Quyết liệt cắt giảm thủ tục hành chính, tạo đột phá cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Chiều 20/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường nhiều nội dung quan trọng, trong đó có đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030.

Phát biểu tại phiên họp, đại biểu Hoàng Minh Hiếu (đoàn Nghệ An) bày tỏ sự đồng tình cao với các báo cáo về kết quả phát triển kinh tế - xã hội Chính phủ đã trình Quốc hội, trong đó có nhiều mục tiêu đã đạt và vượt chỉ tiêu đề ra.

Theo đại biểu, những kết quả đó tạo nền tảng quan trọng để chúng ta bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng thể chế và năng lực thực thi.

Trong bối cảnh chung đó, đại biểu Hoàng Minh Hiếu đánh giá, quá trình cải cách thủ tục hành chính đã có những chuyển biến rõ rệt.

Dẫn báo cáo, đại biểu nhấn mạnh một số con số ấn tượng như Chính phủ và các Bộ, cơ quan ngang Bộ đã phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa khoảng 63% thủ tục hành chính liên quan đến sản xuất, kinh doanh; dự kiến rút ngắn được khoảng 32% thời gian và giảm khoảng 40% chi phí tuân thủ.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, đại biểu cũng đánh giá, thực tiễn cho thấy công cuộc cải cách thủ tục hành chính vẫn còn những tồn tại, hạn chế.

“Trước hết, hiện vẫn còn nhiều thủ tục hành chính phiền hà, gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp. Theo Báo cáo Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh 2024, vẫn có gần 24% doanh nghiệp phải dành hơn 10% thời gian làm việc để tìm hiểu và thực hiện các quy định về thủ tục hành chính. Điều đó cho thấy các quy định về thủ tục hành chính vẫn còn chưa rõ ràng, khó tiếp cận”, đại biểu chỉ ra.

Bên cạnh đó, nhiều báo cáo nghiên cứu cũng cho thấy các Cổng dịch vụ công cấp tỉnh vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế ở mức độ tiếp cận như giao diện không tối ưu, việc nhập thông tin phải chỉnh lý nhiều lần, hoặc vẫn có thủ tục vẫn yêu cầu song song tài liệu giấy và tài liệu điện tử.

Tồn tại thứ hai được đại biểu Hoàng Minh Hiếu đề cập là còn nhiều nút thắt trong các thủ tục hành chính có tính chất liên ngành.

“Các thủ tục liên ngành liên quan đến đất đai, đầu tư, quy hoạch, tài chính vẫn còn nhiều vướng mắc mang tính cấu trúc, dẫn đến thời gian thẩm định kéo dài. Theo phản ánh của một số nhà đầu tư, có những dự án phải mất nhiều năm chỉ để hoàn thành thủ tục ban đầu, thậm chí là có những dự án bế tắc, không thể triển khai, gây lãng phí nguồn lực rất lớn”, đại biểu dẫn chứng.

Tồn tại thứ ba là việc chuyển đổi số còn chậm và thiếu đồng bộ. Theo báo cáo của Chính phủ, một số cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành quan trọng vẫn chưa được hoàn thành theo lộ trình đã đặt ra. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu còn chậm và thiếu liên thông. Cơ sở vật chất và điều kiện chuyển đổi số tại một số địa phương còn chưa bảo đảm, năng lực số của một bộ phận cán bộ và người dân còn thấp, khiến hiệu quả chuyển đổi số thủ tục hành chính chưa đạt kỳ vọng.

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu nhận định, những hạn chế nêu trên có tác động rất cụ thể và trực tiếp đến nền kinh tế. Đặc biệt, theo đại biểu, thủ tục kéo dài, chi phí tuân thủ cao cũng chính là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến việc tăng năng suất lao động tổng hợp của nền kinh tế, là một trong hai chỉ tiêu mà chúng ta không đạt trong nhiệm kỳ vừa qua.

Vì vậy, đại biểu cho rằng, cần xác định đơn giản hóa thủ tục hành chính không chỉ là nhiệm vụ hành chính, mà là giải pháp trọng tâm để khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và củng cố niềm tin thị trường.

“Cách đặt vấn đề này rất quan trọng, chuyển trọng tâm từ làm cho gọn quy trình sang giải phóng nguồn lực cho phát triển”, đại biểu nêu rõ.

Từ thực trạng đó, đại biểu Hoàng Minh Hiếu đề nghị Chính phủ tiếp tục quyết liệt hơn trong việc cải cách thủ tục hành chính.

Trong đó, đại biểu nhấn mạnh kiến nghị cần chuyển mạnh từ đơn giản hóa sang cắt giảm thực chất. Theo đó, cần rà soát để phân định rõ thủ tục nào còn cần thiết thì đơn giản hóa; thủ tục nào lỗi thời thì bãi bỏ; thủ tục nào có thể thay tiền kiểm bằng hậu kiểm thì nhất thiết phải chuyển đổi để tránh tình trạng giảm giấy tờ nhưng giữ nguyên tư duy xin – cho. Trong thời gian trước mắt cần ưu tiên tập trung rà soát các thủ tục tác động trực tiếp đến doanh nghiệp và người dân, có sức lan tỏa lớn đến toàn nền kinh tế, như đất đai, đầu tư, xây dựng, môi trường…

Thứ hai, phải xây dựng bộ chỉ số cụ thể để đánh giá về thủ tục hành chính, trên cơ sở lấy kết quả thực tế làm thước đo, tránh hình thức. Thay vì chỉ báo cáo số lượng thủ tục đã cắt giảm, đề nghị cần đánh giá dựa trên thời gian thực tế hoàn thành thủ tục; số lần phải đi lại của người dân; chi phí tuân thủ thực tế; tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn; mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp…

Đối với những thủ tục hành chính mới, phải có đánh giá tác động rõ ràng, thực chất. Đồng thời, cần có quá trình rà soát, đánh giá một cách liên tục; đối với những thủ tục hành chính nào không đạt được mục tiêu sau một khoảng thời gian nhất định từ 2 đến 3 năm thì phải được kịp thời sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ.

Kiến nghị thứ ba được đại biểu đề cập là thúc đẩy số hóa đi kèm thiết kế lại quy trình, thủ tục.

“Chuyển đổi số hành chính không phải là đưa hồ sơ giấy lên mạng mà phải thiết kế lại quy trình để phù hợp với môi trường số, để tạo thuận lợi thực chất cho người dân, ví dụ như thủ tục hành chính phi địa giới hành chính, thủ tục hành chính chủ động…”, đại biểu nói.

Đi kèm với đó, đại biểu cũng đề nghị rà soát lại và rút ngắn lộ trình hoàn thành các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành quan trọng.

“Hiện nay, nhiều văn bản luật đang quy định về thủ tục hành chính với giả định là các cơ sở dữ liệu đã được hoàn thành và được chia sẻ, liên kết với nhau chặt chẽ, nhưng lộ trình hoàn thành lại được quy định có thời hạn rất xa như vào năm 2029, 2030 hoặc chỉ ghi chung chung là khi điều kiện cho phép. Chúng tôi cho rằng như vậy là quá chậm so với yêu cầu phát triển. Do vậy, đề nghị Chính phủ sớm tổng kết những bài học kinh nghiệm trong việc xây dựng các cơ sở dữ liệu để có cách làm thống nhất, vừa phát huy những bài học thành công như đối với Đề án 06 và vừa tránh những bài học trì trệ, kéo dài như có trường hợp đã được Luật quy định cách đây hơn 10 năm nhưng đến hiện tại vẫn chưa hoàn thành”, đại biểu nói.

Nhận định cải cách thủ tục hành chính là công việc không có điểm dừng và điều quan trọng là phải đúng hướng, đúng trọng tâm và đo lường đúng kết quả, đại biểu Hoàng Minh Hiếu tin tưởng rằng, với quyết tâm chính trị cao trong nhiệm kỳ này, công cuộc cải cách, cắt giảm thủ tục hành chính sẽ thực sự tạo ra đột phá cho sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước trong những năm tới.