Quy hoạch trục trung tâm thành phố: Điểm nhấn nâng tầm đô thị cấp quốc gia
Trước yêu cầu phát triển của đô thị Hải Phòng, thời gian qua thành phố tiến hành nghiên cứu quy hoạch cơ cấu cụm trung tâm nhằm thiết kế kiến trúc, cải thiện bộ mặt dải trung tâm.
Kế thừa và phát huy các giá trị
Mặc dù là đô thị khá lâu đời, nhưng trục trung tâm thành phố Hải Phòng hiện chưa được đầu tư tương xứng với quy mô của một đô thị loại 1 cấp quốc gia. Bên cạnh những công trình có tính chất văn hoá, lịch sử cần được bảo tồn như : hồ Tam Bạc, Tượng đài nữ tướng Lê Chân, Quán hoa, Quảng trường Nhà hát thành phố và dải vườn hoa trung tâm, còn có những công trình chưa phù hợp với công năng của trục trung tâm, chưa tạo ra hiệu quả thẩm mỹ của đô thị. Chẳng hạn, công trình mặt nước hồ Tam Bạc là nơi thích hợp cho hoạt động giải trí, nhưng chưa được khai thác hiệu quả các yếu tố cảnh quan mặt nước. Trên mặt hồ còn thiếu các công trình phụ trợ để tạo nên sự sinh động của khu vực hồ vào ban ngày cũng như ban đêm. Công trình Nhà thông tin và cây xăng chia cắt không gian của trục trung tâm, làm cho trục này chưa tạo thành một khối liên hoàn, thống nhất. Tương tự như vậy, công trình tường rào tại vườn hoa thiếu nhi tạo sự cách biệt; công trình sân bóng đặt ngay tại dải trung tâm đô thị thực tế không còn phù hợp với cảnh quan, toàn bộ kiến trúc của sân cùng các công trình phụ trợ lộn xộn và không đẹp mắt. Đặc biệt, công viên Rồng Biển- khu vui chơi giải trí đa năng được đầu tư trên một mặt bằng quá nhỏ hẹp, các tiện ích kỹ thuật không phù hợp, hạn chế khả năng khai thác của công trình. Mặt khác, kiến trúc của công trình công viên không tạo nên hiệu quả về hình ảnh đặc trưng nổi bật cho dải trung tâm đô thị thành phố.
Từ việc đánh giá thực trạng cơ cấu quy hoạch và kiến trúc các công trình công cộng trên trục trung tâm, đồng thời dựa trên quy hoạch chung của thành phố đến năm 2020 và kế thừa kết quả nghiên cứu các đồ án quy hoạch đã nghiên cứu, các nhà thiết kế xác định đây là một khu vực có bề dày lịch sử trong quá trình hình thành và phát triển của thành phố. Vì vậy quan điểm thiết kế trên tinh thần tôn trọng các giá trị, dấu hiệu lịch sử; bảo tồn, phát huy các giá trị nhân văn và đặc trưng của khu vực, thận trọng đối với các khu dân cư, khai thác tối đa hiệu quả quỹ đất...để xây dựng thành một trung tâm đô thị đẹp, xứng tầm với đô thị loại 1.
Cơ cấu kiến trúc liên hoàn, ấn tượng
Các nhà thiết kế đề xuất ý tưởng cơ cấu kiến trúc với một số nội dung cụ thể như : khu vực phía bắc hồ Tam Bạc sẽ cải tạo tuyến phố bắc-nam nối hồ Tam Bạc và sông Tam Bạc thành một khu phố thương mại-ẩm thực. Về lâu dài, đề xuất chuyển phố Quang Trung (đoạn hồ Tam Bạc) thành phố đi bộ, tại đây có thể tổ chức các hội chợ ẩm thực để khai thác tối đa cảnh quan, hạn chế xe cơ giới vào ngày nghỉ cuối tuần. Các công trình dọc tuyến khuyến khích phát triển thương mại-dịch vụ-du lịch theo chuyên đề từng phố, bộ mặt kiến trúc công trình được cải tạo thống nhất.
Khu vực chợ Sắt được trả lại khung cảnh trên bến dưới thuyền như từng có; dời khu vực bến xe Tam Bạc hiện nay vào sau khu vực chợ Sắt và bố trí tại đây bãi đỗ xe cao tầng, không gian khu bến xe cũ được bố trí thành công viên cây xanh nghỉ ngơi cho khách từ cảng lên chợ Sắt, siêu thị. Khu trại giam cũ được chuyển đổi thành khu vực Bệnh viện quốc tế, cùng với Bệnh viện đa khoa Việt- Tiệp thành một bệnh viện hiện đại. Hồ Tam Bạc sẽ bố trí một cây cầu dành cho người đi bộ với thiết kế đẹp, cùng hệ thống chiếu sáng tạo giá trị khai thác cảnh quan cũng như giá trị về thương mại dịch vụ.
Đặc biệt, khu quảng trường văn hoá-lịch sử gồm khu vực cột cờ và Nhà hát thành phố, các ki-ốt bán hoa được giữ nguyên, khuyến khích xây dựng các công trình thương mại dịch vụ có quy mô lớn, hoặc bố trí các công trình công cộng tại các ngã tư để hỗ trợ cho tính chất thương mại-văn hoá-lịch sử của quảng trường trung tâm; cây xăng được di dời để bảo đảm tính xuyên suốt của trục này. Các khu công viên được chỉnh trang, hàng rào được dỡ bỏ để người dân tiếp cận từ mọi hướng; mặt lát được cải tạo và đưa thêm vào các tác phẩm điêu khắc, nghệ thuật sắp đặt, khai thác các dịch vụ dọc tuyến. Đoạn phố Điện Biên Phủ-Hoàng Diệu với tính chất là trung tâm thương mại-dịch vu-du lịch, sẽ bố trí những công trình kiến trúc điểm nhấn có quy mô tầm cỡ. Phía đông của dải trung tâm là một phần trong trục thương mại-dịch vụ phía nam sông Cấm được kết nối với trụ sở UBND thành phố, quảng trường Hồ Chí Minh, với quần thể các công trình : Khách sạn Harbour View (7 tầng), tháp Hải Phòng (dự kiến 20 tầng), Nhà khách Hải quân. Đây cũng là vị trí thích hợp để xây dựng một công trình dấu ấn đậm nét và phải là một tổ hợp các công trình thương mại-dịch vụ cao cấp. Định hướng không gian cảnh quan toàn trục cao dần từ tây sang đông...
Có thể nói, Đồ án quy hoạch trục trung tâm được nghiên cứu công phu, có tính khoa học, thực tiễn cao và đang tiếp tục được hoàn thiện với quy hoạch chi tiết 1/500. Khi triển khai, nhiều công trình sẽ được chỉnh trang, xây dựng mới hoặc chuyển đổi chức năng; các nhà thiết kế mong muốn đây sẽ là một trong những trục trung tâm đô thị đẹp nhất Việt Nam./.