Quyết liệt đòi lại công bằng cho cá tra

Dự kiến trong tháng 3, Bộ Thương mại Mỹ đưa ra quyết định cuối cùng về vụ kiện thương mại quốc tế: “Cá phi lê đông lạnh của CHXHCN Việt Nam”. Theo các chuyên gia thương mại quốc tế, Việt Nam còn thời gian để tác động đến kết quả…

Bất ngờ

Theo Hiệp hội xuất khẩu và chế biến thủy sản Việt Nam (VASEP), việc cá phi lê đông lạnh của Việt Nam bị áp thuế chống phá giá từ 0% đến 130% theo quyết định sơ bộ đưa ra hồi tháng 9/2010 là một bất ngờ.

 “Trước đó, ngày 7/7/2010, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) đã bác bỏ đề xuất dùng Philippines làm “nước thay thế”, thế nhưng phút cuối, Philippines vẫn được dùng làm “nước thay thế” thay vì Bangladesh như các năm trước. Đây là sự kiện bất ngờ và không thể tiên đoán được", ông Nguyễn Hữu Dũng, Tổng thư ký VASEP phát biểu. 

Theo ông Dũng, để tìm cách chặn đứng cá tra nhập khẩu ào ạt vào thị trường Mỹ, Hội người nuôi cá da trơn Mỹ (CFA) có thể đã “nhúng tay” vào việc thuyết phục DOC quyết định chọn Philippines là “nước thay thế” mà không phải là quốc gia đã được lựa chọn trong 5 lần xét duyệt trước.

Các chuyên gia trong lĩnh vực thủy sản cho rằng, trong tương quan so sánh với ngành sản xuất cá tra Việt Nam, việc coi Bangladesh là nước tương đương thay thế còn có thể là khả dĩ, chứ  chọn Philippines làm “nước thay thế” là không công bằng (sản lượng của Philippines chỉ bằng vài % so với Việt Nam).

Phản ứng trước công bố kết quả sơ bộ này, VASEP đã ra một thông cáo mạnh mẽ tố cáo quyết định trên và nhấn mạnh đến nhu cầu về công bằng và về những nỗ lực để phát triển một mối quan hệ thương mại tốt đẹp giữa Mỹ và Việt Nam.

Tác động dây chuyền

Cty CP Vĩnh Hoàn - một trong những DN chế biến và xuất khẩu cá tra, basa hàng đầu của Việt Nam - hiện  cung cấp công việc làm trực tiếp cho trên 3.600 người. Đại diện DN này cho biết, nếu bị áp thuế 130%, không những doanh số của DN sẽ giảm mà DN sẽ phải giảm bớt lực lượng lao động. Điều này sẽ ảnh hưởng xấu cho nền kinh tế và môi trường sống của người dân tại các vùng nuôi thủy sản hiện nay.

Theo nhóm chuyên gia pháp lý của VASEP, việc áp đặt 130% thuế chống phá giá không phải là hành động đảm bảo cạnh tranh của DOC mà ngược lại, chính là ngăn cản kinh doanh với các công ty Việt Nam. Vì so sánh với giá của các loại cá tương tự nhập từ các nước khác và ngay cả cá từ nội địa nước Mỹ, thì giá thành của cá tra Việt Nam sau thuế sẽ đắt hơn gấp đôi. Hiện nay, với mức thuế là 0% thì giá cá tra của Việt Nam cũng chỉ rẻ hơn đối thủ khoảng 10% đến 15%. Rõ ràng không thể chối cãi động cơ bảo hộ ngành nuôi cá nội địa Mỹ trong việc ap đặt thuế mới đối với cá tra  Việt Nam.

Điều còn đáng quan ngoại hơn, với tiền lệ về khung định và phương pháp chọn “nước tiêu biểu” lần này, DOC cũng sẽ có thế áp đặt các mức thuế chống phá giá đến bất cứ mặt hàng xuất khẩu nào khác từ Việt Nam. Mặt khác, đây cũng sẽ là tiền đề cho các nước khác, đặc biệt là các thị trường lớn như EU “học hỏi” để áp dụng. Khi đó, khả năng xuất khẩu của Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng trầm trọng và hậu quả sẽ không lường được…

Quyết liệt để chiến thắng

“Thông qua các luật sư, phía Việt Nam đã và đang làm việc tại Mỹ để chuyến đến các quan chức Chính phủ nước này thông điệp rằng, chúng ta không bằng lòng với quyết định vừa rồi của DOC. Là một nước hiện đang xây dựng một mối quan hệ thương mại tích cực với Mỹ, chúng ta không muốn thấy mối quan hệ tích cực này bị xói mòn bởi quyết định sơ bộ rất tổn hại này…”, ông Dũng cho hay.

Theo nhóm chuyên gia kỳ cựu đang làm việc với VASEP, trong lúc quyết định cuối cùng của DOC còn chưa được thực hiện (dự tính việc công bố sẽ diễn ra vào tháng 3/2011), điều quan trọng hàng đầu hiện nay là Chính phủ Việt Nam cần tỏ rõ với Chính phủ Mỹ mối quan tâm mạnh mẽ về sự công bằng thương mại; rằng người sản xuất cá tra Việt Nam đang cung cấp một sản phẩm mà thị trường Mỹ và các thị trường thế giới cần, thích và nỗ lực tìm kiếm; và rằng, chúng ta đang sản xuất thủy sản theo những tiêu chuẩn an toàn thực phẩm nghiêm ngặt nhất trên thế giới…

Thanh Thanh