Sách lậu- Càng chống, càng sống khỏe
Hội thảo “Sách vi phạm bản quyền các nhà xuất bản nước ngoài- thực trạng và giải pháp phòng, chống” vừa diễn ra tại thành phố Hồ Chí Minh đưa ra một con số báo động về tình trạng sách lậu ở Việt
Càng tẩy chay càng đa dạng…
Mục tiêu đưa ra cũng là quyết tâm của những nhà quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ văn hóa: tẩy chay sách lậu. Điều này được hô từ cách đây lâu lắm, nhưng hình như càng hô, vấn nạn sách lậu lại ngày càng nóng bỏng. Con số 90% số sách bằng tiếng nước ngoài chưa phải là tất cả. Còn vô vàn đầu sách trong nước cũng được in lậu và phát hành tràn lan. Những đô thị lớn như thủ đô Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh nhiều đã đành, các địa phương cũng vô vàn sách lậu. Dễ dàng nhận thấy sách in không sắc nét, chất lượng giấy xấu, lem nhem, bìa có chỗ xộc xệch… có mặt ở khắp nơi, thậm chí tại hiệu sách có tiếng tăm. Điều cơ bản – loại sách đó vẫn được bán với giá in bìa. Chỉ có một vài địa chỉ bán chiết khấu % đúng như “giá làng” đối với sách lậu.
Nhưng vấn đề lớn hơn trong tình trạng sách lậu tràn lan hiện nay là không chỉ các cơ sở in sao nhỏ, lẻ, mà ngay cả một số nhà xuất bản quen thuộc cũng vi phạm bản quyền về in sao sách nước ngoài.
Tưởng rằng “khuất mắt trông coi”…
Không chỉ các nhà xuất bản như Đồng Nai, Nhà sách Quỳnh Mai, mà một số “đại gia”NXB Lao động, NXB Thanh niên cũng bước vào vòng vi phạm. Nhiều năm qua, tình trạng in lậu sách nước ngoài tràn lan mỗi lúc một thách thức các nhà quản lý. Ngay cả khi Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 158 của Công ước Berne về bảo vệ tác quyền các tác phẩm văn học và nghệ thuật (gọi tắt là Công ước Berne) vào ngày 26-10-2004, sách lậu vẫn mỗi ngày một nhiều bày bán khắp nơi và nhiều điểm phát hành khác. Việc một số “đại gia” trong làng xuất bản bắt đầu bị hầu kiện về vi phạm bản quyền, báo hiệu sự bắt đầu chiến dịch “tẩy chay” sách lậu. Nhưng để làm được hiệu quả, có lẽ còn cần khá nhiều thời gian.
Ông Nguyễn Huy Bang, cán bộ Cục xuất bản (Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) cho rằng, có nạn sách vi phạm bản quyền là do một số nhà xuất bản trong kế hoạch đăng ký xuất bản sử dụng kiểu sách “đội mũ, tức không ghi rõ tên sách mà chỉ ghi chung là tủ sách rồi khi có dấu xác nhận, họ in nhái sách theo ý họ. Do vậy cơ quan chức năng khi xem xét đăng ký xuất bản cần xét kỹ danh mục, đặc biệt chú ý đến sách nước ngoài đã đăng ký bản quyền ở Việt
Người mua quyết định sự sống -chết của sách lậu
Người viết bài này chợt nhớ đến một nhà sách khá có tiếng ở Hải Phòng cách đây hàng chục năm. Họ in sao sách lậu công khai kinh doanh các xuất bản phẩm phục vụ các trung tâm đào tạo ngoại ngữ. Có cơ sở in sao quy mô và còn trở thành “thương hiệu”. Sách ngoại ngữ các thứ tiếng, truyện dịch, sách dịch… đều được in lậu và phát hành lậu. Nhưng mặc nhiên được đón nhận mà không một ý kiến phàn nàn. Cũng vì, giá của sách lậu rẻ hơn sách chính thống. Còn những người in sách lậu, cứ ngang nhiên, thoải mái vi phạm. Một phần họ nghĩ, in sách nước ngoài sẽ “khuất mắt trông coi” vì các nhà xuất bản đều ở rất xa. Ai đến tận Việt
Chiến dịch “tẩy chay” sách lậu muốn thành công phải tập trung vào việc thay đổi nhận thức của người mua, bạn đọc. Và nữa, nghiên cứu các phương án hạ giá thành sách “chính thống” để sách lậu không còn lợi thế về giá trên thị trường. Cùng với việc phá tính cạnh tranh về giá, cần có những kinh nghiệm giúp người mua phân biệt sách giả, sách thật, sẽ là phương án tốt nhất để dần đào thải sách lậu ra khỏi thị trường xuất bản phẩm hiện nay.
Phong Phong