Quỹ phòng, chống tác hại của thuốc lá và 3 đơn vị khác thuộc Bộ Y tế được WHO vinh danh

Theo ThS.BS Phan Thị Hải, tại Kỳ họp Đại hội đồng Y tế Thế giới lần thứ 79 diễn ra tại Geneva (Thụy Sĩ), Tổ chức Y tế Thế giới đã trao Giải thưởng Ngày Thế giới không thuốc lá toàn cầu cho 4 đơn vị thuộc Bộ Y tế Việt Nam: Vụ Pháp chế, Viện Chiến lược và Chính sách Y tế, Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai) và Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

“Giải thưởng ghi nhận những thành tích xuất sắc của Việt Nam trong các chính sách bảo vệ cộng đồng khỏi tác hại của thuốc lá. Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, TS.BS Vũ Mạnh Hà, đã trực tiếp nhận giải thưởng này từ Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom”, ThS.BS Phan Thị Hải cho hay.

Cũng theo đại diện Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, kết quả này đến từ việc triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ hoàn thiện hành lang pháp lý đến các biện pháp can thiệp trong thực tiễn. Trong đó, tăng thuế thuốc lá là một trong những chính sách được đánh giá mang lại hiệu quả lớn. Ước tính, chính sách này có thể giúp khoảng 2,1 triệu người Việt Nam bỏ thuốc hoặc không bắt đầu hút thuốc vào năm 2031, ngăn ngừa khoảng 700.000 ca tử vong sớm, đồng thời tạo thêm khoảng 20.000 tỷ đồng ngân sách mỗi năm.

Bên cạnh đó, việc tăng giá thuốc lá cũng góp phần hạn chế khả năng tiếp cận các sản phẩm giá rẻ, đặc biệt đối với thanh thiếu niên.

Năm 2026, Tổ chức Y tế Thế giới lựa chọn chủ đề Ngày Thế giới không thuốc lá là: “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”. Theo Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, chủ đề này mang tính thời sự trong bối cảnh các doanh nghiệp đang sử dụng nhiều hình thức quảng bá mới nhằm tạo dựng hình ảnh “hiện đại”, “ít độc hại”, “thời thượng” cho các sản phẩm chứa nicotine, đặc biệt hướng tới thanh thiếu niên và phụ nữ trẻ.

Các hoạt động quảng bá hiện chuyển mạnh sang môi trường số, mạng xã hội và thông qua người có ảnh hưởng, làm gia tăng nguy cơ tiếp cận nicotine trong cộng đồng.

Đáng chú ý, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong học sinh đang tăng nhanh. Nếu năm 2019, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm học sinh 13-17 tuổi là 2,6%, thì đến năm 2023, khảo sát tại 11 tỉnh, thành phố cho thấy con số này đã tăng lên 8,1%.

Theo Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, các sản phẩm thuốc lá và nicotine hiện không chỉ tồn tại dưới dạng thuốc lá điếu truyền thống mà còn được thiết kế với hương vị hấp dẫn, bao bì bắt mắt, hình ảnh “công nghệ”, “hiện đại”, “ít hại hơn”. Tuy nhiên, phía sau những hình thức đó vẫn là nicotine - chất gây nghiện mạnh có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển não bộ, khả năng học tập, cảm xúc và sức khỏe tâm thần của trẻ em, thanh thiếu niên.

Đại diện Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá cho biết, Bộ Y tế đã sửa đổi và trình Chính phủ, Quốc hội Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, xử lý những khoảng trống hiện hành và bảo vệ các kết quả phòng, chống tác hại thuốc lá đã được duy trì trong nhiều năm qua.