâm Ngọc Linh là loại sâm thứ 20 được tìm thấy trên thế giới và chỉ xuất hiện ở Việt Nam. Loại sâm này đặc biệt quý hiếm, nó hơn cả sâm Triều Tiên, Trung Quốc, Mỹ và được xem là “thần dược” đối với sức khỏe con người. Hiện tại, sâm Ngọc Linh có giá từ 70 - 150 triệu đồng/kg, nhiều củ sâm lớn có giá lên đến vài trăm triệu đồng/kg.

Về “thánh địa” sâm quý

Hơn 40 năm qua, các nhà khoa học trong và ngoài nước đã chứng minh sâm Ngọc Linh là một trong những loại sâm tốt nhất thế giới do những tính chất đặc biệt nổi trội và trồng ở vùng địa lý đặc thù. Vùng địa lý sâm Ngọc Linh nằm trên núi cùng tên thuộc 2 tỉnh Kon Tum và Quảng Nam, mật độ che phủ rừng trên 70%, có nhiều thung lũng hẹp và sâu. 

Đây cũng là vùng có cả khí hậu nhiệt đới ẩm và khí hậu á nhiệt đới vùng núi cao, rất phù hợp với sự phát triển của cây sâm. Sâm Ngọc Linh được trồng duy nhất trên nhóm đất xám, hình thành tại chỗ, phân bố trên nhiều dạng địa hình. 

Theo Quyết định 2465/QĐ-SHTT ngày 30/7/2018 của Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), tại tỉnh Kon Tum vùng chỉ dẫn địa lý sâm củ Ngọc Linh từ các xã ban đầu được công nhận năm 2016 là Ngọc Lây và Măng Ri (huyện Tu Mơ Rông), nay được mở rộng thêm các xã: Mường Hoong, Ngọc Linh, Xốp (huyện Đăk Glei), Đăk Na, Ngọc Yêu, Văn Xuôi, Tê Xăng (huyện Tu Mơ Rông). 

Đối với tỉnh Quảng Nam, từ xã Trà Linh (huyện Nam Trà My) được công nhận năm 2016, nay mở rộng thêm các xã: Trà Nam, Trà Cang, Trà Dơn, Trà Don, Trà Leng, Trà Lập (huyện Nam Trà My). Hiện nay, diện tích sâm Ngọc Linh trên địa bàn tỉnh này lên đến gần 1.300ha.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, tỉnh Kon Tum có 2/3 diện tích tự nhiên là rừng và đất lâm nghiệp, trong đó cây dược liệu hết sức phong phú, đa dạng với nhiều chủng loại có giá trị kinh tế rất cao như: đảng sâm, ngủ vị tử, đương quy, lan kim tuyến… Nhưng đặc biệt hơn hết là sâm Ngọc Linh. 

Đến nay, tỉnh Kon Tum đã phát triển trên 550ha sâm Ngọc Linh, trong đó Công ty Cổ phần sâm Ngọc Linh Kon Tum có gần 500ha (gọi tắt là Cty Ngọc Linh), Công ty TNHH một thành viên lâm nghiệp Đăk Tô (gọi tắt là Cty Đăk Tô) khoảng 17ha, còn lại là diện tích của người dân trồng.

Ở đây, sâm chủ yếu được trồng dưới những cánh rừng cổ thụ trên đỉnh núi. Trên diện tích đất tương đối bằng phẳng, chúng tôi cảm nhận được cái mát lạnh của không khí trong lành dưới tán rừng. Những luống sâm cong hình mu rùa, rộng 0,8 - 1,0m, cao 0,2 - 0,3m, dài không quá 10m theo hướng đường đồng mức để hạn chế xói mòn. 

Anh A Nhâm ( ngụ thôn Long Láy, xã Măng Ri) cho biết, vườn sâm Ngọc Linh có diện tích 3 sào với 400 gốc sâm, được 4 gia đình trong họ hàng cùng trồng từ năm 2016. “Cây sâm Ngọc Linh có giá trị cao, giúp người dân thoát nghèo, làm giàu chính đáng nên gắn với nghiệp trồng sâm thì phải chịu thương, chịu khó, ăn ngủ cùng với sâm”, anh Nhâm cho biết.

Theo ông A Sinh - Trưởng thôn Pu Tá (xã Măng Ri), thôn có hơn 60 hộ, tất cả đều trồng sâm, hộ ít cũng 100 cây, hộ nhiều thì trên 3.000 cây. Diện tích rừng để trồng sâm trên địa bàn còn rất nhiều, dân cũng mong muốn trồng sâm để đổi đời nhưng ngặt nỗi không có cây giống nên trồng cầm chừng. Cây nào cho quả thì dân chờ chín hái, sau đó tự ươm rồi lấy cây giống để trồng.

Siêu lợi nhuận

Không chỉ người dân khát khao có cây giống để trồng, mà Cty Đăk Tô dù có vườn ươm cây giống nhưng cũng không đủ cung ứng. Với vườn sâm khoảng 17ha, trung bình mỗi năm, Cty này cho thu khoảng 100.000 hạt sâm. Sau khi lấy hạt ươm, tỷ lệ đậu khoảng 70%, chưa đủ nhu cầu sử dụng của Cty nên chưa thể cung cấp giống cho dân, dù người dân rất cần. 

Vườn sâm Ngọc Linh của Cty Ngọc Linh nằm chót vót trên độ cao hơn 2.000m ở vùng núi Ngọc Linh thuộc các xã Tê Xăng và Măng Ri. Hiện tại, Cty này hình thành được gần chục khu vườn với hàng trăm công nhân lao động đang chăm sóc, bảo vệ sâm Ngọc Linh. 

Theo anh A Sỹ (người được Cty Ngọc Linh giao quản lý vườn sâm), công việc trồng sâm nhẹ nhàng, vì cây sâm sinh trưởng phát triển hoàn toàn theo tự nhiên, ít chăm bón, chỉ tốn công nhổ cỏ, ủ mùn, phòng kẻ gian, chuột, chim phá hoại sâm, rất phù hợp với tập quán canh tác của đồng bào nơi đây. 

Người trồng sâm phải phát dọn cây con, đào chặt gốc rễ cây, dọn sạch mặt đất, xẻ luống dọc theo sườn núi rồi bóc lớp mùn phủ lên từng luống một để tăng độ phì nhiêu cho đất. Những chỗ độ mùn thấp, công nhân phải leo lên đỉnh núi hốt mùn từ lớp lá cây, gỗ mục mang về trồng sâm.

Việc bảo vệ sâm khỏi sự nhòm ngó của kẻ trộm và của các loài động vật gặm nhấm mới thực sự nan giải với những công nhân nơi đây. Các công nhân ở đây cho biết, tại các khu vườn sâm đều được dựng các chòi canh và được phân người theo tổ, nhóm chịu trách nhiệm quản lý, bảo vệ thay nhau trực 24/24h để bảo vệ, ngăn ngừa trộm cắp.

Tuy nhiên, đó là với con người, còn các loại động vật tới ăn sâm nhiều vô kể. Mùa sâm ra hoa và hạt chính là thời điểm lũ chuột rừng kéo ra rất nhiều, đi hàng đàn để đột nhập các vườn sâm. Lũ chuột không cắn phá cây sâm mà chỉ mê hạt sâm.

“Công nhân thường trắng đêm canh chuột, không cho chúng phá vườn sâm. Ban ngày thì họ ngủ buổi sáng, buổi chiều đi làm bẫy, hái lá thông và cắt các bao ni lông để bọc trái sâm chống chuột trộm. Thế nhưng, sáng chế này chỉ hạn chế phần nào, bởi lũ chuột tinh ranh nên lần sau sẽ tránh ngay. Đó là chưa kể các loài chim cũng tìm đến để ăn sâm”, anh Sỹ cho biết.

Sâm Ngọc Linh huyền thoại và sự thực (Kỳ 3): “Thánh địa” sâm quý ảnh 1
 Ông Chung bên vườn sâm Ngọc Linh của Cty Đăk Tô.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, vào những năm đầu thập niên 90 của thế kỷ XX, sâm Ngọc Linh chỉ vài trăm ngàn đồng/kg. Biết đây là loại sâm quý, đặc hữu của núi rừng Ngọc Linh nên Cty Ngọc Linh đã thu gom của người dân và gây trồng. 

Sau khi mua được sâm Ngọc Linh tươi, Cty cắt đầu mầm để cấy trực tiếp dưới những tán rừng. Sau khi triển khai, phương pháp này cho kết quả tốt, chỉ 2 năm sau, cây sâm đã ra hoa, cho hạt. Qua nhiều năm, những gốc mầm này đã tạo ra được cả một vườn đầy sâm rộng lớn. Qua thời gian, quy trình nhân giống sâm bằng hạt từ cây đầu mầm và gieo ươm, chăm sóc sâm Ngọc Linh cũng được hoàn thiện.

Năm 2010, UBND tỉnh Kon Tum đã chấp thuận cho Cty Ngọc Linh trồng cây dược liệu và sâm Ngọc Linh dưới tán rừng kết hợp bảo vệ, phát triển rừng với diện tích 5.000ha. 

Đến nay, Cty Ngọc Linh đã trồng gần 500ha, tạo công ăn việc làm ổn định cho hơn 300 người dân tại huyện Tu Mơ Rông. Tất cả họ đều là đồng bào dân tộc thiểu số. Ngoài việc được nhận lương hàng tháng, hàng trăm công nhân này còn nhận 50.000 cây giống, vật liệu để trồng, phát triển trên quỹ đất của Cty. Khi thu hoạch, họ sẽ hưởng 100% giá trị sản phẩm.

Trong khi đó, Cty Đăk Tô hiện đang trả lương hơn 80 lao động biên chế và hợp đồng. Họ là những người vừa khỏe mạnh, vừa trung thực rất phù hợp với nhiệm vụ bảo vệ sâm. 

“Tính khiêm tốn, 1ha sâm trồng 10 năm cho thu hoạch trung bình cỡ 7 tạ củ, trong khi giá sâm ngày càng tăng. Vậy nên, về lý thuyết, nơi nào trồng được sâm Ngọc Linh mà bảo vệ tốt, nơi đó thu hoạch siêu lợi nhuận”, ông Chung cho biết.

Linh Sơn
Cùng chuyên mục
Thơ Thiền Việt Nam (Bài 9): Luận bàn hai chữ “Cuộc đời” trong bài kệ của Thiền sư Pháp Loa

Thơ Thiền Việt Nam (Bài 9): Luận bàn hai chữ “Cuộc đời” trong bài kệ của Thiền sư Pháp Loa

(PLVN) - “Cuộc đời của mỗi con người chỉ như một giấc chiêm bao – vô thường. Nếu không có hiểu biết, không tìm thấy cái ta chân thật, thì dù làm bao nhiêu việc cũng chỉ là làm mộng, bao nhiêu cái biết, cũng chỉ là cái biết hư vọng”, lời luận của Thượng tọa Thích Thanh Điện và TS Phạm Thị Thanh Hương về bài kệ “Thị tịch” của Pháp Loa thiền sư.

Đọc thêm

Hồ Hòa Bình và khát vọng xứng tầm khu du lịch quốc gia

Hồ Hòa Bình và khát vọng xứng tầm khu du lịch quốc gia
(PLVN) - Những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước, bà con các dân tộc tỉnh Hòa Bình và người dân cả nước từng tự hào về “công trình thế kỷ” Thủy điện Hòa Bình tầm cỡ quốc gia, có công suất lớn nhất Đông Nam Á. Hiện nay, chính quyền, cộng đồng doanh nghiệp, người dân cũng đang kỳ vọng về một Khu du lịch Hồ Hòa Bình mang “thương hiệu Quốc gia”, ghi tên vào bản đồ du lịch thế giới.

Bình minh nơi ven trời Tây Bắc

Đường phố Lai Châu rợp cờ hoa chào đón ngày lễ lớn.
(PLVN) - Ở nơi ấy… cuối trời Tây Bắc, có một tỉnh trẻ, một thành phố trẻ đang lặng lẽ vượt lên những khó khăn, những cách trở xa xôi, của đá tai mèo, thiên tai, mưa lũ, nghèo đói và lạc hậu… để xây dựng lên một thành phố nên thơ, một tương lai rộng mở. Ấy là Lai Châu, là “trái tim Tây Bắc” như nhà thơ Trần Mạnh Hảo đã khắc họa trong bài thơ “Gửi Lai Châu”.

Mùa tựu trường, bình về những điểm 10 môn Văn

(ảnh minh họa).
(PLVN) - Dù vẫn còn hãn hữu, có thể nói là đếm trên đầu ngón tay nhưng các kỳ thi Tốt nghiệp THPT vừa qua đã xuất hiện những điểm 10 môn Ngữ Văn. Điều này liệu có bình thường? PLVN ghi nhận một số ý kiến bình giải về câu chuyện này.

Chắp tay, nguyện lòng mình biết bỏ tâm ngã mạn

Chắp tay, nguyện lòng mình biết bỏ tâm ngã mạn
(PLVN) -  Trở về, thường sau bữa sáng với bánh mướt ngon nhất thế gian, tôi sẽ đi thắp hương nơi ban thờ Bụt, nơi nhà Tổ. Đây là giây phút thiêng liêng đã thành nếp, như tiếng thưa “con đã về” mà tôi thường ríu ran từ tấm bé với Mạ Cha.

Bắc Giang: Huyện Lạng Giang triển khai các dự án đầu tư trọng điểm

Quy hoạch chi tiết khu dân cư thôn Hạ
(PLVN) - Thực hiện quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư của tỉnh Bắc Giang, UBND huyện Lạng Giang đã tập trung chỉ đạo các cơ quan, UBND xã Nghĩa Hòa giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án: Xây dựng cơ sở hạ tầng đấu giá quyền sử dụng đất khu cây xăng thôn Bằng, xã Nghĩa Hòa; Khu dân cư Nghĩa Hòa, xã Nghĩa Hòa và Khu dân cư thôn Hạ, xã Nghĩa Hòa, huyện Lạng Giang. Cơ quan chức năng đã tiến hành đền bù, giải phóng mặt bằng đúng quy định pháp luật, đảm bảo kế hoạch đề ra.

Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh - danh tướng có công mở cõi phương Nam

Đền thờ Đức Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh, thuộc Công viên Lịch sử Văn hóa dân tộc, TP HCM.
(PLVN) - Đức Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh (1650 – 1700), bậc tướng quốc tài ba thời chúa Nguyễn Phúc Chu (1675 – 1725), nổi danh với nhiều lần cầm quân dẹp loạn biên cương. Đặc biệt, ông được xem là vị tướng mở cõi phương Nam với việc xác lập chủ quyền cho người Việt tại Nam bộ vào năm 1698, đưa miền đất này chính thức trở thành một phần lãnh thổ Đại Việt, tức Việt Nam ngày nay.

Nguồn gốc tục thờ Chiêu Ứng của người Hoa ở miền Trung và Nam Bộ

Chánh điện Hải Nam Cổ Miếu thờ bài vị 108 anh linh.
(PLVN) - Tại miền Trung và Nam Bộ nước ta có nhiều đền, miếu, hội quán thờ Chiêu Ứng Anh Liệt do cộng đồng người Hoa gốc Hải Nam nói riêng, người Hoa nói chung xây dựng, hương khói. Tín ngưỡng đặc trưng này bắt nguồn từ một sự kiện có thật, đó là vụ án thảm sát 108 thương nhân người Hoa trên vùng biển miền Trung dưới triều vua Tự Đức.

Chùa Cổ Am xứ Nghệ

Cổng chùa Cổ Am ở Nghệ An.
(PLVN) - Chùa Cổ Am không chỉ là danh thắng tâm linh nổi tiếng nhất của vùng phủ Diễn Châu mà còn như là chứng nhân của nhiều giai đoạn lịch sử thăng trầm của Nghệ An nói riêng và nước Việt nói chung.

Ngành Giáo dục Việt Yên tiếp tục khẳng định vị trí dẫn đầu tỉnh Bắc Giang

Đồng chí Nguyễn Quý Dương - Phó Chủ tịch HĐND huyện Trao tặng Bằng khen của UBND tỉnh Bắc Giang cho ngành GD&ĐT huyện Việt Yên
(PLVN) - Năm học 2020-2021 là năm học chuyển giao giữa 2 nhiệm kỳ Đại hội Đảng các cấp: kết thúc các mục tiêu, nhiệm vụ giai đoạn 2016-2020 và là năm học đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ huyện lần thứ XXIII nhiệm kỳ 2020-2025 và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2021-2025.

Giám sát lưu thông hàng hải - thị trường đầy triển vọng

Giám sát lưu thông hàng hải được coi là ngành nghề có nhiều tiềm năng.
(PLVN) - Với việc mật độ tàu bè trên biển ngày càng đông, các hoạt động bất hợp pháp càng lúc càng nhiều, dịch vụ giám sát lưu thông hàng hải đang trở thành một thị trường đầy triển vong, đáp ứng nhu cầu về thương mại, an ninh và cả về mặt chiến lược.

Chuyện về những người phụ nữ Việt Nam tại Morocco

Chiếc cổng Marocco tại Ba Vì (Hà Nội).
(PLVN) - Ngôi làng nhỏ có tên Al - Shinwa ở tỉnh Kenitra, có 7 gia đình với vợ là người Việt Nam kết hôn cùng chồng là công dân Morocco (Maroc). Những người chồng của họ từng là hàng binh hoặc lính đào ngũ gia nhập lực lượng Việt Minh trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Phong thủy và tín ngưỡng thờ thần thánh tại các tứ trấn Việt Nam (Kỳ 6): Khám phá tín ngưỡng thờ thần Huyền Vũ

Núi Cánh Diều tương truyền là nơi thần Thiên Tôn cắm gươm hóa.
(PLVN) - Trong bách thần của tín ngưỡng dân gian Trung Quốc có nhiều vị thần của Đạo giáo. Qua thời gian, từ một thánh thú có biểu tượng rùa - rắn, Huyền Vũ trở thành một vị thần của tín ngưỡng Trung Quốc, rồi thành thần tiên trong Đạo giáo và thành thần của người Việt. Đến nay, những dấu vết, biểu hiện của Đạo giáo có thể tìm thấy trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

Những điều còn mãi

Tình người trong tâm dịch (ảnh: Thành ủy TP Hồ Chí Minh).
(PLVN) - Sau tất cả, chỉ Tình yêu, Tình người, Tình nghĩa là điều còn lại sau khi tất cả đi qua. Và dù, đôi khi có mù quáng, nhưng nó đáng quý khi nó chân thành và thật thà...