Sách 'Thiền ở ngay tại đây' với góc nhìn sâu sắc về thiền và đời sống tỉnh thức

Buổi giao lưu “Một trong muôn một: Thiền ở ngay tại đây” tại Hà Nội với sự góp mặt của Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách, nhân dịp ra mắt cuốn sách “Thiền ở ngay tại đây - Những câu chuyện giáo huấn và giai thoại của Shunryu Suzuki”.

Với nền tảng là một tiến sĩ vật lý từng làm việc nhiều năm tại Đức, đồng thời là tác giả, dịch giả của nhiều ấn phẩm về triết học, khoa học và Phật học, ông mang đến góc nhìn dung hòa giữa khoa học hiện đại và đời sống tinh thần.

Tác phẩm không trình bày thiền như một hệ thống lý thuyết khô khan mà qua những mẩu chuyện ngắn giản dị, trực tiếp và giàu sức gợi. Một lời dạy nổi tiếng trong sách viết: "Khi bạn thấy một chiếc lá rơi, bạn có thể nói: Ồ, mùa thu đã đến! Một chiếc lá không chỉ là một chiếc lá; nó biểu hiện cho toàn bộ mùa thu".

Tinh thần ấy cũng là cốt lõi của chủ đề “Một trong muôn một” mỗi cá nhân tuy nhỏ bé nhưng luôn mang trong mình toàn thể; mỗi hành động, mỗi ý niệm đều có khả năng lan tỏa trong mạng lưới tương duyên của đời sống.

Ông Nguyễn Tường Bách cho rằng, câu nói “Thiền ở khắp tất cả mọi nơi. Nhưng đối với bạn, thiền ở ngay tại đây” được trích từ cuốn "Thiền ở ngay tại đây của Thiền sư Shunryu Suzuki" là một lời nhắc mang tính thời sự.

Trong bối cảnh thời đại số, khi con người dễ rơi vào tình trạng phân mảnh chú ý và mất kết nối với nội tâm, thông điệp ấy càng trở nên thiết thực. Thiền, theo ông, không phải điều gì xa xôi hay huyền bí, mà là khả năng trực nhận chính mình trong từng khoảnh khắc đời sống thường ngày.

Ông cho rằng sự tỉnh thức không bắt đầu từ những điều lớn lao, mà từ việc nhận ra những trạng thái rất cụ thể như mình đang căng thẳng, đang so sánh hay đang lo lắng. Khi có sự nhận biết ấy, con người sẽ có thêm lựa chọn trong cách ứng xử trước hoàn cảnh, thay vì phản ứng theo thói quen hay quán tính.

Theo ông, thiền không phải là học thêm điều gì mới lạ mà là quá trình dọn dẹp tâm trí để ánh sáng tự nhiên có thể soi rọi.Trước câu hỏi của khán giả về việc làm sao thiền giữa nhịp sống bận rộn, Tiến sĩ nhấn mạnh: hãy thiền bằng sự hồn nhiên, đừng biến thiền thành một mục tiêu áp lực.

Ông ví việc tu tập như trồng cây: người trồng chỉ cần chăm sóc và tưới nước đều đặn, còn sự lớn lên diễn ra theo quy luật tự nhiên. Khi ngồi xuống, chỉ cần tĩnh lặng, hít thở và quan sát những gì đang diễn ra trong hiện tại, đó đã là thiền.

Đề cập đến thực trạng nhiều người trẻ rơi vào trạng thái lạc lõng, căng thẳng trong bối cảnh công nghệ và AI phát triển nhanh chóng, Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách nhắc đến tầm quan trọng của việc nhìn lại. Theo ông, nhiều nỗi đau hiện tại thực chất là những phần mềm lỗi từ quá khứ hoặc tổn thương chưa được chữa lành. Thay vì trốn chạy vào thế giới ảo, việc quay về quan sát hơi thở và thấu hiểu chính mình sẽ giúp mỗi người nhận ra giá trị và vị trí của mình trong tổng thể đời sống.

Từ nền tảng khoa học đến nghiên cứu Phật học, nhà văn, TS Nguyễn Tường Bách cho rằng sự trưởng thành không bắt đầu bằng việc phủ nhận mình, mà từ khả năng tỉnh thức trong hiện tại.

Trong nhịp sống hiện đại, khi guồng quay công việc và mạng xã hội liên tục thúc đẩy con người phải thay đổi, phải tốt hơn và phải thành công nhanh hơn, không ít người rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài. Những thông điệp về “phiên bản tốt hơn”, “bứt phá giới hạn” xuất hiện dày đặc, nhưng đi kèm với đó là cảm giác thiếu hụt và áp lực vô hình.

Thông điệp được Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách gửi gắm rất giản dị: hạnh phúc không nằm ở tương lai hay một nơi xa xôi nào đó. Chỉ cần dừng lại, lắng nghe và thấu hiểu, mỗi người có thể nhận ra thiền ở ngay tại đây.