Rộn ràng mùa Xuân “Báo Đảng- người bạn của chúng ta”

Đó là chào mừng kỷ niệm 40 năm và 45 năm Ngày Báo Hải Phòng hằng ngày xuất bản số đầu những năm 1997, 2002 (tại Nhà hát thành phố), chào mừng thành công Đại hội thi đua toàn quốc Hội Nhà báo Việt Nam năm 2000 tại Nhà hát lớn Hà Nội. Tạo được sức sống bền lâu cho ca khúc này, có những chuyện “bếp núc” không phải ai cũng biết.

Bắt đầu từ ca từ và tên bài hát

Ca từ của bài hát rất mộc mạc. Nó bắt nguồn từ tình cảm của nhạc sĩ Ngọc Hải - người được nhà báo Kim Toàn, Tổng biên tập “đặt hàng” sáng tác nhân dịp kỷ niệm 40 năm Ngày Báo Hải Phòng  hằng ngày xuất bản số đầu năm 1997. Cảm hứng của một CTV gắn bó nhiều năm với Báo Hải Phòng giúp ông viết ra những nốt nhạc tươi vui theo nhịp 3/4 với  lời hát thật tự nhiên:

“Mùa xuân, mùa xuân, rộn ràng về trong hương biển

Chúng ta cùng hát mừng Báo Hải Phòng náo nức tuổi bốn mươi

 ............................”

Bài hát được đăng vào chuyên trang 21-3-1997 và được cán bộ, phóng viên, cộng tác viên biểu diễn lần đầu tại Nhà hát thành phố. Nhưng, ngay trong quá trình tập luyện tại sân khấu Nhà Văn hoá trung tâm (nay là Trung tâm Văn hoá thành phố), bài hát vẫn được điều chỉnh, bổ sung.  Về ca từ, do chọn hình thức ca múa cảnh, nên chỉ lời 1 không đủ. Với tư cách người viết lời bình và dẫn dắt  chương trình, tôi  “bị” nhạc sĩ Ngọc Hải đề nghị viết lời 2 ăn nhập với lời 1 về ý nghĩa  tờ báo “kết nối bạn bè và ấm áp tình người”, vừa là bạn của mọi người, mọi nhà, vừa  phát triển đi lên với sức sống bắt đầu từ  mùa xuân mới. Đồng thời phát hiện nếu để nguyên mấy chữ “náo nức tuổi 40” như nhạc sĩ Ngọc Hải thì ca từ sẽ gò bó, nên tôi đề nghị được sửa là “náo nức đầy sức xuân”, tức là dù có kỷ niệm vài trăm năm Báo Hải Phòng hằng ngày xuất bản số đầu thì bài hát vẫn không cũ. Rất hay là cả nhạc sĩ Ngọc Hải và Tổng biên tập Kim Toàn đều nhất trí với đề nghị này. Lại thêm lúc đó có nhạc sĩ Lương Nguyên đang làm  chương trình “CLB Bạn yêu nhạc ở Hải Phòng” và nhạc sĩ Văn Dung từ Hà Nội xuống cũng trực tiếp xem chúng tôi tập và tham gia những ý kiến “đắt”. Nhạc sĩ Lương Nguyên có ý rất hay: Nên đặt tên bài hát  là “Báo Đảng- người bạn của chúng ta”, vì xét cho cùng Báo Hải Phòng cũng như báo chí cách mạng Việt  Nam đều là tờ báo Đảng. Hát hay, dựng khéo có khi lại là “báo ca”cho các báo đấy!

Vậy là, khi được kiểm chứng qua thực tế biểu diễn và sự góp ý tập thể, bài hát đã có được hoàn chỉnh với giai điệu nhịp nhàng, ca từ dễ nhớ và  cái tên rất đỗi thân thương như bây giờ “Báo Đảng- người bạn của chúng ta”.

Và những yếu tố làm nên sức lan toả

Cần khẳng định là bài hát này không dành cho đơn ca, song ca hoặc tốp ca thuần tuý. Để có  được sức lan toả đầy sức xuân của tờ báo “là bạn của mọi người, mọi nhà” thì cần biểu đạt nó dưới một hình thức khác. Hoặc là hợp xướng có múa phụ họa, hoặc là ca múa cảnh kết hợp với lời bình. Ở cả hai hình thức này, cần nhất là lực lượng biểu diễn đông, trang phục phù hợp. Sau đó là các thủ pháp sân khấu cần thiết khác như biên đạo múa, động tác thể hiện lúc hát, lúc diễn, lời bình và dẫn dắt chương trình.

Tôi muốn nói đến sự công phu ở hình thức ca múa cảnh. Xuyên suốt chương trình là bài hát “Báo Đảng người bạn của chúng ta” với  40 người hát, 12 người trong nhóm múa trong các chương Báo Đảng đến với mọi người, đến với mọi nhà, trưởng thành cùng thành phố; Những bước tiến của tờ báo các thời kỳ; Những người làm báo gắn bó với quê hương. Đan xen các chương là 5 ca khúc, 3 múa minh họa, nhất là các môn thể thao như bơi thuyền rồng trên biển, chọi trâu Đồ Sơn, Vật dân tộc và múa rối. Nhiệm vụ của tôi là viết toàn bộ lời bình cho các chương, trong đó khái quát chặng đường xây dựng và trưởng thành của tờ báo mà không phụ thuộc vào báo cáo. Tôi đã viết tổng số 41 câu trong phần lời bình cho cả 3 chương và theo sát những quy định của đạo diễn lúc nào thì dạo nhạc, lúc nào thì vuốt theo nhạc kết, nhạc dạo đầu. Hai giọng đọc Văn Thuỳ, Quỳnh Nga thể hiện lời bình rất truyền cảm. Còn biên đạo múa Đức Trọng lại rất tinh tế khi kết hợp ăn ý giữa lời bình với vũ đạo một số cảnh chính hoặc chuyển cảnh gây hiệu ứng tốt đẹp từ phía người nghe. Như  cảnh Báo Hải Phòng những năm tháng chiến tranh “Vượt qua đạn bom đưa tin thắng trận/ Những dòng chữ làm nức lòng người mặt trận ấm áp nghĩa hậu phương thúc giục lòng người”; Hoặc hình ảnh: “Trên trang báo những nụ cười toả sáng/ Một Hải Phòng tràn ngập sức thanh xuân/ Một Hải Phòng bay lên tự tin/ Khơi nét đẹp từ chiều sâu văn hoá” trong sự rộn ràng của giai điệu “Thành phố chúng ta nhà máy chúng ta” và  màn múa lễ hội chọi trâu Đồ Sơn truyền thống

Trong đội hình biểu diễn, đặc sắc là có thêm nhân vật đóng vai nhà báo. Nhân vật này không diễn mà chỉ đeo máy ảnh và thực hiện một số động tác theo chỉ đạo của biên đạo múa Đức Trọng.  Ban Biên tập và nhiều cán bộ, phóng viên cơ quan vừa trực tiếp tham gia, vừa nhận xét, góp ý rất cụ thể, sát thực tế vào nội dung, hình thức chương trình. Do vậy, dù không có khói lửa và âm thanh của bom đạn, nhưng qua âm nhạc, vũ đạo, lời bình..., các đại biểu dự lễ kỷ niệm vẫn thấy rưng rưng cảm động về một chặng đường gian khổ và sự phát triển cũng như ảnh hưởng sâu rộng của Báo Hải Phòng đối với bạn đọc trong và ngoài thành phố.

Cảm xúc này vẫn lặp lại đối với giới báo chí, các đại biểu Hà Nội khi xem tiết mục “Báo Đảng- người bạn của chúng ta” tại Nhà hát lớn Hà Nội ở hình thức hợp xướng có tốp múa phụ họa. Lần này là biên đạo múa Quốc Đông- CTV ở trường Trung học VHNT chỉ đạo tốp múa sử dụng 6 dải lụa 6 màu và các động tác mềm mại, linh hoạt cùng với lời hát của dàn hợp xướng diễn tả nổi bật  chủ đề Báo Đảng là người bạn của mọi người, mọi nhà. Lực lượng tham gia biểu diễn lên tới gần 60 người là cán bộ, phóng viên các phòng nghiệp vụ, các CTV là học sinh trường Trung học VHNT thành phố, trong đó có 40 người trong dàn hợp xướng. Nhà báo Kim Toàn sau khi phát biểu, đứng ngay vào hàng giữa cùng hát với anh em.

Về trang phục trong dàn hợp xướng khi biểu diễn tại Nhà hát lớn Hà Nội, chương trình quy định nữ mặc áo dài đỏ, nam quần thẫm màu, áo sơ mi trắng. Tốp múa trang phục nhiều sắc màu hơn một chút. Còn khi là ca múa cảnh, trang phục  được bổ sung thêm tới 16 bộ váy áo liền ba màu, 2 bộ hải quân, 3 bộ lục quân, 1 bộ chài lưới, 2 bộ nam nữ công nhân, 4 bộ bưu điện, 1 bộ người bán báo.

Như vậy có thể thấy chung quanh một bài hát ngắn và có cảm giác rất dễ viết lời là cả một sự đầu tư nghiêm túc, chi tiết về nhiều mặt. Sẽ không thể có được những yêu cầu cụ thể cả từ từng bộ trang phục, đường nét vũ đạo nếu như người đạo diễn - nhạc sĩ Ngọc Hải và Ban biên tập không xác định dứt khoát về hình thức thể hiện bài hát. Bên cạnh đó, cách làm bài bản của chuyên nghiệp được vận dụng vào một tiết mục trong “sân chơi nghiệp dư” quả đã tạo ra sự thành công, sức lan toả ấn tượng của “Báo Đảng- người bạn của chúng ta”. Trên hết, đó là sự hết mình của tất cả các thành viên tham gia chương trình  khi đã hát, đã múa với niềm tự hào về tờ báo Đảng, nhất là  các CTV là nhạc sĩ, biên đạo múa, các em học sinh nghệ thuật. Hôm lên Hà Nội, 3 chuyến xe đều tràn ngập lời ca, tiếng hát. Niềm hưng phấn khiến mọi người hát say sưa cả lúc đi lẫn lúc về. Tất cả đều có chung cảm nghĩ trong khi các tiết mục khác đều về tình yêu quê hương, các ca khúc cách mạng, thì sự xuất hiện của bài hát “Báo Đảng người bạn của chúng ta” mộc mạc nhưng truyền cảm, phản ánh đúng chất văn nghệ về ngành mình, nghề mình... Xuân này bài hát tròn 10 tuổi,  càng có ý nghĩa khi Báo Hải Phòng kỷ niệm 50 năm Ngày xuất bản số hằng ngày đầu tiên (21-3-1957 - 21-3-2007). Và cũng như chúng tôi, thành công của bài hát mãi còn là kỷ niệm đẹp về một cách làm văn nghệ không chuyên trong lòng các CTV những ngày tháng ấy.

Anh Thơ