Rà soát thực chất để tinh gọn hệ thống pháp luật

Chiều 8/10, Bộ Tư pháp (Cục Pháp luật hình sự hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính) tổ chức Tọa đàm góp ý đối với Báo cáo số 2062/BC-BCA ngày 30/9/2026 của Bộ Công an về Kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Bộ Công an.

Qua kết quả rà soát của Bộ Công an, các ý kiến góp ý ghi nhận một số chuyển biến tích cực, trong đó việc xác định phạm vi văn bản đã có bước khắc phục so với lần trước, không còn tình trạng đưa văn bản cá biệt vào phạm vi rà soát. Tuy nhiên, vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục làm rõ, nhất là tình trạng hiệu lực của một số văn bản và việc xác định đối tượng theo các tiêu chí rà soát chưa thật sự sát.

Các ý kiến cũng ghi nhận Bộ Công an đã bổ sung thông tin về các hoạt động họp, tọa đàm, hội thảo, lấy ý kiến các tổ chức như VCCI, hiệp hội doanh nghiệp và các đối tượng chịu sự tác động; dữ liệu phục vụ rà soát cũng từng bước được chuẩn hóa hơn.

Tuy nhiên, công tác rà soát hiện vẫn chủ yếu dựa vào sức người, trong khi phần mềm phục vụ tổng rà soát đã được xây dựng nhưng phần mềm AI hỗ trợ rà soát chưa kịp triển khai. Nhân lực dành cho công tác này còn hạn chế, trong khi yêu cầu rà soát cao và các đơn vị chuyên môn không phải tất cả đều có chuyên môn pháp luật. Ngay cả cán bộ pháp luật cũng khó có thể đối chiếu đầy đủ nếu thiếu hệ thống dữ liệu và công cụ hỗ trợ.

Kết luận Tọa đàm, Cục trưởng Cục Pháp luật hình sự hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính Nguyễn Thị Hạnh nhấn mạnh, đợt tổng rà soát lần này trước hết giúp các Bộ, ngành có cái nhìn tổng thể để đề xuất sửa đổi, bổ sung hệ thống văn bản. Tuy nhiên, để từ kết quả rà soát đi đến những đề xuất cụ thể về luật hay quy định pháp luật vẫn cần một công đoạn tiếp theo.

Đối với các tiêu chí về cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện hành nghề, đầu tư, kinh doanh và thủ tục hành chính, kết quả rà soát cơ bản đáp ứng yêu cầu. Bộ Công an cũng được đánh giá là khá tiên phong trong lĩnh vực này. Đặc biệt, trong nhóm tiêu chí “chưa có quy định của pháp luật”, Bộ Công an cũng có nhiều văn bản mang tính tiên phong, nhất là trong lĩnh vực dữ liệu, an ninh dữ liệu, khoa học và công nghệ.

Tuy nhiên, yêu cầu tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật vẫn là vấn đề cần được quan tâm hơn. Cục trưởng Nguyễn Thị Hạnh cho rằng nếu mục tiêu là cắt giảm chi phí tuân thủ và đơn giản hóa hệ thống pháp luật thì cần có sự cắt giảm mạnh hơn, không chỉ dừng ở việc đơn giản hóa thủ tục hành chính. Kết quả rà soát lần này chưa thể hiện rõ yêu cầu cắt giảm các văn bản, quy định theo hướng tinh gọn hệ thống. Từ đó, Cục trưởng đề nghị cần nghiên cứu một tiêu chí riêng về cắt giảm văn bản, quy định, bên cạnh các tiêu chí hiện có. Đây là vấn đề cần tiếp tục được đặt ra trong quá trình tái cấu trúc hệ thống pháp luật.

Cục trưởng Nguyễn Thị Hạnh cũng đề nghị tiếp tục rà soát kỹ đối tượng, phạm vi và tình trạng hiệu lực của các văn bản; hoàn thiện nội dung phân tích và phương án xử lý đối với những trường hợp còn lẫn lộn hoặc chưa chính xác theo các tiêu chí rà soát. Những vấn đề vướng mắc có tính liên ngành, liên lĩnh vực cũng cần được làm rõ và đưa vào báo cáo, để các cơ quan chủ trì soạn thảo lưu ý trong quá trình tiếp tục sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành văn bản mới.

Cục trưởng Nguyễn Thị Hạnh nhấn mạnh, kết quả tổng rà soát không chỉ nhằm cắt bỏ những quy định thừa, không còn giá trị hoặc gây cản trở, mà còn phải hướng tới việc phát hiện, lấp đầy những khoảng trống pháp luật; ban hành các quy định mới để giải quyết những bất cập phát sinh từ thực tiễn, đồng thời phục vụ yêu cầu tái cấu trúc hệ thống pháp luật và thể chế hóa các nghị quyết của Đảng.

Đặc biệt, với những vấn đề liên ngành, liên lĩnh vực, việc rà soát cần được thực hiện theo chuỗi, mang tính hệ thống để bảo đảm tính đồng bộ và hiệu quả quản lý. Cùng với đó là nghiên cứu các phương án bãi bỏ, thay thế, tích hợp văn bản nhằm thống nhất, đồng bộ hệ thống pháp luật.

Trong điều kiện pháp luật thường xuyên được sửa đổi, bổ sung, xuất hiện nhiều quy định mang tính đột phá, tháo nghẽn, đặc thù, yêu cầu bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ là không đơn giản. Vì vậy, theo Cục trưởng Nguyễn Thị Hạnh, cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng hệ thống dữ liệu tốt hơn. Khi dữ liệu được kết nối, liên thông, việc rà soát, xử lý các vấn đề về tính thống nhất, đồng bộ và khả năng tiếp cận pháp luật sẽ thuận lợi hơn. Đây cũng là yêu cầu được đặt ra nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác tổng rà soát trong thời gian tới.