"Quy tắc vàng" giúp trẻ phòng, chống kẻ xâm hại

Công an huyện Nghĩa Đàn (tỉnh Nghệ An) vừa khởi tố vụ án và bắt tạm giam ông Võ Quang Dũng (73 tuổi, ở xã Nghĩa Thọ, Nghĩa Đàn) về tội hiếp dâm cháu L.T.L. (7 tuổi), cùng xóm.

Sự việc xảy ra ngày 27/12/2010 thêm một hồi chuông cảnh báo về việc lâu nay các bậc phụ huynh, thầy cô giáo vì nhiều lý do đã “quên” trang bị cho con em mình kiến thức và kỹ năng cảnh giác, tự vệ trước những kẻ muốn lạm dụng.

Thực tế, phần lớn kẻ xâm hại là người mà trẻ quen biết hoặc tin tưởng

Phải thẳng thắn nhìn nhận rằng trong các vụ xâm hại tình dục trẻ em diễn ra liên tục gần đây, người lớn chúng ta cũng có một phần trách nhiệm.

Tâm sự của hai người mẹ

“Tôi có con gái, tháng 9 tới cháu vào lớp 1, và cũng như bao bà mẹ khác, tôi cảm thấy rất sợ và lo lắng vì mình không thể suốt ngày ở bên cháu. Trong khi gần đây, tôi thấy tình trạng trẻ em bị xâm hại tình dục ngày một nhiều. Xin hãy chỉ giúp tôi làm thế nào để tôi có thể hướng dẫn cho con gái tôi những hiểu biết cơ bản và biết cách tự bảo vệ mình trước vấn đề trên. Nhưng nếu phải nói chuyện giới tính với con thì tôi ngại lắm...”.

Đây là trích đoạn trong lá thư dài hai trang của chị Trần Thị Thu Nguyệt (ở quận Tân Phú, TP HCM) gửi đến một tờ báo. Cũng như nhiều bậc cha mẹ khác, chị Nguyệt thật sự hoang mang trước tình trạng ngày càng có nhiều trẻ em bị xâm hại tình dục và thế nên chị lại càng bối rối khi không biết dạy con gái mình cách gì để bé có thể nhận diện được kẻ xâm hại và thoát khỏi chúng.

Dù đã gần 1 năm trôi qua nhưng chị Nhung (ở quận Thanh Khê, TP.Đà Nẵng) vẫn không thể nào quên được sự cố xảy ra với con gái mình. Hôm ấy, do có công việc đột xuất nên chị không đón bé Bông ở trường như thường lệ. Chị nhắn tin cho chồng mà không biết anh để quên máy điện thoại ở nhà.

Thế là chiều hôm ấy, tan học đã lâu mà bé Bông vẫn không thấy bố mẹ đến đón như thường lệ. Một phụ nữ đi xe đạp đến bên bé ân cần: “Cháu đang chờ mẹ đến đón phải không? Mẹ cháu hôm nay bận việc nên nhờ cô là bạn mẹ cháu đến đón cháu về”. Bé Bông lập tức tin lời và vui vẻ ngồi lên xe của “bạn mẹ”.

Thế nhưng càng đi, bé Bông càng thấy bạn của mẹ không đi về nhà trên con đường quen thuộc như mẹ vẫn thường đèo bé đi về hàng ngày. Cô bé thắc mắc thì người phụ nữ ấy trả lời hai cô cháu đi đường tắt cho nhanh. Linh cảm người phụ nữ kia đang nói dối, bé Bông bèn yêu cầu “bạn mẹ” cho mình xuống xe. Thế nhưng, người phụ nữ vẫn không chịu dừng xe lại mà vẫn tiếp tục đạp nhanh hơn.

Thấy vậy bé Bông nói to: “Nếu cô không cho cháu xuống, cháu sẽ kêu lên đấy. Cháu sẽ bảo với mọi người cô là người xấu”. Nghe thấy cô bé la lớn từ phía sau xe, người phụ nữ đành dừng xe lại. Bé Bông chạy ngay vào cửa hàng bán đồ điện bên đường. Từ bên ngoài, nhìn thấy cô bé đang chỉ trỏ về phía mình cho người chủ cửa hàng biết, người phụ nữ kia vội vã phóng xe bỏ đi.

Sau đó, cô bé đã nhờ chủ cửa hàng gọi điện cho bố mẹ. Nhận được điện thoại, chị Nhung tá hỏa đến ngay chỗ con đang đứng chờ, hú vía bé Bông vừa thoát khỏi một vụ bắt cóc nguy hiểm. Chị Nhung kể, từ khi bé Bông lên 5 tuổi, anh chị thường dạy cho con nhớ số điện thoại của nhà, số di động của bố mẹ.

Mỗi lần đèo con đi chơi, chị đều cố gắng chỉ cho con những đặc điểm dễ nhớ của đường về nhà mình. Khi bé vào lớp 1, ngoài cách ghi nhớ các số điện thoại, chị tập cho bé ghi địa chỉ nhà mình, nơi bố mẹ làm việc... để vào cặp sách. Mỗi khi tan học chưa có ai đến đón thì phải cố gắng chờ hoặc nhờ bác bảo vệ gọi điện cho bố mẹ biết...

Có nên vẽ đường cho hươu chạy?

Theo Tiến sĩ Tâm lý học Huỳnh Văn Sơn, việc trẻ em bị xâm hại ngày một tăng và đứng trước nguy cơ báo động, nguyên nhân một phần chính là do sự sao nhãng của các bậc phụ huynh như hai câu chuyện trên. Ngoài ra, hiện nay nhiều phụ huynh đã quên rằng giáo dục con cái biết tự bảo vệ bản thân mình là điều vô cùng cần thiết.

Theo ông Sơn, cách tốt nhất để bảo vệ con cái khỏi bị xâm hại là hãy nói thật thẳng thắn và nghiêm túc với trẻ về bản thân trẻ, về những điều đang diễn ra bằng một thái độ gần gũi, đúng mực và khoa học thì chắc chắn trẻ sẽ tiếp nhận một cách hiệu quả và từ đó có ý thức đánh giá các sự kiện diễn ra và biết cách bảo vệ mình.

Ngần ngại trước quan điểm này, chị Mai Thanh Hà (ở quận Thanh Xuân, Hà Nội) cho rằng: “Nói thì dễ nhưng tôi thấy ngại nói cho con mình biết về vấn đề giới tính quá sớm bởi thế thì khác gì vẽ đường cho hươu chạy?. Mà chắc gì cháu đã hiểu ra vấn đề vì cháu còn quá nhỏ, mới học lớp 2”.

Nhưng theo Tiến sĩ Huỳnh Văn Sơn thì chính suy nghĩ này đã phần nào dẫn đến những thực trạng như đã đề cập và điều sai lầm của một số phụ huynh chính là ở chỗ có suy nghĩ đó.  “Không có sự quá sớm hay quá muộn trong sự hiểu biết của một con người.

Những kiến thức và kỹ năng phải phục vụ cho chính lối sống và nhận thức của đối tượng. Không được hiểu đại trà, chung chung rằng giáo dục giới tính là giáo dục về sinh sản, giáo dục tình dục, mà cần hiểu theo nghĩa rộng như giáo dục việc phân biệt giới tính của mình với người khác, giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân, giáo dục giới tính về giới tính tuổi dậy thì, giáo dục về tình bạn - tình yêu, tâm lí - tâm sinh lí hôn nhân...

Kết quả của việc giáo dục giới tính hiểu theo nghĩa rộng này là trẻ phân biệt giới tính của mình và bạn, kỹ năng thực hiện những hành vi phù hợp giới tính, kỹ năng phân biệt hành vi lạm dụng và yêu thương, kỹ năng bảo vệ bản thân... Tất cả những kiến thức đều có giá trị cho con người nhưng vấn đề là đưa đến cái gì, liều lượng ra sao cũng như lúc nào mới là vấn đề quan trọng” - ông Sơn nhấn mạnh.

“Quy tắc vàng”: Phản đối - Bỏ đi - Kể lại

Đó là lời khuyên của bà Phạm Quế Anh - Trung tâm nghiên cứu Sức khỏe gia đình và Phát triển cộng đồng (CEFACOM). Theo đó, ngay từ tuổi mẫu giáo, để tránh tai họa cho con, thì bố mẹ cần nói cho con biết những chỗ nào trên cơ thể không được cho người lạ động chạm vào. Cùng với đó, cũng phải dạy cả bé trai và bé gái cách nhận diện những kẻ xâm hại và thoát khỏi chúng.

Lưu ý rằng nên nói cho trẻ biết “yêu râu xanh” có thể là bất cứ ai, cả người quen lẫn người lạ, người học vấn cao và thấp, đàn ông và phụ nữ, trẻ hay già. Vì thực tế đã cho thấy phần lớn kẻ xâm hại là người mà trẻ quen biết hoặc tin tưởng như khách quen của gia đình, hàng xóm, anh chị hoặc bạn lớn tuổi, thậm chí cả họ hàng thân thích.

Theo khuyến cáo của bà Phạm Quế Anh, việc xâm hại một đứa trẻ thường có “hành trình”. Đó là kẻ xâm hại thường áp dụng một quá trình làm quen và dụ dỗ. Tiếp theo, kẻ xâm hại bắt đầu thử đụng chạm, sờ mó trẻ, nếu bị từ chối hay bỏ đi thì sẽ ngừng, còn không hành vi đồi bại sẽ được tiếp tục và tăng cường mức độ nghiêm trọng. Thế nên “quy tắc vàng” mà bố mẹ cần dạy con là: Phản đối - Bỏ đi - Kể lại.

Nhưng để con trẻ hiểu và thực hiện được “quy tắc vàng” này thì trước tiên, các bậc làm cha mẹ cần phải thực sự gần gũi trẻ, lắng nghe, hỏi chuyện về cuộc sống của con hằng ngày. Và cũng không quên dạy trẻ tự tin, quý trọng bản thân, không quá tôn sùng người lớn vì  yêu râu xanh thường lựa chọn những em bé nhút nhát, tự ti, bà Phạm Quế Anh lưu ý. 

Bé trai cũng cần được bảo vệ Đa số các bậc phụ huynh khi có con trai thường có tâm lý yên tâm hơn so với có con gái và hầu như họ không bao giờ nhắc nhở hay chú ý đến việc dạy con phòng, tránh nguy cơ bị xâm hại. Nhưng theo Tiến sĩ Khuất Thu Hồng - Viện trưởng Viện Phát triển xã hội thì thái độ này cần được thay đổi vì thực tế, cả trẻ nam lẫn nữ đều có nguy cơ bị xâm hại tình dục, thậm chí, các em nam còn thiệt thòi hơn bởi hầu như không hề được dạy phải cảnh giác và biết cách phòng vệ khi gặp những tình huống đó. Để tránh cho con bị xâm hại, bên cạnh việc giáo dục kiến thức về giới tính, tình dục lành mạnh, phù hợp với lứa tuổi, thì các bậc phụ huynh cũng cần giúp con nhận biết được đâu là hình vi thân mật giữa người thân, đâu là hành vi không được phép và làm thế nào để phản đối hay tìm sự trợ giúp. Vì thống kê cho thấy đối tượng xâm hại tình dục các em nam đa số là người thân quen, trong đó không ít trường hợp là người có họ hàng ruột thịt hay bạn bè thân thiết của các bậc phụ huynh.

Hồng Minh