Rình rập nguy cơ cháy rừng

Hải Phòng có hơn 23 nghìn ha rừng bao gồm rừng đồi núi, rừng ngập mặn phân bố ở các quận, huyện: Kiến An, Đồ Sơn, Thủy Nguyên và Cát Hải tạo nên những “lá phổi xanh” của thành phố. Theo thống kê của Phòng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy, trong năm 2009 xảy ra 7 vụ cháy rừng, thiệt hại 7 ha. Trong mùa hanh khô sắp tới, những khu rừng ít ỏi trên địa bàn thành phố tiếp tục đối mặt với nguy cơ cháy.

Mong manh trước “giặc lửa”
Tại những địa phương như Kiến An, Đồ Sơn, Thủy Nguyên và Cát Hải, rừng phân phố rải rác, chủ yếu tập trung trên khu vực đồi núi. Đặc biệt, rừng tự nhiên tập trung ở khu vực Vườn quốc gia Cát Bà-Cát Hải chủ yếu phân bố trên những triền đồi, núi có độ dốc lớn và có nhiều loài, lớp thực vật xen kẽ. Tới Vườn quốc gia Cát Bà dễ nhận thấy nhiều lớp lá, cành khô của các loài cây như cỏ, tre, nứa, thông…rụng xuống tạo thành lớp chất dễ cháy nguy hiểm dưới gốc cây, tán lá. Mặt khác, rừng ở các địa phương xen kẽ khu dân cư, nhất là ở khu vực chung quanh triền đồi Thiên Văn (Kiến An), phường Vạn Hương (Đồ Sơn), Núi Đèo (Thủy Nguyên), các xã Hiền Hào, Xuân Đám, Vườn quốc gia Cát Bà (Cát Hải). Trong quá trình sử dụng lửa sinh hoạt, sản xuất của người dân như đốt cỏ, dọn vườn nếu không kiểm soát dễ dẫn đến nguy cơ cháy rừng.

Rừng sinh thái Kiến An- một trong những là phổi của thành phố rất cần được bảo vệ, nhất là khi mùa khô.                                                    Ảnh: GC

Một số vụ cháy xảy ra do việc có nhiều nghĩa trang, đền, miếu nằm xen kẽ trong các khu rừng. Vào các ngày lễ, dịp lễ hội, cúng giỗ, người dân thường mang hương, tiền vàng đến đốt dễ gây cháy lan sang khu rừng ngay sát đó. Ngày 7-11-2009, tại cánh rừng đặc dụng thuộc đồi Ba Đì (Đồ Sơn) xảy ra vụ cháy rừng nghiêm trọng, nguyên nhân do người dân đốt vàng mã, thắp hương khi đi thăm mộ, đã vô ý để tàn lửa rơi xuống đất. Chỉ từ một đốm lửa nhỏ do thắp hương đã làm cháy rụi khoảng 2,6ha rừng: Hàng trăm cán bộ, chiến sĩ phòng cháy chữa cháy phối hợp với cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng 38, Trung đoàn 50… đưa toàn bộ phương tiện chữa cháy hiện có ra ứng cứu, trong 2 giờ đám cháy mới được dập tắt.
Tại các khu rừng có đông khách du lịch lui tới như Vườn quốc gia Cát Bà, đồi Thiên Văn, các ngọn đồi khu vực quận Đồ Sơn mỗi ngày có hàng trăm lượt khách tới cắm trại, vui chơi, ngắm cảnh. Khi tới các khu rừng này, khách du lịch thường vứt tàn thuốc vô tội vạ, thậm chí để đáp ứng nhu cầu ăn uống của du khách, một số người dân địa phương còn mang cả bếp đến nấu ăn ngay trong rừng dễ dẫn đến nguy cơ cháy rừng.

Xem nhẹ phòng ngừa cháy rừng
Tại các địa phương có rừng trên địa bàn thành phố đều thành lập Ban chỉ đạo Phòng cháy chữa cháy rừng các cấp nhưng việc triển khai hoạt động của Ban chỉ đạo cấp cơ sở còn lúng túng, chưa có sự phối hợp đồng bộ của các lực lượng chức năng. Ở một số đơn vị, địa phương thành lập  Ban chỉ đạo phòng cháy, chữa cháy (PCCC) rừng nhưng… chẳng biết chỉ đạo ai vì không có tổ, đội PCCC rừng chuyên trách hoặc bán chuyên trách. Hiện, nhiệm vụ PCCC rừng được giao cho lực lượng kiểm lâm làm chủ lực, tuy nhiên lực lượng kiểm lâm rất mỏng, hoạt động nghiệp vụ PCCC còn nhiều hạn chế. Một số địa phương thực hiện việc khoán rừng cho các hộ dân với cơ chế đồng thời trông coi, bảo vệ, tuy vậy cơ chế khoán còn nhiều bất cập chưa phát huy hiệu quả, tác dụng của việc huy động sức mạnh tổng hợp phòng, chống cháy rừng.
Một trong những hạn chế của công tác phòng, chống cháy rừng là ý thức của người dân rất kém. Nhiều người coi việc phòng, chống cháy rừng là của các ngành chức năng Nhiều người chứng kiến vụ cháy rừng thảm thực vật tại núi Cột Cờ (Kiến An) đầu năm 2010, nhưng trước câu hỏi: “Nhà anh ở ngay đây, sao không tham gia dập lửa?”, một người dân ở khu vực này thản nhiên: “Đã có lực lượng chữa cháy rồi, một lát nữa nếu họ (công an, quân đội) không dập được lửa, tôi còn chạy về nhà di chuyển đồ đạc”. Đó chỉ là một trong nhiều ví dụ về thái độ thờ ơ với trách nhiệm phòng, chống cháy rừng của người dân địa phương.
Một trong các biện pháp kỹ thuật an toàn PCCC rừng cơ bản được các địa phương và Vườn quốc gia Cát Bà thực hiện là xây dựng các đường băng cản lửa trắng và đường băng cản lửa xanh. Đây là các khu vực được phát quang hoặc trồng các cây xanh, khó cháy để cản lửa khi xảy ra cháy tại các khu vực. Tuy nhiên, trên thực tế đường băng trắng ở các khu vực trọng điểm cháy như đồi Thiên Văn (Kiến An), đồi Đồ Sơn, đồi tại các xã Hiền Hào, Xuân Đám, Gia Luận…chưa bảo đảm tiêu chuẩn an toàn PCCC. Các đường băng này quá hẹp, nhiều đường băng đã lâu không được dọn dẹp dẫn tới lá cây khô phủ kín đường băng, không đủ khả năng ngăn chặn cháy lan.
Hiện đang vào mùa hanh khô, các cấp, ngành triển khai các biện pháp cấp bách bảo vệ những “lá phổi xanh” của thành phố. Các địa phương khẩn trương kiện toàn tổ chức Ban chỉ đạo PCCC với phương châm thống nhất hành động, chủ động phòng chống cháy rừng từ cơ sở. Cần tập trung đầu tư đồng thời thường xuyên duy tu, bảo dưỡng các trang thiết bị phục vụ công tác phòng, chống cháy rừng. Một trong những vấn đề “dài hơi” cần được quan tâm, chỉ đạo là xây dựng quy hoạch chi tiết phát triển và khai thác rừng, phương án, giải pháp bảo đảm an toàn phòng, chống cháy rừng để những khu rừng mãi là những “lá phổi xanh” của thành phố.

Đông Phong