Saigon Co.op: Hành trình 37 năm của một thương hiệu đi lên cùng người Việt
Đi lên từ những ngày kinh tế còn bao cấp, Saigon Co.op hôm nay không chỉ là một thương hiệu bán lẻ, mà còn là biểu tượng đặc biệt của mô hình kinh tế hợp tác trong thời kỳ đổi mới
Ngày 12/5/1989, giữa bối cảnh nền kinh tế Việt Nam vừa bước vào công cuộc đổi mới, Saigon Co.op chính thức được thành lập với số vốn điều lệ ban đầu chỉ khoảng 100 triệu đồng.
Từ nguồn vốn khiêm tốn ấy, một mô hình hợp tác xã thương mại non trẻ của TP HCM sau gần bốn thập niên lại có thể phát triển thành hệ thống bán lẻ phủ khắp cả nước, phục vụ hàng triệu lượt khách mỗi ngày và trở thành một trong những doanh nghiệp bán lẻ nội địa lớn nhất Việt Nam.
Nhìn lại hành trình 37 năm của Saigon Co.op không chỉ là nhìn vào sự tăng trưởng của một doanh nghiệp, mà còn là câu chuyện về sức sống của kinh tế hợp tác trong cơ chế thị trường, về khả năng thích ứng của một thương hiệu Việt giữa những biến động dữ dội của nền kinh tế và thị trường bán lẻ hiện đại.
Khởi đầu từ giai đoạn đầy khó khăn của kinh tế hợp tác
Cuối thập niên 1980, khi Việt Nam chuyển đổi từ cơ chế bao cấp sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, khu vực hợp tác xã đứng trước áp lực rất lớn về tồn tại. Nhiều mô hình hợp tác xã hoạt động cầm chừng, thiếu vốn, thiếu cơ chế vận hành phù hợp và mất dần niềm tin của người tiêu dùng. Saigon Co.op ra đời trong bối cảnh đặc biệt ấy.
Với số vốn ban đầu chỉ khoảng 100 triệu đồng, cơ sở vật chất hạn chế, nhân lực ít và gần như chưa có kinh nghiệm vận hành mô hình bán lẻ hiện đại, những ngày đầu của Saigon Co.op là hành trình “vừa làm vừa dò đường”. Khó khăn lớn nhất thời điểm đó không chỉ nằm ở vốn hay cơ sở hạ tầng, mà là bài toán làm sao để mô hình hợp tác xã có thể tồn tại trong cơ chế thị trường đang thay đổi nhanh chóng.
Trong bối cảnh hàng hóa khan hiếm, hệ thống phân phối còn manh mún, Saigon Co.op lựa chọn con đường đi chậm nhưng chắc, xây dựng niềm tin bằng hàng hóa ổn định, giá cả hợp lý và đặt lợi ích cộng đồng lên trên lợi nhuận ngắn hạn. Đó cũng là giai đoạn nhiều cán bộ, nhân viên của đơn vị phải kiêm nhiệm nhiều công việc, tự xoay xở nguồn hàng, tổ chức bán hàng và từng bước xây dựng mạng lưới phân phối từ con số gần như bằng không.
Bước ngoặt mang tên Co.opmart
Năm 1996, siêu thị Co.opmart Cống Quỳnh đầu tiên ra đời được xem là bước ngoặt quan trọng trong hành trình phát triển của Saigon Co.op.
Ở thời điểm ấy, khái niệm “siêu thị hiện đại” còn khá mới với phần lớn người tiêu dùng Việt Nam. Thị trường bán lẻ vẫn chủ yếu dựa vào chợ truyền thống và các cửa hàng nhỏ lẻ. Việc đầu tư mô hình siêu thị được xem là quyết định táo bạo.
Nhưng chính bước đi đó đã tạo nền móng cho sự chuyển mình của Saigon Co.op từ một liên hiệp hợp tác xã thương mại sang hệ thống bán lẻ hiện đại quy mô lớn.
Từ vài điểm bán ban đầu, Saigon Co.op dần mở rộng hệ thống với nhiều mô hình như Co.opmart, Co.opXtra, Co.op Food, Co.op Smile, Finelife… hiện diện tại hàng chục tỉnh, thành phố trên cả nước.
Nếu những năm đầu chỉ hoạt động với nguồn lực hạn chế, thì đến nay Saigon Co.op đã sở hữu mạng lưới hàng trăm điểm bán, phục vụ khoảng 1 triệu lượt khách mỗi ngày, trở thành một trong những hệ thống phân phối hàng Việt lớn nhất cả nước.
Từ bán lẻ truyền thống đến hành trình “xanh hóa” hệ thống
Không chỉ tập trung mở rộng quy mô, nhiều năm qua Saigon Co.op còn là một trong những doanh nghiệp bán lẻ nội địa sớm triển khai các hoạt động liên quan đến tiêu dùng xanh và phát triển bền vững.
Tại hệ thống siêu thị Co.opmart, Co.opXtra và Co.op Food, nhiều chương trình giảm sử dụng túi nilon, khuyến khích khách hàng sử dụng túi môi trường, túi tự hủy sinh học và sản phẩm thân thiện môi trường đã được triển khai liên tục.
Các chiến dịch như: “Tiêu dùng xanh” , “Gia đình Việt - Đại sứ xanh” , "Tự mang túi - Mua sắm chuẩn Xanh", “Mang túi môi trường khi mua sắm” , “Ngày không túi nilon”, Đổi rác tái chế lấy quà, Thu cũ đổi mới… được tổ chức thường xuyên nhằm thay đổi thói quen tiêu dùng của người dân.
Đặc biệt, chương trình “Tiêu dùng xanh” do Saigon Co.op phối hợp tổ chức nhiều năm qua đã trở thành một trong những chiến dịch cộng đồng tiêu biểu về bảo vệ môi trường trong lĩnh vực bán lẻ.
Không chỉ dừng ở hoạt động tuyên truyền, Saigon Co.op còn tăng tỷ lệ hàng hóa đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, OCOP, ưu tiên sản phẩm xanh, sản phẩm hữu cơ và hàng Việt có truy xuất nguồn gốc rõ ràng.
“Lá cờ đầu” của bán lẻ nội địa
Suốt nhiều năm, Saigon Co.op được xem là một trong những “lá cờ đầu” của bán lẻ nội địa trước làn sóng cạnh tranh mạnh mẽ từ các tập đoàn nước ngoài. Trong khi nhiều thương hiệu chọn phát triển ở phân khúc cao cấp, Saigon Co.op kiên trì với chiến lược gắn chặt đời sống dân sinh, tập trung vào nhu cầu thiết yếu của số đông người tiêu dùng.
Điều làm nên khác biệt của Saigon Co.op không nằm ở sự hào nhoáng của mô hình bán lẻ, mà ở khả năng len sâu vào đời sống đô thị lẫn nông thôn, duy trì ổn định giá cả và xây dựng niềm tin bằng chất lượng hàng hóa.
Ở nhiều thời điểm biến động của thị trường, đặc biệt giai đoạn dịch COVID-19, vai trò của Saigon Co.op càng được thể hiện rõ. Khi chuỗi cung ứng đứt gãy, nhiều địa phương giãn cách kéo dài, hệ thống bán lẻ này trở thành một trong những kênh cung ứng hàng thiết yếu quan trọng cho người dân TP.HCM và các tỉnh phía Nam.
Không chỉ làm nhiệm vụ kinh doanh, Saigon Co.op còn tham gia sâu vào các chương trình bình ổn giá, hỗ trợ tiêu thụ nông sản, kết nối hàng Việt và nhiều hoạt động an sinh xã hội.
Giữ bản sắc hợp tác xã giữa áp lực cạnh tranh mới
Thị trường bán lẻ hiện nay đang thay đổi mạnh dưới tác động của thương mại điện tử, chuyển đổi số và xu hướng tiêu dùng đa kênh. Điều này đặt Saigon Co.op trước áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.
Tuy nhiên, thay vì chạy đua bằng tốc độ mở rộng đơn thuần, Saigon Co.op lựa chọn hướng đi thận trọng hơn, củng cố chuỗi cung ứng, nâng cao chất lượng dịch vụ, đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển theo hướng bền vững.
Những năm gần đây, đơn vị chú trọng đầu tư hệ thống logistics, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát an toàn thực phẩm và phát triển hệ sinh thái bán lẻ đa mô hình nhằm thích ứng với thay đổi của thị trường.
Đáng chú ý, dù vận hành theo cơ chế thị trường hiện đại, Saigon Co.op vẫn giữ định hướng cốt lõi của mô hình hợp tác xã: phát triển gắn với lợi ích cộng đồng và hỗ trợ hàng Việt. Đó cũng là điểm khác biệt giúp thương hiệu này duy trì vị thế riêng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
Bài toán của Saigon Co.op không chỉ là tăng trưởng, mà còn là làm sao tiếp tục giữ được bản sắc của một thương hiệu bán lẻ Việt đi lên từ tinh thần hợp tác xã. Bởi sau cùng, giá trị lớn nhất mà Saigon Co.op tạo dựng suốt 37 năm qua không chỉ nằm ở quy mô hệ thống hay doanh thu, mà ở niềm tin của người tiêu dùng đối với một thương hiệu luôn gắn sự phát triển của mình với lợi ích cộng đồng.